III SA/Wa 1532/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należnych wpłat oraz odsetek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od października 2002 r. do kwietnia 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Pismem z dnia 2 czerwca 2005 r. Skarżąca "T." sp. z o.o. w P. zwróciła się o umorzenie zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON), wraz z odsetkami. Jednocześnie pismem z dnia 15 czerwca 2005 r. poinformowała, że w przypadku decyzji odmownej zmuszona będzie przeprowadzić zwolnienia grupowe. Wskazała, że prowadzone dotychczas przez nią inwestycje, były bardzo kosztowne i znacznie przewyższyły uzyskiwane przez nią przychody, przez co rok 2002 zamknęła stratą, zaś w 2003 r. wypracowała minimalny zysk. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił umorzenia należnych wpłat w kwocie 90.148,11 zł oraz odsetek w kwocie 15.404,55 zł za okres od października 2002 r. do kwietnia 2005 r., stwierdzając iż nie zachodzą przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia należnych wpłat oraz odsetek, a uwzględnienie wniosku Skarżącej doprowadziłoby do takiego uszczuplenia środków PFRON, które w konsekwencji uniemożliwiłyby finansowanie szerokiego zakresu zadań związanych z pomocą dla osób niepełnosprawnych. W odwołaniu od decyzji Skarżąca podniosła, iż sama stworzyła ponad 80 stanowisk pracy i planuje dalszy ich wzrost. Niezbędne na ten cel środki pieniężne mogłyby, zdaniem Skarżącej, pochodzić z ewentualnego umorzenia istniejącego zadłużenia. Do odwołania dołączyła dokumenty finansowe, mające w jej ocenie, świadczyć o tym że w 2002 r., nie była w stanie regulować swoich zobowiązań wobec PFRON. Wskazała jednocześnie, iż obecna sytuacja finansowa pozwala na bieżące regulowanie składek. Tym niemniej obowiązek uiszczenia zaległości może spowodować zachwianie płynności finansowej Skarżącej i całkowite uniemożliwienie zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, iż przedstawione przez Skarżącą argumenty dotyczące zachwiania płynności finansowej nie mogą stanowić jedynej podstawy umorzenia zaległości. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż rozstrzygając sprawę miał na względzie nie tylko interes Skarżącej, ale również ważny interes publiczny, tj. niebezpieczeństwo nadmiernego uszczuplenia środków PFRON i związanego z tym znacznego ograniczenia finansowania zadań w zakresie rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organ wskazał, iż analiza sytuacji finansowej Skarżącej wyraźnie wskazuje na jej dobrą kondycję. Osiąga bowiem zyski, a zatem ma "predyspozycje" do zapłaty ciążącego na niej zobowiązania. W skardze na tę decyzję Skarżąca podniosła, iż podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie jest jednostronne. Organ odwoławczy uwzględnił bowiem jedynie interes PFRON. Tymczasem konieczny jest kompromis w tej sprawie. Dla Skarżącej istotne jest kontynuowanie i dalszy rozwój działalności, a co za tym idzie także dalszy wzrost zatrudnienia. Z punktu widzenia PFRON istotne zaś powinno być, zdaniem Skarżącej, wspieranie przedsiębiorców, którzy poprzez zwiększanie stanu zatrudnienia płacą coraz wyższe składki, zapewniając tym samym PFRON możliwość wykonywania statutowych zadań. W skardze Skarżąca zaproponowała kompromis polegający na umorzeniu 40 % zaległości głównej, tj. 36.059,25 zł, umorzeniu odsetek za zwłokę i rozłożenie pozostałej kwoty zaległości tj. 54.088,87 zł. na raty. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Wskazać należy, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonych decyzji orzekając na podstawie akt sprawy, to jest materiału dowodowego zgromadzonego przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania; sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres rozstrzygnięcia sądu wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in Peius ( art. 133 i 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej – P.p.s.a.) Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270, ze zm.: dalej P.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wyłącznie stwierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo też przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji stanowi przesłankę wyeliminowania danego aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym, kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do kontroli prawidłowości prowadzonego postępowania. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygniecie podjęte w trybie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p., oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 67 § 1 O.p. wynika, iż organ może umorzyć postępowanie podatkowe, w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, że jeśli w wyniku analizy sytuacji skarżącego okaże się, iż zaistnieją w/w przesłanki, organ może ale nie musi dokonać umorzenia powstałej zaległości. A więc ustawodawca, pozostawił organowi rozstrzygającemu zarówno ocenę istnienia w konkretnej sprawie ustawowych przesłanek umorzenia ( ważny interes podatnika lub interes publiczny ) jak i wybór jednego z możliwych rozwiązań. Ten uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia nie może być utożsamiany z całkowitą dowolnością rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż narusza ona prawo w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy nie odniosły się do wszystkich podniesionych przez skarżącą argumentów a podjęte rozstrzygnięcie, w kontekście przywołanych zasad odnośnie oceny wniosku o umorzenie zaległości, uzasadniły w sposób lakoniczny. Sąd zarzuca tej ocenie dowolność. Wydanie decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia nie było poprzedzone wnikliwym zbadaniem stanu majątkowego firmy. Nie uwzględniono ważnego interesu podatnika ani też ważnego interesu publicznego, który w rozpatrywanej sprawie również występuje. Nie wzięły też pod uwagę , że w sytuacji tak dużego bezrobocia w kraju, kłopoty finansowe firmy mogą przełożyć się na spadek zatrudnienia. Nie można tez pominąć milczeniem faktu, iż skarżąca zatrudnia ponad 100 osób, co na rynku lokalnym jest wielkością znaczącą. O istnieniu ważnego interesu publicznego powinny decydować kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Taką wartością zdaniem Sądu, jest dbałość o osoby niepełnosprawne i podejmowanie działań umożliwiających tym osobom w miarę normalne życie, poprzez zatrudnienie. Oceniając okoliczności faktyczne sprawy, organy orzekające powinny odnieść się do przyczyn powstania zaległości, dokonać analizy sytuacji finansowej firmy w dacie składania wniosku. Analiza wniosku skarżącej o umorzenie zaległości powinna zawierać wnikliwą ocenę, wraz z wynikającymi z tej oceny wnioskami. Takiej analizy w rozpatrywanej sprawie zabrakło. Organy I i II instancji odniosły się jednym zdaniem, iż po przeprowadzeniu analizy sytuacji finansowej firmy stwierdzają, iż może ona zapłacić zaległą należność wraz z odsetkami ale faktycznie takiej analizy nie dokonały. Nie wykazały tej analizy w uzasadnieniu, nie odniosły się do bilansu za 2002 r., ani do sprawozdania finansowego F – 01 ( karta 79 akt administracyjnych), ani też do informacji zawartych w innych dokumentach złożonych przez Skarżącą. Organ II instancji nie odniósł się do propozycji Skarżącej złożonej w skardze o umorzenie 40 % należności głównej, umorzenia odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty pozostałej należności. Nie rozważył starannie ważnego interesu podatnika dotyczącego zatrudnienia osób niepełnosprawnych (k 40 akt administracyjnych), nie odniósł się do informacji o pomocy publicznej . Z akt sprawy nie wynika aby organ ustalił czy Skarżąca występowała o pomoc de minimis lub o pomoc publiczną zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2002 r. w sprawie otrzymanej pomocy publicznej lub pomocy de minimis ( k 39 akt ) . Zdaniem Sądu, decyzje odmowne, podjęte zostały bez prawidłowo przeprowadzonego postępowania podatkowego, bez rozważenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie, bez oceny dowodów, a także bez uwzględnienia ustawowych dyrektyw określonych w art. 67 O.p. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone naruszenie prawa tj. naruszenie art. 67 O.p., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c), P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa , czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygniecie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Stosownie zatem do art. 152 .P.p.s.a. Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Sąd na podstawie art. 210 § 1 P.p.s.a. nie orzekł o kosztach postępowania, ponieważ Skarżąca nie złożyła takiego wniosku.