II OSK 1864/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski /spr./ sędzia NSA Wiesław Kisiel Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. i A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 934/05 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2006 r., II SA/Rz 934/05, uchylił zaskarżoną przez A. M. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zagospodarowania przestrzennego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Wójt Gminy L. swoją decyzją na wniosek D. i A. M. ustalił warunki zabudowy terenu działki nr [...] w D. dla inwestycji "zmiana sposobu użytkowania budynków kurników byłej fermy kurzej z przeznaczeniem na zakład stolarski produkcji mebli o rocznym przerobie 650 m3 drewna". Odwołanie od tej decyzji złożyła A. M., a organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. M. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że pozbawiona została przysługującego jej prawa z art. 53 ust. 4 i 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pozbawiono ją też czynnego udziału w postępowaniu. Jej zadaniem nie można wydać decyzji o warunkach zabudowy, gdy inwestycja jest już zrealizowana. Samowolnie zaś zmieniono sposób użytkowania obiektów [...] lat temu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku stwierdził, iż jest poza sporem, że zakład stolarski istnieje w tym samym miejscu od [...] r. Inwestorzy przyznają, że samowolnie zmienili sposób użytkowania dotychczasowego kurnika na zakład stolarski. W świetle art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z zasady wymaga ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy. Sąd uznał, że wykładnia systemowa przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazuje, że celem decyzji ustalającej warunki zabudowy jest uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Z tego powodu nie można przyjąć, że jest możliwe wydanie takiej decyzji po zrealizowaniu zmiany sposobu użytkowania obiektów. Decyzja taka wobec bezprzedmiotowości postępowania o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych byłaby także bezprzedmiotowa. Dlatego nie można ustalić warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania obiektu, która już została zrealizowana. Zdaniem Sądu bez znaczenia dla sprawy jest to, że organ architektoniczno-budowlany wydał inwestorom zgodę na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowych obiektów. Sąd bowiem ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu według stanu faktycznego i prawnego z daty jego podjęcia w tym przypadku – [...]. W skardze kasacyjnej D. i A. M. zaskarżyli wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, a skutkujące nieważnością postępowania to jest: - art. 43 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z poźn. zm. – dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 124 § 1 pkt 1 i art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.; - art. 113 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia pomimo braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 71a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w miejsce art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego. W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż pełnomocnik A. M. nie był należycie umocowany do jej reprezentowania, gdyż występował na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 r., podczas, gdy A. M. zmarła w dniu [...] sierpnia 2006 r. Brak prawidłowego umocowania pełnomocnika strony jest jedną z przyczyn nieważności postępowania – art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z ogólną dyspozycją art. 101 § 2 k.c. i art. 43 p.p.s.a. w przypadku śmierci strony pełnomocnictwo ex lege wygasa. Skoro skarżąca zmarła Sąd I instancji winien z urzędu zawiesić postępowanie na podstawie art. 124 § 1 p.p.s.a. W zaskarżonym wyroku Sąd nie uwzględnił wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności – na mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] utrzymanej w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] nakazano składającym skargę kasacyjną przywrócić poprzedni sposób użytkowania przedmiotowych obiektów budowlanych, a oni ów poprzedni sposób użytkowania przywrócili, co stwierdzono protokołem oględzin z dnia [...]. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego uzasadniono tym, iż składający skargę kasacyjną przywrócili poprzedni sposób użytkowania budynków, a więc w sprawie nie powinien mieć zastosowania art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego, lecz art 71 ust. 2 tego Prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 43 p.p.s.a. "w razie śmierci strony lub utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednak pełnomocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania". W orzecznictwie przyjmuje się, że w razie śmierci strony pełnomocnik legitymowany jest do podejmowania niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zawieszenia postępowania np. do złożenia skargi kasacyjnej na postanowienie, w którym sąd umorzył postępowanie zamiast je zawiesić – postanowienie Sądu najwyższego z dnia 6 sierpnia 1975 r., I CZP 114/75 z glosą S. Dalki (OSPiKA 1977, nr 7-8, poz. 131). Oznacza to, że pełnomocnik nie może podejmować innych niż zmierzające do zawieszenia postępowania czynności procesowych. W ich zakresie bowiem nie posiada on pełnomocnictwa, które wygasło. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy dwa dni po śmierci skarżącej A. M. ustanowiony przez nią pełnomocnik na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym reprezentował ją popierając skargę. Trzeba więc przyjąć, że spełniona została przesłanka z art 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie, z którą zachodzi nieważność postępowania, gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Ani pełnomocnik skarżącej, ani Sąd I instancji nie wiedzieli o śmierci skarżącej, a w konsekwencji, Sąd zamiast na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwiesić postępowanie wydał w sprawie wyrok, w którym skargę uwzględnił, uchylając decyzje organów administracji publicznej. Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku z powodu nieważności postępowania poza rozważaniami Sądu pozostały inne zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego