II FZ 305/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia WSA del. Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "W." S.A. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 1291/06 z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi "W." S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we K. z dnia 16 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji w zakresie stosowania prawa podatkowego postanawia oddalić zażalenie. II FZ 305/08 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zwany dalej WSA, na posiedzeniu niejawnym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008 roku, oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi "W." S.A. w K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 maja 2006 r. Nr [...], w przedmiocie interpretacji w zakresie stosowania prawa podatkowego postanawia. W podstawie prawnej orzeczenia, WSA przywołał treść art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.) W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA wskazał, że postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2006 r. WSA odrzucił skargę skarżącego "W." S.A. na Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 maja 2006 r., w przedmiocie interpretacji w zakresie stosowania prawa podatkowego. Przyczyną odrzucenia był brak wpisu, który jako stały powinien być uiszczony bez wzywania, z uwagi na reprezentowanie skarżącego przez adwokata. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone skarżącemu 18 października 2006 r. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, które jako niedopuszczalne zostało odrzucone postanowieniem WSA z dnia 27 listopada 2006 r. W uzasadnieniu podkreślono, iż od postanowienia o odrzuceniu skargi przysługuje skarga kasacyjna a nie zażalenie, które jako niedopuszczalne należało odrzucić. Postanowienie o odrzuceniu zażalenia zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 14 marca 2007 r. (sygn. akt II FZ 75/07) oddalił zażalenie podzielając stanowisko WSA. Pismem z dnia 3 kwietnia 2007 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu skarżący podał, iż nie uiszczenie wpisu nastąpiło bez jego winy, albowiem nie mógł tego dokonać nie znając sygnatury akt. Uzasadniając zachowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał jako datę rozpoczęcia biegu terminu, dzień doręczenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2007 r. WSA odrzucił wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej 10 maja 2007 r. Termin do wniesienia zażalenia upłyną więc 17 maja 2007 r. Pismem nadanym 4 czerwca 2007 r. pełnomocnik strony skarżącej zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, jednocześnie składając zażalenie na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2007 r. i opłacając należny od niego wpis. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przyczyną uchybienia terminu do wniesienia zażalenia była choroba pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2007 r. WSA odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu wskazano, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Na powyższe postanowienie wniesiono zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II FZ 506/07. W dniu 26 lutego 2008 r. wniesiono ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA z dnia 16 kwietnia 2007 r. Powyższe pismo zostało wniesione przez pełnomocnika substytucyjnego, który utrzymuje, że dopiero w dniu 19 lutego 2008 r. dowiedział się o przeniesieniu na niego pełnomocnictwa. Tak więc, od maja 2007 r. kiedy to upływał termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 16 kwietnia 2007 r. do 19 lutego 2008 r. pełnomocnik nie mógł wnieść zażalenia, ponieważ nie był on świadomy przeniesienia na niego pełnomocnictwa. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi "W." S.A. w K., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 maja 2006 r., między innymi podkreślał, że w rozpoznawanej sprawie wniesiono dwa wnioski o przywrócenie terminu do dokonanie tej samej czynności procesowej - wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2007 r. Obydwa wnioski zostały złożone w różnym czasie (4 kwietnia 2007 r. i 26 lutego 2008 r.) przez dwóch różnych pełnomocników, ale do obydwu wniosków dołączono to samo zażalenie - dopełniając czynności do której uchybiono terminowi. Pierwszy wniosek został odrzucony z powodu niedochowania siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywróceniu terminu. Zażalenie na postanowienie w tym przedmiocie zostało następnie oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jest więc ono prawomocne i na mocy art. 170 p.p.s.a. wiąże strony. Drugi wniosek o przywrócenie terminu oparto jednak na innych przesłankach mających, w ocenie pełnomocnika, świadczyć o niezawinionym uchybieniu terminu. Dalej WSA wskazywał, że jedną z przesłanek przywrócenie terminu, jest brak winy w jego uchybianiu, co zdaniem Sądu w ocenianej sytuacji nie zachodzi. Pełnomocnik strony skarżącej przenoszący pełnomocnictwo na inne osoby (partnerów spółki partnerskiej), ma obowiązek takiego zorganizowania pracy, która zapewniłaby sprawną obsługę toczącego się postępowania sądowego w razie choroby czy urlopu jednego z nich. Podstawowym obowiązkiem jest jednak zawiadomienie ich o przeniesieniu pełnomocnictwa. Zaniedbanie w tym zakresie świadczy o winie w uchybieniu terminu. Ponadto, pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz strony. Niezależnie więc, ilu pełnomocników strona ustanowi, ich działania należy traktować, jak działania samej strony. W związku z tym, skoro nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu, WSA na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Działając w imieniu skarżącego, adwokat jako jej pełnomocnik, na zasadzie art. 86 § 3 p.p.s.a. złożył zażalenie na wyżej wymienione postanowienie, które zaskarżył w całości. Postanowieniu temu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że mimo iż Naczelny Sąd Administracyjny (z nieznanych przyczyn) uznał, że na podstawie pełnomocnictwa złożonego we WSA w dniu 19 grudnia 2007 roku, pomimo jego nie przyjęcia nawet w tej dacie, pełnomocnik substytucyjny strony skarżącej, miał obowiązek złożyć zażalenie już 7 miesięcy wcześniej, zanim pełnomocnictwo to zostało złożone we WSA i 9 miesięcy wcześniej zanim zostało przyjęte, co więcej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż na podstawie tego samego pełnomocnictwa substytucyjnego, do złożenia zażalenia do NSA zobowiązany był aplikant adwokacki, pomimo zakazu wynikającego z art. 77 ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze oraz pomimo faktu, iż na podstawie art. 77 ust. 1 tej samej ustawy do dnia 30 listopada 2007 roku niemożność jego działania odejmowała również Wojewódzkie Sądy Administracyjne, uchybienie terminowi nastąpiło z winy pełnomocnika substytucyjnego, bowiem z siedmiomiesięcznym wyprzedzeniem powinien był on przewidzieć, iż pełnomocnictwo zostanie na niego przeniesione i złożone w Sądzie, co retroaktywnie nałoży na niego obowiązek działania w zastępstwie pełnomocnika głównego (pomimo braku przyjęcia pełnomocnictwa), który zastępując pełnomocnika substytucyjnego podczas jego urlopu, zachorował. Wskazując na powyższe, wnoszono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu zażaleniowym w wysokości 600 zł, rozpoznanie niniejszego zażalenia, jako oczywiście uzasadnionego w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu powyższego zażalenia zostały uszczegółowione przytoczone zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego też podlega oddaleniu. Stosownie do treści przepis art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 tejże ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż uchybiony termin do wniesienia skargi należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego ( zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., s.148 ). Jedną z istotnych przesłanek, również w rozpatrywanej sprawie, jest warunek z powyższego pkt 4, czyli brak winy w uchybieniu terminu. Zaistnienie pozostałych przesłanek, było bezsporne. Kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego ( por. np. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego II, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego ( M. Jędrzejowska, Kodeks postępowania cywilnego III, s. 362 ) panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na przykład w postanowieniu z 2 października 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( sygn. akt V SA 793/02, opublikowane w: Monitorze Prawniczym z 2002, nr 23, s. 1059 ). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od adwokata będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa, na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych. Wiąże się to przecież z odpowiedzialnością, za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. W takiej sytuacji, jak słusznie zauważa sąd I instancji, podstawowym obowiązkiem pełnomocnika, powinno być zawsze zawiadomienie innych osób ( partnerów spółki ) o przeniesieniu pełnomocnictwa. Zaistniałe w tym zakresie zaniechania ze strony profesjonalnego pełnomocnika, niestety nie wskazują na wystąpienie braku winy z jego strony. Z całą pewnością, nie jest to bowiem przeszkoda, której pełnomocnik nie mógł by usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze, wobec oczywiście niezasadnych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.