I SA/Wa 969/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] oddala skargę I SA/Wa 969/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za część gruntu oznaczonego hipotecznie jako "[...]", dz. [...], o powierzchni [...] m. kw., położonego w W. przy ulicy [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Prezydent Miasta W. odmówił B. Z. – jako następcy prawnemu byłych właścicielek opisanej na wstępie nieruchomości [...], o całkowitej powierzchni [...] m. kw. – przyznania odszkodowania za jej część o powierzchni [...] m kw. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez zainteresowanego, Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja organu I instancji była prawidłowa. Objęty wnioskiem o odszkodowanie grunt o powierzchni [...] m . kw. stanowił część opisanej na wstępie, zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], która - w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) - została przejęta na rzecz gminy miasta W. a następnie na rzecz Skarbu Państwa. Decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej z dnia [...] października 1994 r. nr [...] stwierdzono, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście W. z dnia [...] stycznia 1967 nr [...] o odmowie przyznania H. Z. i J. P. – jako byłym właścicielkom przedmiotowej nieruchomości – prawa własności czasowej, w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej lokali o numerach: [...], [...], [...] i [...] oraz udziałów przypadającym tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostało wydane z naruszeniem prawa a w pozostałej części stwierdzono jego nieważność. Ponadto decyzją tą stwierdzono także nieważność utrzymującej w mocy powyższe orzeczenie decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1967 r. nr [...].W związku z tym, orzekając ponownie w przedmiocie w/w wniosku o przyznanie do nieruchomości [...] prawa ( obecnie ) użytkowania wieczystego, Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] ustanowił na rzecz B. Z. prawo użytkowania wieczystego co do części gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości [...] "[...]" stanowiącego obecnie działkę o numerze [...] o powierzchni [...] m. kw. i prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o powierzchni [...] m . kw. oznaczonego jako działka nr [...]. W następstwie tej decyzji aktem notarialnym Repertorium [...] z dnia [...] marca 1996r. r. ustanowiono na rzecz skarżącego prawo użytkowania wieczystego do działki gruntu nr [...] z obrębu [...] objętej księgą wieczystą KW nr [...] oraz udziału wynoszącego [...] części działki gruntu nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, objętego księgą wieczystą KW Nr [...]. Jednocześnie w/w decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. Prezydent odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do reszty gruntu wchodzącego w skład byłej działki nr [...], a mającego powierzchnię [...] m. kw., motywując swoje rozstrzygnięcie w tej mierze jedynie okolicznością faktyczną tj. pozostawaniem w/w terenu w granicach ulicy [...]. Przedmiotem zatem niniejszej sprawy było żądanie B. Z. przyznania mu odszkodowania za w/w grunt o powierzchni [...] m. kw. co do którego odmówionemu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Wojewoda [...] zauważył, że w sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem wymienionego wyżej dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 lipca 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ), który stanowi, że przepisy tejże ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958r., oraz do działki, która - przed dniem wejścia w życie dekretu [...] - mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958r. Z uwagi na treść powyższej regulacji organ stwierdził, iż na dzień 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu) nieruchomość przy ul [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym, murowanym, trzykondygnacyjnym, zawierającym [...] izb mieszkalnych oraz [...] izb użytkowych – co wynikało z treści sporządzonego w dniu [...] kwietnia 1968r. protokołu zdawczo – odbiorczego Zarządu Budynków Mieszkalnych W. [...] Administracja Domów Mieszkalnych Nr [...] oraz decyzji: Naczelnika Dzielnicy W. [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 1980r., Nr [...] z dnia [...] października 1981 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 1988r. oraz aktów notarialnych: repertorium [...] z dnia [...] marca 1996r. Zaakcentowano też, że będący przedmiotem postępowania odszkodowawczego grunt o powierzchni [...]m2 nie stanowił - w dniu wejścia w życie cytowanego dekretu - odrębnej nieruchomości, wchodząc w skład większej całości, oznaczonej hipotecznie jako "[...]" działka nr [...], zabudowanej domem mieszkalnym. stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, brak było podstaw do uznania zasadności wniosku, gdyż działka nr [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym. W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, iż - zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - uprawnieni do odszkodowania na jego podstawie są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości [...] tj. domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje przy tym za inną działkę niż działka pod domem jednorodzinnym. Zawarta w art. 215 ust. 2 przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się bowiem do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki znajdującej się pod budynkiem jednorodzinnym. Organ podkreślił przy tym, że stanowisko przeciwne byłoby sprzeczne jest z ratio legis wymienionego przepisu, którym było zaspokojenie roszczeń wyraźnie wymienionych w nim poprzednich właścicieli budynków a nie właścicieli budynków i gruntów pod budynkami. W tych warunkach organ dodatkowo zaznaczył, że zbędnym było prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do kwestii, czy będąca przedmiotem rozstrzygnięcia część dawnej działki nr [...] mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, skoro – jak wspomniano wyżej – działka ta była działka zabudowaną. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniósł B. Z. Skarżący domagając się przyznania mu odszkodowania za zajęty pod ulicę grunt o powierzchni [...] m kw., zarzucił Wojewodzie [...] naruszenie art. 21 Konstytucji i art. 128 oraz następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 5 cytowanego wyżej dekretu z 1945 r. w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy, gmina obowiązana była uiścić odszkodowanie Wg natomiast przepisu art. 8 dekretu w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu w/w prawa wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodziły na własność gminy, która również i w tym wypadku obowiązana była wypłacić właścicielowi odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Powyższe odszkodowania miały być wypłacone w miejskich papierach wartościowych a sposób ustalania odszkodowania oraz kwestie związane z emisją papierów wartościowych winno uregulować w rozporządzenie Ministra Odbudowy(art. 9 dekretu ), które nigdy nie zostało wydane. W dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości(Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ), która wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w/w przepisami dekretu. Wprowadziła ona natomiast szczególne unormowania ( art. 82 i 83 ) związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości [...]. Przepisy te zostały następnie powtórzone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm. ) i są to odpowiednio art. 214 i 215. Podkreślenia wymaga, iż przepisy te mają charakter wyjątkowy i szczególny w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy. Oznacza to, iż przepis art. 215 w/w ustawy jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania z tytułu przejęcia przez Państwo gruntu stanowiącego działkę, która przed datą wejścia dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z tego powodu stanowisko pełnomocnika skarżącego zajęte na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2006 r., że przepisami w oparciu o które winno zapaść w tej sprawie rozstrzygnięcie winny być przepisy działu ustawy dotyczącego wywłaszczeń, nie było uzasadnione. Przedmiotowa nieruchomość ani jej część nie została bowiem nigdy wywłaszczona ( decyzja o wywłaszczeniu nigdy nie została wydana ) a z mocy prawa nieruchomość ta przeszła na własność najpierw Gminy Miasta W. a następnie Państwa. Również w oparciu o przepis art. 215 cyt. ustawy roszczenie B. Z. nie mogło zostać uwzględnione. Odszkodowanie bowiem za grunt [...] wtedy tylko mogło by być przyznane, gdyby ( oprócz spełnienia i innych warunków ) stanowił on działkę, która w dniu 21 listopada 1945 r. ( data wejścia w życie dekretu ) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość w powyższej dacie składała się z jednej geodezyjnie wyodrębnionej działki. Miała one numer [...] i stał na niej budynek mieszkalny. Zatem fragment tej działki o powierzchni [...] m kw. ( obecnie zajęty pod ulicę ) nie spełniał przewidzianego przepisem art. 215 warunku. To, że w niniejszej sprawie skarżący dowolnie wydzielił sobie z całej nieruchomości jej część, która w dacie wejścia w życie dekretu nie była zabudowana budynkiem, ale która również nie była wyodrębniona geodezyjnie pozostawało – w świetle brzmienia omawianego przepisu - bez wpływu na rozstrzygnięcie. Przepis ten operuje bowiem pojęciem działki (i to jednej), przez co należy rozumieć nie jakikolwiek kawałek nieruchomości, ale wyodrębnioną geodezyjnie działkę gruntu. Choć nie było to przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, ponieważ jednak dotyczyła ona roszczenia do gruntu nieruchomości [...], na marginesie, Sąd zauważył, że uzasadnienie decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] w części, w której odmówiono skarżącemu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do wspomnianych [...] m kw. nie zawiera uzasadnienia prawnego a odmowę przyznania prawa do tej części motywuje tylko stanem faktycznym (zajęcie tego terenu pod ulicę). Decyzja ta jednak ponieważ jest prawomocną, wywołuje określone skutki prawne. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszym postępowaniu administracyjnym odpowiada prawu i z tego powodu – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – orzekł jak w sentencji.