II SA/Wa 938/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędzia WSA Bronisław Szydło, Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], na podstawie art. 8 ust. 2, 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), art. 67 rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U. WEL 149 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.) oraz art. 138 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż J. D. zarejestrowała się jako bezrobotna w Państwowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] października 2005 r. W tym samym dniu przedłożyła oryginały i kopie dokumentów potwierdzających zatrudnienie w Hiszpanii, w tym formularz E-301. Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i uznał J. D. z dniem [...] października 2005 r. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku z uwagi na niespełnienie wymogów wynikających z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy. W dniu 10 listopada 2005 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] wpłynął wniosek J. D. o zaliczenie okresów zatrudnienia na zasadach wspólnotowej koordynacji w celu przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 8c, art. 71 ust. 1, 2, 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 67 ust. 3 rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób pracujących na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się w obrębie wspólnoty, art. 104 kpa, odmówił J. D. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wskazując, iż zainteresowana nie udokumentowała okresu uprawniającego do zasiłku przez co najmniej 365 dni w okresie 18-miesięcznym poprzedzających dzień zarejestrowania, bowiem okres wykonywania pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, będąc kandydatem na członka spółdzielni, nie podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. Od powyższej decyzji zainteresowana wniosła odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Minister Pracy i Polityki Społecznej, rozpoznając odwołanie, wskazał, iż zasady sumowania okresów zatrudnienia osobom bezrobotnym, które w trakcie ostatniego zatrudnienia były zatrudnione w państwie członkowskim, innym niż państwo właściwe, reguluje art. 67 rozporządzenia Rady EWG nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. dotyczącego stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób pracujących na własny rachunek oraz do członków ich rodzin, przemieszczających się w granicach wspólnoty. Zgodnie z ww. artykułem, bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów zatrudnienia (ubezpieczenia) przebytych zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego. J. D. został zaliczony okres zatrudnienia przebyty w Hiszpanii na podstawie formularza E-301. Był to okres 62 dni – od [...] marca 2005 r. do [...] maja 2005 r. Ponadto skarżąca była zatrudniona jako kandydat na członka Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w [...], w okresie od [...] kwietnia 2004 r. do [...] października 2004 r. oraz od [...] czerwca 2005 r. do [...] września 2005 r. Pismo Departamentu Rynku Pracy z dnia [...] stycznia 2006 r. znak: [...], wyjaśnia, że do okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, może zostać zaliczony jedynie okres pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spełniony przez osobę będącą członkiem tej spółdzielni. Okres, w którym dana osoba wykonywała pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, będąc kandydatem na członka tej spółdzielni, nie podlega zaliczeniu do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, aby bezrobotny nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych powinien udokumentować przepracowane łącznie co najmniej 365 dni w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Pani J. D. w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania w PUP w [...], tj. od dnia [...] października 2005 r. przebyła 62 dni zatrudnienia uprawniające do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie spełniając wymogu wynikającego z powyższego artykułu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazywała, iż w związku z jej zatrudnieniem w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w [...] pobierała wynagrodzenie wyższe od minimalnego, od którego odprowadzono zarówno składki na ubezpieczenie społeczne, jak i Fundusz Pracy. Podniosła również, iż praktyka obowiązująca w Spółdzielni dopuszcza zatrudnienie we wszystkich możliwych formach i nie można jej sprowadzać tylko i wyłącznie do spółdzielczego stosunku członkostwa, na czym skupiły się organy. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty fatyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na samym wstępie jednakże przyznać należy rację organowi, że stosownie do treści art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), prawo do zasiłku przysługującego bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż J. D. była zatrudniona w okresie od [...] kwietnia 2004 r. do [...] października 2004 r. i od [...] czerwca 2003 r. do [...] września 2005 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w [...] na zasadzie Kandydata na członka spółdzielni na stanowisku pracownika [...]. W okresie zatrudnienia opłacane były składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Nadto w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] maja 2005 r. była zatrudniona w Hiszpanii i okres tego zatrudnienia, wynoszący 62 dni, został zaliczony do okresu pracy na podstawie formularza E-301. Tak więc należy przyjąć, iż łączy okres zatrudnienia wynosił 373 dni. Kwestią sporną w sprawie jest interpretacja przez organy obu instancji art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem bowiem organów, jak również Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych zalicza się również okres, w którym bezrobotny wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z powyższym, do okresu, od którego zależy nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych może zostać zaliczony jedynie okres pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej spełniony przez osobę będącą członkiem tej spółdzielni. Zatem okres, w którym dana osoba wykonywała pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, będąc kandydatem na członka tej spółdzielni, nie podlega zaliczeniu do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Interpretacji tej w przypadku skarżącej nie można uznać za prawidłową. Przyznanie i wypłata zasiłku jest ostatecznym środkiem pomocy udzielanym bezrobotnym dopiero wówczas, gdy nie jest możliwe zastosowanie tzw. aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu, a przede wszystkim, gdy nie ma dla danej osoby propozycji odpowiedniego zatrudnienia. Powyższa zasada znajduje odbicie w treści art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy. Oprócz braku pracy trzeba wykazać 365-dniowy okres aktywności zawodowej w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Artykuł 71 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazuje różne formy aktywności zawodowej. Prawidłowo przyjęły organy, iż w stosunku do skarżącej nie może więc zastosować art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, który dotyczy wykonywania pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych przez osobę będącą członkiem spółdzielni. Natomiast organy nie dostrzegły, iż w stosunku do skarżącej może miał zastosowanie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. i ustawy. Zgodnie z treścią art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, który był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacenia składek na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 104; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych, trwających łącznie dłużej niż 30 dni. Natomiast art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. i ustawy dotyczy osób, które były zatrudnione lub wykonywały inną pracę zarobkową i osiągały wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy. Wskazać również należy, zdaniem Sądu, iż na równych prawach z okresami aktywności zawodowej wymienionymi w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy, zostały potraktowane również okresy, w czasie których np. nie było obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy, a takie składki faktycznie były odprowadzane. Wskazuje na to treść art. 71 ust. 2 pkt 4 ustawy, a mianowicie do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 zalicza się również okresy niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę. Zatem okresy te, mogą stanowić samodzielną podstawę do nabycia prawa do zasiłku, pod warunkiem, że zostanie wykazane, iż wynosiły one co najmniej 365 dni w ciągu osiemnastu miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania. Podobne stanowisko jest znane judykaturze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1984 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (vide: np. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2000 r. sygn. akt II SA 2536/99 – Prawo Pracy 2000/6/42). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.