IV SA/Wa 1035/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.),, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Kółek Rolniczych S. z/s w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2005 r.; 2. zasądza od Ministra rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Spółdzielni Kółek Rolniczych w S. z siedzibą w G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. IV SA/Wa 1035/06 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. po rozpatrzeniu wniosku Kółka Rolniczego w G. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 kpa stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1978 r. zatwierdzającej projekt fragmentarycznego scalenia niezabudowanych gruntów na terenie wsi G. oraz wsi Z. w części dotyczącej działki nr [...] wydzielonej w wyniku scalenia na rzecz Spółdzielni Kółek Rolniczych w S. W uzasadnieniu wskazano, iż w operacie ewidencji gruntów jako podmiot władający działką nr [...] (weszła w skład spornej działki [...]) najpierw ujawniono Powiatowy Związek Kółek Rolniczych w S., potem zaś tj. w rejestrze szacunku gruntów przed scaleniem wykazano Spółdzielnię Kółek Rolniczych w S. W wyniku scalenia działkę nr [...] połączono z innymi i powstała działka nr [...]. Na poszczególnych działkach przed scaleniem wniesione były przez różne podmioty budynki, w tym także przez Kółko Rolnicze w G. Stosownie do art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scaleniu i wymianie gruntów, grunty pod zabudowaniami mogły być objęte scaleniem jedynie za zgodą właściciela. Kółko Rolnicze takiej zgody nie wyraziło. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powtórzono argumentację zawartą w poprzednim rozstrzygnięciu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółdzielnia Kółek Rolniczych w S. z siedzibą w G. Skarżąca wniosła o uchylenie obydwu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżąca podnosi, iż Kółko Rolnicze w G. nigdy nie było właścicielem działki nr [...], jak również właścicielem budynków na niej posadowionych. Nawet gdyby Kółko wybudowałoby na działce jakieś budynki, to i tak ich właścicielem byłby właściciel gruntu, zgodnie z zasadą superficies solo cedit. Skarżący twierdzi, iż nigdy nie była wymagana zgoda Kółka na scalenie, jak również nie mogło być ono stroną postępowania scaleniowego. Od 1 stycznia 1974 r. posiadaczem przedmiotowej działki stała się skarżąca i z tego tytułu była stroną postępowania scaleniowego. Spółdzielnia podnosi, iż dla rozstrzygnięcia sprawy koniecznym jest wyjaśnienie kto był właścicielem działki w chwili wydawania decyzji scaleniowej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte należy uznać za uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym obowiązującym w dacie wydawania tych decyzji. Mając na uwadze powyższe kryterium Sąd uznał trafność zarzutów skargi. Przede wszystkim organ nie zbadał, czy Kółko Rolnicze w G. było uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej. Niniejsze postępowanie toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów. Stosownie do art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcia takiego postępowania może domagać się zatem jedynie podmiot legitymujący się przymiotem strony. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych (z żądaniem występuje podmiot nie będący stroną postępowania) nakłada na organ obowiązek wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa), chyba że organ dojdzie do przekonania, iż stwierdzona wadliwość ocenianej decyzji winna spowodować wszczęcie postępowania nadzwyczajnego z urzędu. Stronami postępowania nadzwyczajnego są podmioty, które brały udział w postępowaniu zwykłym. Nie oznacza to jednak, iż podmiot, który nie był stroną w tamtym postępowaniu nie może żądać wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 2 kpa. Warunkiem koniecznym jednakże jest wykazanie, iż podmiot taki posiada swój interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Interes taki mógłby wynikać m.in. z następstwa prawnego uczestnika tamtego postępowania, a także późniejszych zdarzeń prawnych skutkujących nabyciem uprawnień do działki objętej scaleniem na gruncie przepisów prawa materialnego. Obowiązkiem jednakże organu w pierwszej kolejności było wyjaśnienie czy Kółko Rolnicze w G. mogło wystąpić jako strona z wnioskiem o wszczęcie postępowania. Bezspornym jest, iż nie było ono stroną postępowania scaleniowego. Samo stwierdzenie, iż Kółko Rolnicze nie może odzyskać budynków, które zostały przezeń wniesione do Spółdzielni nie jest wystarczające do przyjęcia, iż Kółko ma interes prawny w kwestionowaniu decyzji scaleniowej. Należy przy tym podnieść, iż poza twierdzeniem samego Kółka, organ nie zgromadził materiałów, które wskazywałyby, iż istnieją uzasadnione roszczenia tego podmiotu do prawa własności budynków. W orzecznictwie sądu administracyjnego pojawiła się teza, iż właściciel budynków stanowiących odrębny przedmiot własności powinien być traktowany jak strona - uczestnik scalenia - (vide wyrok NSA z 1 lutego 1994 r., sygn. akt II SA 2143/92, ONSA 1995/2/61). Wydaje się również, iż podmiot mający uzasadnione roszczenia do przedmiotu takiej własności może być traktowany jako strona postępowania scaleniowego. Niewątpliwie zaś stroną takiego postępowania jest właściciel (posiadacz samoistny) gruntu (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o scaleniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Mając powyższe na uwadze organ winien ustalić czy w dacie wydawani decyzji scaleniowej Kółko Rolnicze było właścicielem (posiadaczem samoistnym) działki, ewentualnie właścicielem naniesionych budynków stanowiących nie część składową gruntu, lecz odrębny przedmiot własności. Również - jak podniesiono wyżej - interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania nieważnościowego mógłby wynikać z uzasadnionego roszczenia Kółka do prawa odrębnej własności budynków. Powyższe ustalenia pozwolą na zbadanie czy Kółko jest uprawnione do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego. Negatywne ustalenia w powyższym zakresie nie oznaczają, iż organ nie może procedować, bowiem z urzędu jest uprawniony do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wniosek jednak Kółka Rolniczego winien załatwić decyzją wydaną w trybie art. 157 § 3 kpa tj. odmówić wszczęcia postępowania z wniosku tegoż podmiotu. Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa, a wadliwość owa mogła mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 powołanej ustawy. D.S.