II OSK 1046/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-08-23

Skład orzekający: Maria Rzążewska, Jerzy Bujko, Barbara Gorczycka - Muszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie dyplomu inżyniera architekta, bez tytułu magistra, jest wystarczające do ubiegania się o uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego obowiązującymi przed nowelizacją z 2005 roku?
Ratio decidendi
Posiadanie dyplomu inżyniera architekta, uzyskane na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją Prawa budowlanego z 2005 roku, było wystarczające do ubiegania się o uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń. Regulaminy samorządów zawodowych nie mogą modyfikować wymagań ustawowych i rozporządzeń, a ich interpretacje nie mogą zmieniać przepisów prawa o randze ustawowej.
Stan faktyczny
Skarżący M. G. ubiegał się o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej. Organy administracji odmówiły mu dopuszczenia do egzaminu, uznając, że jego wykształcenie (dyplom inżyniera architekta) nie spełnia wymogów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, uznając, że wykształcenie skarżącego jest wystarczające. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących wykształcenia i naruszenie prawa procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Maria Rzążewska, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Barbara Gorczycka -Muszyńska (spr.), Protokolant Magdalena Baduchowska, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izba Architektów RP od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 898/04 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izba Architektów RP z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie Odmowa nadania uprawnień budowlanych Oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi M. G. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów RP z dnia [...] kwietnia 2004 r., utrzymującą w mocy decyzję Mazowieckiej Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów z dnia [...] stycznia 2004 r., odmawiającą dopuszczenia skarżącego do egzaminu na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, wyrokiem z dnia 17 maja 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że bezzasadna jest argumentacja organów obu instancji, że przygotowanie zawodowe M. G. nie odpowiada wymaganiom odpowiednich przepisów. M. G. legitymuje się dyplomem ukończenia Politechniki Warszawskiej Wydziału Architektury z tytułem inżyniera architekta. Stosownie do art. 14 ust. 1 pkt 1 oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 6, poz. 1126 ze zm.), a także § 3 ust. 1 i § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 1995 r. Nr 8, poz. 38 ze zm.), warunkiem ubiegania się o wymienione uprawnienia, jest posiadanie odpowiedniego wyższego wykształcenia technicznego i praktyki zawodowej, dostosowanych do rodzaju oraz stopnia skomplikowania działalności, a także spełnienie innych wymagań, związanych z tą funkcją. Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko organów, że wykształcenie skarżącego nie odpowiada tym wymaganiom. Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) nie definiuje pojęcia "wykształcenie wyższe", natomiast rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 lipca 2004 r. w sprawie rodzajów dyplomów i tytułów zawodowych oraz wzorów dyplomów wydawanych przez uczelnie (Dz. U. Nr 182, poz. 1881) w § 3 określa tytuły zawodowe nadawane absolwentom szkół wyższych stanowiąc, że należy do nich zarówno tytuł magistra inżyniera architekta, jak i tytuł inżyniera architekta. Ustalenie zawarte w § 14 powołanego uzasadnienia decyzji organów obu instancji regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego zatwierdzony uchwałą Nr 0-03-03 Krajowej Rady Izby Architektów z dnia 18 kwietnia 2003 r. stanowiące, że "do czasu uruchomienia przez Izbę Architektów procedur akredytacyjnych dla kierunków studiów Architektura i Urbanistyka", przez wykształcenie wyższe rozumie się ukończenie magisterskich studiów wyższych na kierunku architektura i urbanistyka, legitymowane dyplomem magistra inżyniera architekta polskiej uczelni lub odpowiadającym mu dyplomem uczelni zagranicznej – jest nadinterpretacją ustawy. Krajowa Rada nie jest uprawniona do określania i modyfikowania przesłanek nadawania uprawnień architektonicznych. Na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r.Nr 5, poz.42) – uchwalenie regulaminu ma na celu sprecyzowanie postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień. Regulamin nie może więc zmieniać aktów prawnych o randze ustawy i rozporządzenia. Stanowi jedynie przepisy prawa wewnętrznego regulujące tryb postępowania kwalifikacyjnego w ramach delegacji. Decyzje zatem odmawiające dopuszczenia skarżącego do egzaminu na uprawnienie wydane w powołaniu na regulamin, wydane wobec stwierdzenia, że skarżący nie spełnia warunku posiadania wyższego wykształcenia, naruszają prawo, w szczególności art. 14 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego i § 6 powyższego rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że organy obu instancji nie odniosły się do drugiej z przesłanek niezbędnych do ubiegania się o uprawnienia, a mianowicie – do kwestii posiadania przez skarżącego praktyki zawodowej, mimo iż w uzasadnieniach decyzji zwrócono uwagę na to, że książka praktyk przedłożona przez skarżącego nie odpowiada wymogom § 6 i § 7 rozporządzenia w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów RP, reprezentowana przez radcę prawnego, wskazując jako podstawy kasacji: I. naruszenie prawa materialnego przez: 1. błędną wykładnię art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, polegającą na tym, że legitymowanie się wykształceniem wyższym technicznym zawodowym jest wystarczającą przesłanką w zakresie teoretycznego przygotowania zawodowego (poziom wykształcenia) pozwalającego ubiegać się o prawo nadania uprawnień w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń wynikającą z nieuwzględnienia norm prawa obowiązującego, w tym rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z 18.04.2002 r., określających standardy nauczania dla poszczególnych kierunków studiów (zał. 1b), z których wynika, że dla oceny w tym zakresie decydujący jest poziom wykształcenia, 2. niewłaściwe zastosowanie art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie – przez przyjęcie, że legitymowanie się dyplomem inżyniera architekta czyli wykształceniem wyższym zawodowym, jest równoznaczne z posiadaniem odpowiedniego wykształcenia (poziomu wykształcenia), o którym mowa w tych przepisach i stanowi wyłączną podstawę do oceny, że kandydat spełnił warunki do uzyskania uprawnień w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, 3. niezastosowanie art. 2 ust. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów i przyjęcie, że kwalifikacje uzyskane w toku studiów zawodowych na kierunku architektura i urbanistyka, a więc uzyskanie dyplomu inżyniera architekta są równorzędne z kwalifikacjami uzyskanymi w toku studiów magisterskich, a w konsekwencji uznanie studiów zawodowych jest wystarczające do wykonywania zawodu architekta wbrew dyspozycji przepisów art. 2 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych, 4. niewłaściwe zastosowanie prawa przez pominięcie przepisu art. 33 pkt 6 w związku z art. 4 i art. 8 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów w wyniku błędnej wykładni art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, prowadzące do przyjęcia, że samorząd zawodowy dopuścił się zmiany aktów prawnych w randze ustawy i rozporządzenia, a nadto nie jest legitymowany do tego, by normą samorządową wywodzącą się z delegacji ustawowej (uchwałą Krajowej Rady Izby Architektów) "wypełnić normę ustawową zawierającą niezdefiniowane pojęcie ustawowe poprzez jej dookreślenie wymogiem legitymowania się przez kandydatów do zawodu architekta wykształceniem wyższym magisterskim, uzyskanym na kierunku architektura i urbanistyka, a to w związku treścią przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych", 5. niewłaściwe zastosowanie prawa poprzez pominięcie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o samorządach zawodowych w związku z załącznikiem 1b rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r., określającym standardy nauczania dla kierunków architektura i urbanistyka na magisterskim i zawodowym poziomie kształcenia – poprzez przyjęcie, że decydująca w sprawie jest treść dyplomu wskazującego na uzyskanie wyższego wykształcenia technicznego z pominięciem odrębności wynikających z systemu kształcenia zawodowego i magisterskiego, 6. błędną wykładnię art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, sprzeczną z celami dyrektywy Rady Europy nr 5/384/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. dotyczącej wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów poświadczających kwalifikacje zawodowe w dziedzinie architektury (...), a zwłaszcza jej art. 3 w związku ze standardami nauczania na poszczególnych poziomach kształcenia, "o których mowa w załączniku 1b rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18.04.2002 r., określającym standardy nauczania dla kierunków architektura i urbanistyka, poprzez niezastosowanie, wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej przepisów wyżej powołanych, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia", 7. naruszenie art. 14 ust. 3 pkt 1 lit. b i c Prawa budowlanego przez niewłaściwe zastosowanie § 8 ust. 5 pkt 2 w związku z 3 ust. 1 i § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że decyzje wydane w sprawie są wadliwe w sytuacji, gdy wnioskodawca nie odbył wymaganej tymi przepisami praktyki zawodowej, co jest ustawowym warunkiem dopuszczenia kandydata do egzaminu na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, a nadto "nieuwzględnienie faktu, że kandydat nie uiścił I raty opłaty za postępowanie kwalifikacyjne, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia", tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. II. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 w związku z art. 133 i 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak rozpatrzenia i rozstrzygnięcia wszystkich argumentów prawnych podniesionych przez stronę skarżącą na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. na przesłance z art. 174 pkt 2 powyższej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W skardze kasacyjnej wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, iż Sąd I instancji oparł się na literalnym brzmieniu art. 14 ust. 1 i ust. 3 pkt 1a) ustawy Prawo budowlane, w związku z § 8 ust. 5 pkt 2) rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 30 grudnia 1994 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Zdaniem autora skargi, uzasadnienie sądu nie wyjaśnia w sposób dostateczny podstawy rozstrzygnięcia, zawiera jedynie dość oczywistą konkluzję, że uchwały samorządu nie mogą zmieniać aktów prawnych o randze ustawy i rozporządzenia Zarzucono przy tym, że Sąd nie uwzględnił zasad wynikających z innych przepisów Prawa budowlanego (art. 12) w związku z art. 2 ustawy o samorządach zawodowych oraz ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym i rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Edukacji, naruszył także przepisy art. 33 pkt 6 w zw. z art. 4 i art. 8 pkt 1 ustawy o samorządach zawodowych. W ocenie autora skargi kasacyjnej, samorząd zawodowy powołany ustawą z dnia 15 grudnia 2000 r. jest niezależny w wykonywaniu swoich zadań i podlega tylko przepisom prawa, sprawuje nadzór nad należytym wykonywaniem zawodu architekta, zaś zadania te realizuje m.in. poprzez ocenę kwalifikacji kandydatów do zawodu, mających wykonywać w przyszłości samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, polegającą na projektowaniu w specjalności architektonicznej bez ograniczeń. Uchwalony przez Krajową Radę Izby Architektów RP w dniu 17 kwietnia 2003 r. regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego, zawierający stanowisko Zjazdu odnośnie standardów nauczania na studiach architektonicznych, nie został uchylony w trybie art. 12 ustawy o samorządach zawodowych, stanowi zatem prawo korporacyjne, którym związane są organy Izby, przy czym treść uchwał koresponduje z art. 2 ustawy o samorządach zawodowych, art. 12 Prawa budowlanego oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się ponadto, że ustawa Prawo budowlane powstała w okresie obowiązywania innych warunków nauczania zawodu architekta, niż te, które istnieją obecnie. Weszła ona w życie przed ustawą z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych i przed innymi aktami prawnymi, modyfikującymi system kształcenia w Polsce. Niespójności prawa wywołane brakiem kompleksowych zmian w poszczególnych dziedzinach prawa, związane z dynamiką stosunków społecznych i przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, w żadnej mierze nie uzasadniają przyjęcia literalnej wykładni przepisów, a wręcz narzucają konieczność stosowania wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Idea ta – w odniesieniu do okresu transformacji ustrojowej – wyrażona została w uchwale SN z dnia 5.05.1992 r. Wykładnia językowa art. 14 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, zastosowana przez Sąd i instancji nie odpowiada prawu rozumianemu jako spójny system norm i jest także sprzeczna z zasadami wykładni i stosowania prawa w Unii Europejskiej, o których mowa w ogłoszeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. (Monitor Polski z dnia 14 maja 2004 r.). Odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia przez Sąd I instancji prawa unijnego, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano przepisy Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (art. 10, art. 249) wskazując, iż każde państwo członkowskie UE ma obowiązek podjąć wszelkie właściwe środki ogólne bądź szczególne, dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatu. Sądy polskie, jako sądy państwa członkowskiego – także w sprawach objętych ich jurysdykcją, stosując prawo krajowe, mają obowiązek interpretować to prawo w świetle słów i celu dyrektywy tak, by osiągnąć jej założenia i w ten sposób wypełnić ustęp trzeci artykułu 249 Traktatu. Przyjęcie środków krajowych poprawnie implementujących dyrektywę, nie wyczerpuje skutków dyrektywy. Państwa członkowskie pozostają związane postanowieniami Traktatu i do ich obowiązków należy rzeczywiste zapewnienie pełnego stosowania, nawet po przyjęciu takich środków. Jeżeli zatem pełne stosowanie dyrektywy nie jest faktycznie zapewnione to oznacza, że dyrektywa nie została implementowana, została implementowana niepoprawnie lub to, że środki krajowej poprawnie implementujące dyrektywę nie są stosowane w sposób, który gwarantowałby osiągnięcie zakładanych przez nią celów. Tak wywodząc w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, autor skargi stawia dodatkowy zarzut niezastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 3 i 4 dyrektywy w związku z art. 249 TWE, poprzez uchylenie się od realizacji rezultatu wytyczonego przez tę normę. Autor skargi zwraca uwagę, że dla rozstrzygnięcia sprawy ma też znaczenie Rezolucja Rady Unii Europejskiej z 12 lutego 2001 r. dotycząca jakości architektury w środowisku miejskim i wiejskim (2001/C 73/04), w której podkreśla się, że "architektura jest fundamentalną właściwością historii, kultury i tkanki życia w każdym z naszych krajów; stanowi jeden z zasadniczych środków wyrazu artystycznego w codziennym życiu obywateli i stanowi przyszłe dziedzictwo, jest działalnością intelektualną, kulturalną i zawodową. Z tego powodu usługi architektoniczne są profesjonalnymi usługami o charakterze zarówno kulturalnym, jak i gospodarczym". Nieuwzględnienie aktów prawa wspólnotowego, w ocenie autora skargi kasacyjnej, stanowi naruszenie art. 87 w związku z art. 91 Konstytucji RP. Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa procesowego wykazano, iż Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do argumentów prawnych Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów RP, dotyczących poziomu wykształcenia i sylwetki absolwenta, czym naruszył przepis art. 141 § 4, a także art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wobec zarzucenia w skardze zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu ten drugi zarzut (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. FSK 618/04 – ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120). Jest to zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Przepis art. 141 § 4 ppsa stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis zaś art. 134 § 1 ppsa stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Argumenty Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów RP, dotyczące poziomu wykształcenia i sylwetki absolwenta, nie budzą żadnych wątpliwości, ani nie wymagają szczególnego ustosunkowania się do nich przez Sąd w sytuacji, gdy w istocie argumenty te podnoszone były na poparcie stanowiska dotyczącego zastosowanej przez stronę interpretacji przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wydano zaskarżoną decyzję. W kwestii zaś dotyczącej interpretacji wskazanego przepisu, Sąd wypowiedział się dostatecznie wyczerpująco w uzasadnieniu wyroku. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, jak i przepisów ustawy – Prawo budowlane oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy jak i ustawy o samorządach zawodowych, a także aktu wykonawczego do niej – to jest uchwały organu samorządu zawodowego, odnoszą się do zastosowanej przez Sąd I instancji wykładni przepisu art. 14 Prawa budowlanego, którą zastosowano – zdaniem skarżącego – bez uwzględnienia prawa unijnego oraz zmian wynikających z tego prawa w aktach krajowych, dotyczących systemu kształcenia architektów. Oceniając ten zarzut należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygał sprawę ze skargi na decyzję organu Izby Architektów w Warszawie, wydanej w postępowaniu odwoławczym w dniu 30 kwietnia 2004 r. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w myśl § 2 kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd ma więc obowiązek w wyniku skutecznego wniesienia skargi na decyzję administracyjną, dokonać oceny zgodności tej decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Skoro zaskarżona decyzja była wydana w dniu 30 kwietnia 2004 r., to za bezzasadny należy uznać zarzut niezastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie niniejszej prawa wspólnotowego (unijnego), tak Traktatu UE jak i powołanej w skardze kasacyjnej dyrektywy, która w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie była jeszcze (i nie musiała być) przetransponowana do przepisów ustawy – Prawo budowlane, a tym samym i do przepisów wykonawczych do tej ustawy. Okoliczność, iż wcześniej dokonano zmiany przepisów dotyczących edukacji – odnoszących się do standardów nauczania, wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną nie nakładał na Sąd I instancji obowiązku dokonania wykładni przepisów mających w sprawie zastosowanie, to jest przepisów Prawa budowlanego z uwzględnieniem pierwszeństwa prawa wspólnotowego, czy też prawa z dziedziny edukacji. Przeciwnie. Dopiero ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o z mianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1364) – art. 1 pkt 3, zostały wprowadzone zmiany art. 14 polegające na zastąpieniu wymogu posiadania przy uzyskiwaniu uprawnień budowlanych wyższego wykształcenia (bez różnicowania, czy chodzi o studia inżynierskie, czy też studia magisterskie) obowiązkiem uzyskania przez architektów ukończenia studiów magisterskich. Zmiana ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2006 r., jednakże nowela przewidziała dwa wyjątki. Stosownie do art. 5 w stosunku do osób ubiegających się o uprawnienia budowlane, które przed dniem wejścia w życie ustawy uzyskały wykształcenie wymagane na podstawie przepisów dotychczasowych oraz rozpoczęły odbywanie wymaganej praktyki, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisy dotychczasowe stosuje się również, w myśl art. 7 do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie omawianej noweli. To właśnie przepisy dotychczasowe – jak to przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku – umożliwiają uzyskanie uprawnień budowlanych osobom, które ukończyły wyższe studia inżynierskie i nie mają tytułu magistra. Odnosząc się do kwestii braku uwzględnienia przepisów z dziedziny edukacji należy stwierdzić, iż wbrew wyrażanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej poglądom, nie mają one pierwszeństwa w odniesieniu do Prawa budowlanego. W związku z zarzutem skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił, że prawo korporacyjne (ustawa o samorządach zawodowych) uprawnia organy samorządu do podejmowania uchwał, a w tym ustalania regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego należy stwierdzić, że powierzenie ustawą samorządom zawodowym architektów, techników budownictwa i urbanistów załatwiania ściśle określonych spraw z dziedziny administracji publicznej (nadawania uprawnień budowlanych) daje organom tych samorządów tylko takie uprawnienia, jakie ściśle określa ustawa, przy czym normy ustawowe muszą być stosowane w sposób ścieśniający, nie jest możliwe dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów, ustalających kompetencje w tym zakresie. Organy samorządu zawodowego (korporacji) nie pełnią bowiem co do zasady zadań publicznych. Obywatele, stosownie do art. 12 Konstytucji RP, mogą zrzeszać się m.in. w organizacje społeczno-zawodowe, które są przejawem samorządności, zaś funkcje w dziedzinie administracji publicznej wykonują tylko wówczas, gdy Państwo w drodze ustawy takie zadania im zleci oraz tylko w takim zakresie, jaki wynika z norm ustawowych. Jeżeli więc ustawa o samorządach zawodowych w art. 33 pkt 6 powierza Krajowej Radzie Izby uchwalenie regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego, organ ten na podstawie ustawowego upoważnienia może podjąć uchwałę ustalającą taki regulamin, który jednak nie może zawierać wykładni przepisów ustawowych. Podejmowanie uchwał mających na celu eliminowanie rozbieżności w wykładni prawa oraz uchwał, w których dokonywana jest interpretacja przepisów ustawy, należy do kompetencji Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego w przewidzianych w ustawach trybach. Nie należy więc do kompetencji organów samorządu zawodowego. Twierdzenie zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że uchwała Krajowej Rady Izby Architektów jako organu samorządu zawodowego, dokonująca wykładni przepisu art. 14 Prawa budowlanego, wobec jej nieuchylenia obowiązuje organy samorządu zawodowego i musi być przez nie stosowana, jest całkowicie nieuprawnione, a nawet może być potraktowane jako sprzeczne z art. 87 Konstytucji RP, określającym zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzut naruszenia Konstytucji RP podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w związku z nierespektowaniem przez Sąd I instancji prawa wspólnotowego (unijnego) nie może być uznany za uzasadniony w sytuacji, gdy prawo to w Polsce w dacie wydawania kontrolowanej przez Sąd decyzji w zakresie nadawania uprawnień budowlanych - jeszcze nie obowiązywało. Zarzut podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczący zastrzeżeń co do sposobu prowadzenia przez osobę ubiegającą się o uprawnienia budowlane książki praktyk, nie był przez Sąd I instancji rozważany, bowiem Sąd ten oparł swoje rozstrzygnięcie na uznaniu, iż zaskarżona decyzja oparta była na błędnym przyjęciu i to przy uwzględnieniu niemającej mocy prawnej w zakresie ustaleń co do wymogów dotyczących wykształcenia wymaganego przy nadawaniu uprawnień budowlanych, uchwały organu samorządu zawodowego stanowiącej, że wnioskodawca musiał legitymować się studiami wyższymi i posiadać tytuł magistra. Kwestię tę Sąd potraktował jako wystarczającą do rozstrzygnięcia sprawy, nie wdając się w ocenę innych okoliczności, które w skarżonej decyzji zostały potraktowane w sposób marginalny. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło