II SA/Wa 1079/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Joanna Kube, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. O rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 z późn. zm.) odmówił Pani E. L. przyznania świadczenia w drodze wyjątku – emerytury z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki. W uzasadnieniu decyzji podano między innymi, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w wyżej powołanym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z akt rentowych wynika ,że Pani E. L. nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy , jak również nie osiągnęła wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat. Ponadto organ wskazał, że przyznanie emerytury z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem specjalnej troski na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149) możliwe jest wówczas, gdy na dzień 31 grudnia 1998 r. kobieta udowodni łącznie 20 lat składkowych, nieskładkowych i uzupełniających. Wnioskująca udowodniła łącznie 17 lat 3 miesiące i 14 dni. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do sądu, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Stosownie do treści art. 13 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny , na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej , którego działalność została zaskarżona , czyli w tej sprawie-Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów aniżeli zostały podniesione w skardze. Zezwalana to treść art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 z późn. zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§2) Niezależnie od zarzutów i argumentów obu stron, przede wszystkim zbadania wymaga kwestia, czy Wicedyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych w Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Ewa Nowakowska była osobą uprawnioną do wydawania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiających przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118). Artykuł 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznaje Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompetencje do wydawania decyzji w zakresie przyznania i odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Członek Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wanda Pretkiel, nie mogła udzielić Ewie Nowakowskiej Wicedyrektorowi Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych w Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pełnomocnictwa do wydania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ewa Nowakowska musiałaby posiadać upoważnienie samego Prezesa jako jedynej osoby personifikującej organ. Takiego pełnomocnictwa Ewa Nowakowska nie posiadała, nie mogła więc wydać i podpisać decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ustawie ubezpieczeniowej nie zawarto innego uregulowania, dotyczącego udzielania konkretnym pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w jego imieniu, niż to, które wynika z art. 268a kpa. W art. 74 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawarta jest delegacja dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do wydania rozporządzenia w sprawie nadania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych statutu. Na podstawie tego przepisu zezwolono nakreślenie nim w szczególności; struktury organizacyjnej Zakładu oraz zakresu rzeczowego działania centrali i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu trybu funkcjonowania i kompetencji organów zakładu. Zgodnie z §3 ust. 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1999 r., Nr 80, poz. 914 z późn zm.), Prezes Zakładu może upoważnić m. in. dyrektorów komórek organizacyjnych do : 1) reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu w określonych przez niego sprawach, 2) upoważniania innych pracowników Zakładu w zakresie określonym w pkt 1. Nie ulega wątpliwości, że §3 ust. 2 pkt 2 cytowanego załącznika do rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z treścią powołanego wyżej art. 268a kpa. Prezes ZUS nie może upoważnić członka zarządu ZUS do upoważniania innych pracowników do reprezentowania zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu w zastrzeżonych w ustawie dla niego sprawach. Udzielając delegacji do wydania rozporządzenia w sprawie nadania statutu Zakładowi, ustawodawca nie wskazał, że organ wykonawczy może w sposób odmienny, niż czyni to ustawa (kpa) uregulować kwestię udzielania konkretnym pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w jego imieniu. W związku z powyższym uznać należy, że decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Decyzja administracyjna wydana przez osobę nieposiadającą umocowania do jej wydania jest z mocy art. 156 §1pkt 1 kpa nieważna .W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja również dotknięta jest wadą nieważności, ponieważ jej mocą utrzymano decyzję nieważną. W takiej sytuacji należało stwierdzić nieważność obu decyzji. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia zbyteczne są rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 §1 pkt 1 i 2 kpa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 w/w. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sad wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.