I SA/Wa 670/06

WyrokWSA w Warszawie2006-08-25

Skład orzekający: Monika Nowicka, Jolanta Rudnicka, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy szkoła wyższa, która nie uzyskała decyzji administracyjnej o oddaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie, ma przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych dotyczących tych nieruchomości, mimo że wywodzi swoje prawa z zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego i późniejszej ustawy o szkolnictwie wyższym?
Ratio decidendi
Szkoła wyższa, która nie uzyskała formalno-prawnego tytułu do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej o oddaniu jej w zarząd lub użytkowanie, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych dotyczących tych nieruchomości. Prawo do nieruchomości wywodzone z zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego lub późniejszej ustawy o szkolnictwie wyższym, bez odpowiedniej decyzji administracyjnej, nie legitymuje do bycia stroną w postępowaniu komunalizacyjnym, które dotyczy przekształcenia własnościowego między Skarbem Państwa a gminą.
Stan faktyczny
Szkoła [...] wnioskowała o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych z 1992 r., które przenosiły własność nieruchomości na Gminę W. z dniem 27 maja 1990 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że szkoła nie posiadała tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji i tym samym nie miała przymiotu strony. Szkoła argumentowała, że posiadała zarząd na podstawie zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego, a następnie prawo użytkowania wieczystego na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę szkoły, podzielając stanowisko organu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Szkoły [...] w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych oddala skargę. I Sa / Wa 670/06 Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] października 2005 r. orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego z wniosku Szkoły [...] i odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności następujących decyzji Wojewody [...]: 1/ nr [...] z dnia [...] września 1992 r. stwierdzającej nabycie przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...],[...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej W. obręb ewidencyjny [...] numerem [...] o powierzchni [...] m2, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] – z wyłączeniem części oznaczonej aktualnie, jako działka [...]; 2/ nr [...] z dnia [...] września 1992 r. stwierdzającej nabycie przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...],[...], oznaczonej w jednostce ewidencyjnej W. obręb ewidencyjny [...] działki ewidencyjnej numerem [...] o powierzchni [...] m2, opisanej w karcie ewidencyjnej nr [...]; 3/ nr [...] z dnia [...] września 1992 r. stwierdzającej nabycie przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej W. w obrębie ewidencyjnym [...] numerem [...] o powierzchni [...] m2, opisanej w karcie ewidencyjnej nr [...]; 4/ nr [...] z dnia [...] września 1992 r. stwierdzającej nabycie przez [...] Gminę W. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w jednostce ewidencyjnej W. obręb ewidencyjny [...] numerem [...] o powierzchni [...] m2, opisanej w karcie ewidencyjnej nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] października 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzekając w postępowaniu nadzorczym umorzył postępowania w sprawach stwierdzenia nieważności wyżej opisanych decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] z dnia [...] września 1992 r. oraz odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tych sprawach. Decyzję nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uzasadniał w następujący sposób: Wyrokiem z dnia 12 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SA 2687/02) uchylił wcześniejsze decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w tej sprawie, stwierdzając że postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na wniosek Szkoły [...] w W. a wszczynając postępowanie w sprawie organ uznał, że Szkole [...] przysługuje przymiot strony, gdyż art.157 § 2 kpa stanowi, że postępowanie wszczyna się na wniosek strony. W tej sytuacji zawarte w uzasadnieniu decyzji, będącej wówczas przedmiotem rozpoznania przez Sąd, stwierdzenie, że wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji nie posiada przymiotu strony nie koresponduje z komparycją orzeczenia. Sąd wskazał, że skoro organ uznał, że Szkoła [...] nie ma przymiotu strony, bo nie legitymowała się żadnym tytułem prawnym do gruntu, to powinien odmówić wszczęcia postępowania nadzorczego. Organ podkreślił, że wykonując zalecenia Sądu w pierwszej kolejności czynił ustalenia, czy w dacie komunalizacji mienia tj. w dniu 27 maja 1990 r. Szkole [...] przysługiwał prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowych nieruchomości. Występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyżej opisanych decyzji komunalizacyjnych pełnomocnik Szkoły [...] podnosił, że sporne grunty pozostawały w zarządzie wnioskującej na podstawie zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 kwietnia 1959 r. w sprawie utworzenia przy niektórych szkołach wyższych gospodarstw pomocniczych pod nazwą "rolniczy zakład doświadczalny" lub "leśny zakład doświadczalny" (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej dla Pracowników Nauki nr 4, poz.9) a następnie na podstawie art.182 ust.1 pkt 1 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym prawo zarządu przekształciło się w prawo użytkowania wieczystego. Zdaniem organu orzekającego tytułu prawnego wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych nie można wywodzić w wyżej wymienionego zarządzenia, gdyż w ówczesnym stanie prawnym przekazywanie nieruchomości państwowych regulowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji i innych obiektów majątkowych (Dz.U. Nr 67, poz. 332 ze zm.). Przekazywanie gruntów według przepisów tego rozporządzenia następowało w formie decyzji administracyjnej. Także przepisy późniejszych ustaw tj. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r., Nr 22, poz. 159 ze zm.), jak i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 , poz. 127 ze zm.) nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego w postaci użytkowania (a od 1 sierpnia 1985 r.- zarządu) w sposób dorozumiany. Mogło to nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej lub , w przypadkach prawem przewidzianych, przez przekazanie prawa do gruntu między określonymi jednostkami organizacyjnymi albo w drodze nabycia gruntu na drodze cywilnoprawnej. Ponadto, zgodnie z art.6 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r., grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, były zarządzane przez terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ podkreślił, że zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby sporne nieruchomości zostały oddane Szkole [...] przed dniem 27 maja 1990 r. w zarząd lub użytkowanie w formie prawem przewidzianej. Skutkowało to uznaniem przez organ, iż nie jest ona legitymowana do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych a skoro postępowanie zostało wszczęte na wniosek podmiotu, który nie ma legitymacji do bycia stroną, to na zasadzie art.105 §1 kpa organ umorzył postępowania a na zasadzie art.157§ 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji komunalizacyjnych. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył pełnomocnik Szkoły [...], podnosząc że z mocy art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz.385 ze zm.) powstało prawo użytkowania wieczystego jego mocodawcy do przedmiotowych gruntów. Z dniem wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym, czyli z dniem 5 grudnia 1990 r. grunty państwowe pozostające w zarządzie Szkoły [...] stały się przedmiotem użytkowania wieczystego a urządzenia trwale związane z gruntem jej własnością. Zdaniem odwołującego się decyzje komunalizacyjne zostały wydane wbrew art.11 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 27 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, który wyłączał spod komunalizacji składniki mienia ogólnonarodowego, służące wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano na pismo Urzędu W. Biura Geodezji i Katastru Delegatury w [...] z dnia 19 kwietnia 2005 r., z którego wynika że na dzień 27 maja 1990 r. podmiotem władającym dla działek: nr [...], nr [...] (z której powstały działki nr [...] i [...]) oraz dla działki nr [...] (z której wydzielono działkę nr [...]) była Szkoła [...] a także na zarządzenie Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 kwietnia 1959 r. w sprawie utworzenia przy niektórych szkołach wyższych gospodarstw pomocniczych pod nazwą "rolniczy zakład doświadczalny" lub "leśny zakład doświadczalny". To zarządzenie, według wnioskujących o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych, jest przepisem szczególnym wobec rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji, nieruchomości i innych obiektów majątkowych. Z tych względów wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych, w ich ocenie, są legitymowani do bycia stroną postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] października 2005 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko a nadto podkreślając, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera żadnych nowych istotnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na uchylenie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentu, iż Szkoła [...] nabyła prawo użytkowania wieczystego spornych gruntów organ podkreślił, że przy komunalizacji mienia na podstawie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych istotny jest stan mienia istniejący w dacie 27 maja 1990 r., z którym to dniem następowała komunalizacja mienia z mocy samego prawa. Natomiast kwestia " uwłaszczenia" szkół wyższych została uregulowana ustawą z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, a więc po dniu 27 maja 1990 r. a w związku z tym powoływany przez odwołującego się art.182 ustawy o szkolnictwie wyższym nie może mieć wpływu na kwestię komunalizacji przedmiotowego mienia. Ponadto organ podtrzymał pogląd, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby przed dniem 27 maja 1990 r. Szkoła [...] posiadała zarząd bądź użytkowanie w formie przewidzianej prawem. Organ uznał za chybiony pogląd, że powoływane przez odwołującą się, zarządzenie Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 kwietnia 1959 r. było przepisem szczególnym wobec rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r." w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych", gdyż takie twierdzenie nie znajduje oparcia w przepisach powołanego wyżej zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego. Organ zatem uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku Szkoły [...] i odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnych z uwagi na brak przymiotu strony podmiotu wnioskującego o stwierdzenie nieważności badanych decyzji. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Szkoła [...] z siedzibą w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze przytoczono fragmenty uzasadnienia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w tym ponownie wskazano, że: skarżąca nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości z mocy prawa na podstawie art.182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym przy zaistnieniu przesłanek przewidzianych w tym przepisie, decyzje komunalizacyjne, które są przedmiotem wniosku o stwierdzenie ich nieważności zostały wydane wbrew art.11 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, wbrew stanowisku organu skarżąca nabyła z mocy prawa tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości na podstawie wydanego w dniu 14 kwietnia 1959 r. zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego, gdyż tereny położone w W. a objęte postępowaniem przydzielone zostały [...] Zakładowi Doświadczalnemu w W.. Ponadto skarżąca wskazała na istnienie wątpliwości dotyczących dokumentu stanowiącego załącznik do decyzji nr [...] i [...] Urzędu W. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] grudnia 1976 r., który został sporządzony wcześniej, bo w dniu [...] listopada 1976 r. aniżeli decyzja , która nosi datę [...] grudnia 1976 r. a znajdująca się w aktach kopia decyzji z dnia [...] czerwca 1979 r. ustanawiająca na rzecz Spółdzielni Budowlano- Mieszkaniowej "U. użytkowanie wieczyste gruntów o pow. [...] ha przy ul [...] w W. objętych zakresem decyzji lokalizacyjnej nr [...] nie dowodzi zawarcia aktu notarialnego, na podstawie którego mogłoby dojść do ustanowienia bądź przeniesienia użytkowania wieczystego gruntu. Skarżąca zarzuciła, że organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a ponadto nie jest on uprawniony do ustalania tego, czy był zarząd, gdyż uprawnionym do tego był sąd wieczysto-księgowy, który wpisał skarżącą do księgi wieczystej przedmiotowych nieruchomości, jako użytkownika wieczystego. W skardze przywołano również fragment uzasadnienia decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. dotyczącej odmowy nabycia przez [...] Gminę W. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], który ma w ocenie skarżącej dowodzić, że użytkowała sporne nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja zgodna jest zarówno z przepisami prawa materialnego, jak również z przepisami postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12 października 2004 r. uchylił decyzje organów orzekających w sprawie, w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r., z wyjątkiem działki nr [...], która jak wynikało z dokumentów w aktach sprawy jest własnością [...] Parafii [...] w W. oraz w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] z dnia [...] września 1992 r. o numerach [...],[...],[...]. W tej zatem części obowiązkiem organu było ponowne rozpoznanie sprawy. Trzeba też mieć na uwadze, że Sąd nie uchylił zaskarżonej decyzji w punkcie [...] stanowiącym o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r., co pozwala wnioskować, iż uznał prawidłowość tego rozstrzygnięcia. W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do art.170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd podniósł, że skarga została uwzględniona z innych powodów, niż wskazane przez skarżącą. Skoro bowiem organ uznał, że skarżąca nie ma przymiotu strony, to nie mógł orzec o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie a zatem uzasadnienie organów nie korespondowało z komparycją decyzji. Ponadto Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest dokumentów oraz czytelnych ze stosownymi naniesieniami map, z których można by wywieść, jak następowały zmiany w ewidencji gruntów, a zwłaszcza, czy wymienione w decyzjach komunalizacyjnych działki objęte były decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i [...], których Urząd W. decyzją z dnia [...] października 1977 r. wygasił prawo użytkowania skarżącej. W wykonaniu zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku. Zasadniczym zagadnieniem, które w przedmiotowej sprawie wymagało rozstrzygnięcia jest ocena, czy organ wydający zaskarżoną decyzję prawidłowo ustalił, że skarżąca nie ma legitymacji do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] stwierdzających nabycie z mocy prawa przez [...] Gminę W. własności przedmiotowych nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U Nr 32, poz.191 ze zm.). W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art.28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina, na której rzecz następuje przekształcenie własnościowe a także ten podmiot, który wykaże, iż ma tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej postępowaniem komunalizacyjnym. Skarżąca wywodzi, iż w dacie 27 maja 1990 r. miała tytuł prawny do przedmiotowych gruntów w formie zarządu, który powstał, według jej oceny, na podstawie zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 kwietnia 1959 r. w sprawie utworzenia przy niektórych szkołach wyższych gospodarstw pomocniczych pod nazwą " rolniczy zakład doświadczalny" lub "leśny zakład doświadczalny" ( Dz.Urz. Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej dla Pracowników Nauki, Nr 4, poz.9-10 – k.44 akt administracyjnych teczka 1). Skarżąca przedłożyła również protokół zdawczo – odbiorczy z dnia [...] kwietnia 1958 r. w sprawie przekazania obiektu byłej Państwowej Centralnej Szkoły P.O.M. i Spółdzielni Produkcyjnych w U. na rzecz Szkoły [...] (k.320-323 teczka 3 akt administracyjnych) a także dokumenty mające dowodzić, że objęła przedmiotowy teren w zarząd w końcu lat pięćdziesiątych (k.496-539 akt administracyjnych). W świetle obowiązujących w latach pięćdziesiątych przepisów tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów (Dz.U. Nr 67, poz.332) przekazywanie nieruchomości w użytkowanie następowało w formie decyzji administracyjnej. Również według późniejszych uregulowań prawnych tj. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce gruntami w miastach i osiedlach (Dz.U. 1969, Nr 22, poz. 159) a także ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dla powstania użytkowania, a od 1 sierpnia 1985 r. również dla powstania zarządu, konieczne było uzyskanie decyzji administracyjnej. Użytkowanie lub zarząd nie mogły powstać w sposób dorozumiany. Należy w tym miejscu jedynie wspomnieć, że jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art.8 ust.4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r., Nr 22. poz.159) a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1968 r. , Nr 3, poz. 19). Jednakże nie można ich odnieść do sytuacji skarżącej, wobec tego, że nie zachodzą przesłanki wymienione w powyższych przepisach. Poza sporem jest, a skarżąca tej okoliczności nie kwestionuje, że nie uzyskała ona decyzji administracyjnej o oddaniu przedmiotowych nieruchomości w zarząd lub użytkowanie w sposób wymagany wyżej wymienionymi regulacjami prawnymi. Nie sposób też pominąć, mającej w ocenie Sądu, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, decyzji z dnia [...] października 1977 r. Urzędu [...] W. o wygaśnięciu użytkowania przez skarżącą terenu położonego w rejonie [...] o pow. [...] ha w granicach objętych lokalizacją inwestycji nr [...] i [...] (k.494 , 4 teczka akt administracyjnych). Mimo, iż skarżąca nie miała przekazanych terenów w zarząd lub użytkowanie w formie decyzji administracyjnej, lecz je użytkowała na podstawie wspomnianego wyżej zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 kwietnia 1959 r., to ówczesne organy administracji aby przejąć teren, którym skarżąca władała wydały decyzję o wygaśnięciu użytkowania przedmiotowych nieruchomości. Jak wynika z rozdzielnika decyzji została ona doręczona skarżącej. Nie może budzić wątpliwości w kontekście zebranych w postępowaniu dokumentów, że decyzje lokalizacyjne nr [...] i [...] obejmowały przedmiotowe nieruchomości (k.540 i 541 oraz k.342 i 347). Na zarzuty skarżącej w tej kwestii zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a następnie powtórzone w skardze (k.10 akt sądowych) odpowiedź zawiera pismo Prezydenta W. z dnia 6 września 2005 r. (k.570-571). Zatem prawidłowo organy orzekające w sprawie ustaliły, że w dacie 27 maja 1990 r. skarżąca nie dysponowała żadnym formalno prawnym tytułem do gruntów objętych decyzjami komunalizacyjnymi. Bezspornie wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie była stroną postępowania, którego przedmiotem było przekształcenie stosunków własnościowych między Skarbem Państwa a Gminą W.. Nie ma też interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych. Skarżąca dowodzi, że jej interes prawny wynika z przepisów uwłaszczeniowych tj. art.182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz.385 ze zm.). Ten pogląd nie jest trafny. W żaden bowiem sposób postępowanie uwłaszczeniowe nie ma wpływu na uprawnienia skarżącej w postępowaniu komunalizacyjnym. Nabycie własności nieruchomości przez gminę na podstawie art.5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. a decyzja Wojewody ma jedynie charakter deklaratoryjny, natomiast uwłaszczenie w trybie powołanego wyżej art.182 ustawy o szkolnictwie wyższym następowało z dniem 5 grudnia 1990 r. Postępowanie komunalizacyjne i uwłaszczeniowe to dwa odrębne postępowania, prowadzone w innym trybie i przy spełnieniu odmiennych przesłanek. Stanowisko powyższe zgodne jest z orzecznictwem sądowo-administracyjnym dotyczącym legitymacji do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym. Według wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 1993 r., (sygn. akt II SA1783/93, niepubl.) stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina, gdyż przedmiotem tego postępowania jest przekształcenie własnościowe zachodzące między Skarbem Państwa a właściwą gminą. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2004 r. (sygn. akt I SA 1308/02, nie publ.) podkreślił, że: "Określające status strony w postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienie lub obowiązek prawny, o czym mowa w art.28 kpa, stanowi kategorię normatywną i musi mieć swe źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Skoro przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest przekształcenie prawa własności między Skarbem Państwa a właściwą gminą a skarżąca nie reprezentuje gminy ani też nie jest powołana do reprezentowania Skarbu Państwa, to nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu" (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2004 r. w sprawach syn. akt : I SA 1307/02, I SA 1308/02, I SA 1309/02, I SA 1310/02). W tym kontekście zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art.28 kpa jest nieuzasadniony. Niewątpliwie skarżąca ma interes faktyczny, lecz istnienie wyłącznie interesu faktycznego nie pozwala na uznanie jej za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych. Należy natomiast przyznać rację skarżącemu, że organ nie odniósł się do wszystkich jego zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, lecz mimo to rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe a dodatkowo, jak wskazano wyżej, zarzuty te wyjaśnia pismo Prezydenta W. z dnia 6 września 2005 r. (k.570 -571), a zatem podnoszone zarzuty nie mogły mieć wpływu na wydanie odmiennej decyzji w sprawie. Ponadto wskazane przez skarżącą argumenty dotyczące decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. orzekającej o odmowie komunalizacji gruntów wymienionych w tej decyzji są bezprzedmiotowe, gdyż niniejsze postępowanie tej decyzji nie dotyczy. Nie trafny jest również zarzut nie ustosunkowania się przez organ do stanowiska skarżącej, że decyzje komunalizacyjne zostały wydane wbrew art.11 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Nie może natomiast dotyczyć zagadnienia, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście istniały. To może być dopiero wyjaśnione po wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt I SA 764/03, publ. Prok. i Pr. 2005/4/44 ). Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. ) orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło