II SA/Bd 593/06

Dnia 29 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Ewa Kruppik - Świetlicka Protokolant: Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku orzeczonych schorzeń ze służbą wojskową postanawia odrzucić skargę Skarżący jako szeregowy został skierowany do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. w celu określenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu badań lekarsko-specjalistycznych TWKL orzeczeniem Nr [...] z [...] 2006 r. ustaliła, że szeregowy jest niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria zdrowia "D". Komisja rozpoznała u szeregowego zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595): 1. § 62 p. 4 - pourazowe uszkodzenie prawego nerwu strzałkowego na poziomie głowy prawej kości strzałkowej, leczone operacyjnie odbarczeniem tego nerwu z wtórnym niewielkim ograniczeniem ruchy zgięcia grzbietowego prawej stopy i utrzymującymi się zaburzeniami czucia, 2. bez § - przebyte pourazowe zaostrzenie zespołu bólowego lędźwiowego, 3. § 62 p. 2 i § 34 p. 10 - przewlekły zespół bólowy odcinka lędźwiowo-krzyżowego na podłożu dyskopatii L3/L4 i L4/L5 oraz wady rozwojowej - zdwojenia korzenia rdzeniowego na poziomie L5/S1 po stronie lewej, 4. § 3 p. 1 - drobne blizny pourazowe kończyn dolnych, 5. § 24 p. 1 braki w uzębieniu 12%. Komisja wskazała, iż schorzenia wymienione w pkt 1 i 2 rozpoznania pozostają w związku ze służbą wojskową jako następstwo wypadku, natomiast schorzenia wskazane w pkt 3, 4 i 5 nie pozostają w związku ze służbą wojskową, ponieważ ujawniły się przed wcieleniem do służby. Odwołując się od powyższego orzeczenia M. P. podniósł, iż nie zgadza się z nim w kwestii związku poszczególnych chorób lub ułomności ze służbą wojskową, wskazując jednocześnie, że został wcielony do wojska z kategorią A. Rozpoznane schorzenie jest następstwem dźwignięcia, czyli wypadku, do jakiego doszło w Jednostce Wojskowej podczas prac polegających na dźwiganiu i podnoszeniu betonowych płyt JUMBO. W pierwszym momencie wypadku nastąpił uraz kręgosłupa, a w konsekwencji, czego nastąpiło uszkodzenie nerwu strzałkowego prawego. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpoznaniu odwołania, wydała w dniu [...] 2006 r. orzeczenie nr [...] uchylające zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej organu kierującego poprzez zmianę na: na zarządzenie dowódcy JW. [...], po uchyleniu w dniu [...]2005 r. przez RWKL orzeczenia [...] z dnia [...]2005 r. TWKL w K., natomiast pozostałe ustalenia zawarte w tym orzeczeniu zostały utrzymane w mocy. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż z wniosku o skierowanie żołnierza do służby zasadniczej do wojskowej komisji lekarskiej z dnia [...] 2005 r. wydanego przez [...] w Ś. wynika, że szer. rez. Piątek dwa lata wcześniej, tzn. przed wcieleniem do służby wojskowej, którą rozpoczął w dniu 4 stycznia 2005 r., po nagłym dźwignięciu odczuł ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa. RWKL zaznaczyła także, że w orzeczeniu o uszczerbku na zdrowiu nr [...] z dnia [...]2005 r. wydanym przez TWKL w S., określono, że w wyniku urazu z dnia 25.01.2005 r. doszło do przemijającego zaostrzenia zespołu bólowego lędźwiowego u osoby z dyskopatią L3/L4, L4/L5 pod postacią asymetrycznych wypuklin pierścieni włóknistych tych poziomów oraz wadą rozwojową i uszczerbek na zdrowiu z tego tytułu wynosi 0%. W związku z powyższym, zdaniem RWKL, dyskopatia L3/L4, L4/L5 oraz wada rozwojowa będące podłożem przewlekłego zespołu bólowego lędźwiowego istniały już przed rozpoczęciem służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. M. P. domaga się uznania istnienia związku przyczynowego schorzenia kręgosłupa oraz uszkodzenie nerwu strzałkowego ze służbą wojskową, podnosząc argumentację jak w odwołaniu od orzeczenia TWKL. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o odrzucenie skargi wskazując, iż skarga w kwestii związku schorzeń ze służbą wojskową nie przysługuje. RWKL podniosła również, że M. P. nie kwestionuje rozpoznania schorzeń, ich kwalifikacji orzeczniczej ani orzeczonej kategorii zdolności służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: O zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają właściwe wojskowe komisje lekarskie, co wynika z przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2004, Nr 241, poz.2416). Uregulowanie ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową, zawarte jest w ustawach: ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 z późn. zm.) - art. 30-33, art. 56-57, ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 z późn. zm.) - art. 19-21, art. 31-33, oraz w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342 z późn. zm. w brzmieniu po zmianie dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) - art. 2, art. 11-12. Wskazane przepisy przewidują, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W konsekwencji orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów. Z przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992 r. Nr 57, poz. 278 z późn. zm.) wynika, że takie komisje (o których mowa w art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP) orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do czynnej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności (§ 2-5 ust. 1 rozporządzenia), a ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową zarówno czynną, jak i zawodową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wyżej ustawy: z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Z tego wynika, że ilekroć w tych odrębnych ustawach jest mowa o wojskowych komisjach lekarskich, to chodzi o komisje, o których stanowi art. 29 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W świetle powyższego należy stwierdzić, że jedynie część orzeczeń wojskowych komisji lekarskich podlega bezpośredniemu zaskarżeniu do sądu. Jest to grupa orzeczeń, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. To jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego i są wiążące dla organów administracyjnych właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej podlegającej zresztą również zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Pozostała część orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, która nie podlega bezpośredniemu zaskarżeniu do sądu, to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Jakkolwiek orzeczeń tych nie można zaskarżyć do sądu, to jednak podlegają one kontroli sądowej. Chodzi tu jednakże nie o kontrolę, którą dokonują sądy administracyjne, lecz o kontrolę dokonywaną przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Innymi słowy, od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, o których mowa wyżej, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Biorąc pod uwagę okoliczność, iż skarga dotyczy orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obu instancji (terenowej i rejonowej) jedynie w zakresie uznania związku schorzeń ze służbą wojskową, a nie odnosi się do kwestii kategorii zdrowotnej, zdolności do czynnej służby wojskowej lub zwolnienia z tej służby, należało stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. Trzeba tu zauważyć, że Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 27.10. 1999 r., w spr. III ZP 9/99 (publ. OSNP 2000/5/167; Lex Nr 37912) stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., OSA 1/00, ONSA 2001/2/47, oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2005.04.12, II SA/Wa 2637/04, Lex Nr 166502). Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji postanowienia.