IV SA/Wr 211/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 29 sierpnia 2006 r. przy udziale --- sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. , powołując się na przepis art. 59 § 2 kpa, po rozpatrzeniu wniosku E. S. z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy M. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. w dniu [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatków do zasiłku rodzinnego, odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy M. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. organ ten odmówił przyznania odwołującej się zasiłku rodzinnego na dziecko oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Pismem z dnia [...] r. E. S. zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od w/w decyzji. Podała, że w dniu [...] r., w którym domownicy odebrali powyższą decyzję wydaną przez organ I instancji, była nieobecna. W tym czasie przebywała w sanatorium, a była jedyną osobą, która orientowała się w sprawie. W [...] dniu po powrocie z sanatorium, to jest w dniu [...] r., złożyła odwołanie. Do prośby o przywrócenie terminu dołączyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Rozpatrując powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. (§ 2). Organ wskazał, że z powyższe przepisy prawa ustanawiają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą wniesienie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, trzecią dochowanie terminu tej czynności, zaś czwartą dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której termin był ustanowiony. Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skład orzekający Kolegium Odwoławczego stwierdził, co następuje. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa: "Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie — od dnia jej ogłoszenia ". Strona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazała na fakt doręczenia jej domownikom decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w dniu [...] r. Mając na względzie powyższe okoliczności faktyczne Kolegium uznało, że prośba o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie może zostać uwzględniona. Podniesione przez stronę okoliczności mające wskazywać na niezawinione opóźnienie w złożeniu odwołania nie mogą, zdaniem Kolegium, stanowić o spełnieniu przez stronę przesłanki z art. 58 § 2 kpa. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu strona podaje, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia odwołania była jej nieobecność w miejscu zamieszkania spowodowana pobytem w sanatorium, co potwierdza kserokopią karty informacyjnej leczenia uzdrowiskowego w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. W ocenie organu odwoławczego przedłożone przez stronę wyjaśniania i dowody nie uprawdopodobniły braku winy strony w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Nie można zdaniem Kolegium uznać, że fakt pobytu strony w sanatorium stanowił przeszkodę do złożenia odwołania w ustawowym terminie. Z reguły wyjazd do sanatorium jest z góry zaplanowany przez osobę zamierzającą skorzystać z leczenia uzdrowiskowego, zatem taka osoba posiada wiedzę o terminie rozpoczęcia i zakończenia tego typu leczenia. Kolegium wskazało, że art. 41 kpa stanowi w § l, że: "W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu." Z kolei § 2 powołanego przepisu wskazuje: "W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny". Kolegium wskazało, że z akt sprawy nie wynika, aby strona poinformowała organ I instancji o swojej czasowej nieobecności w miejscu zamieszkania, wskazując jednocześnie inny adres dla celów doręczenia jej decyzji w czasie trwania tej nieobecności. Kolegium wskazało, że skoro strona, co podniosła we wniosku o przywrócenie terminu, była jedyną osobą zorientowaną w sprawie wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych, to tym bardziej winna dołożyć wszelkiej staranności, aby zapobiec sytuacji związanej z konsekwencjami ewentualnego uchybienia terminu do złożenia odwołania. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...] w zawiązku z czym odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie E. S. podtrzymała twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ponadto zarzuciła, że decyzja wydana przez organ Instancji narusza jej interes prawny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W związku z tym, że w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także skarżąca zawiadomiona o powyższym wniosku i o pouczona o treści art. 119 pkt 2 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) także wniosła o rozpoznanie sprawy w powyższym trybie, Sąd uwzględniając złożone wnioski, rozpoznał sprawę we wnioskowanym przez strony trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny nie może oprzeć sprawowanej przez siebie kontroli aktów administracyjnych o kryterium słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określającym zakres kognicji sądu administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia do sądu mogą być m. in. postanowienia kończące postępowanie. . Uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej, czy postanowienia przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Takie wady i uchybienia wystąpiły w niniejszej sprawie w związku z czym skargę należało uwzględnić. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie postanowienie podjęte zostało z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] wydane z powołaniem się na przepis art. 59 § 2 kpa. Postanowieniem tym, po rozpatrzeniu wniosku E. S. z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy M. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. w dniu [...] r . Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatków do zasiłku rodzinnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W oparciu o twierdzenia strony zawarte we wniosku o przywrócenie terminu Kolegium ustaliło, że decyzja organu I instancji została doręczona domownikom strony w dniu [...] r. W tym dniu strona była nieobecna albowiem przebywała w sanatorium na leczeniu. W sanatorium przebywała w okresie od [...] do [...] r. Strona podała, że była jedyną osobą, która orientowała się w sprawie. W [...] dniu po powrocie z sanatorium, to jest w dniu [...] r., złożyła odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powyższe okoliczności sprawy organ II instancji ocenił w kontekście art. 41 kpa i uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia prośby strony skoro strona nie poinformowała organu o swojej czasowej nieobecności w miejscu zamieszkania i nie wskazała adresu dla doręczenia jej decyzji w czasie trwania nieobecności. Organ podkreślił, że skoro strona, co podniosła we wniosku o przywrócenie terminu, była jedyną osobą zorientowaną w sprawie wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych, to tym bardziej winna dołożyć wszelkiej staranności, aby zapobiec sytuacji związanej z konsekwencjami ewentualnego uchybienia terminu do złożenia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem art. 41 kpa. Stosownie do § 1 owego przepisu prawa, w toku postępowania strony oraz i ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji o każdej zmianie swego adresu. W myśl § 2 art. 41 w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Wskazać należy, ze zgodnie z art. 39 kpa obowiązkiem organu administracji jest doręczenie stronie za pokwitowaniem decyzji administracyjnej przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Obowiązkowi temu odpowiada obowiązek strony poinformowania organu orzekającego o każdej zmianie swego adresu (art. 41 § 1 kpa), gdyż bez tych informacji organ orzekający nie mógłby zrealizować w pełni obowiązku doręczenia. W myśl art. 41 § 2 kpa w razie zaniedbania przez stronę wykonania obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu doręczenie pisma pod adresem dotychczasowym, mimo że jest to adres już zdezaktualizowany ma skutek prawny. Nie można jednak utożsamiać zmiany adresu z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. (por. wyrok NSA z 24.10.1997 r., sygn. I SA/Gd 1462/96, LEX nr 32649). Skarżąca wyjeżdżając do sanatorium na leczenie nie zmieniła miejsca stałego pobytu, a jedynie czasowo w nim nie przebywała. Pomijając kwestię, że przepis art. 41 kpa nie ma w sprawie zastosowania, to w związku z jego zastosowaniem przez organ zważyć należy, co uszło uwadze organu odwoławczego, że dla zastosowania art. 41 § 2 kpa i wynikającej zeń zasady domniemania doręczenia pisma stronie konieczne jest pouczenie strony o treści obowiązku z art. 41 § 1 kpa i pouczenie także o skutkach prawnych naruszenia tego obowiązku wynikających z art. 41 § 2 kpa oraz o ich prawnych konsekwencjach. Tych ustaleń w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zabrakło. Nie te jednak braki zdecydowały o uchyleniu zaskarżonego postanowienia lecz błędne zastosowanie dla oceny zasadności wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania przepisu art. 41 kpa. Wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania winien być oceniany w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i § 2 kpa, które to przesłanki organ odwoławczy wskazał i powołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, lecz nie ocenił w ich kontekście zachowania strony i podjętych przez nią działań. Ocena złożonego wniosku w okolicznościach faktycznych sprawy w oparciu o przepis art. 41 kpa stanowi naruszenie przepisów procesowych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienie jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia albowiem ocena zasadności wniosku skarżącej pod względem istnienia przesłanek z art. 58 § 1 i § 2 kpa należy do organu administracji publicznej a nie do sądu administracyjnego, do którego kompetencji należy kontrola zaskarżonych do niego aktów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, a nie wydawanie orzeczeń zastępujących akty administracyjne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy, mając na względzie to co powiedziano wyżej odnośnie meritum sprawy, oceni czy istnieją w sprawie przesłanki z art. 58 § 1 i § 2 kpa, a tym samym czy wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w okolicznościach faktycznych sprawy jest zasadny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.