IV SA/Gl 750/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga –Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant staż. Anna Michalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] T.M. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o przyznanie pomocy finansowej na zakup [...], dopłatę do [...] oraz opłatę [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 7 pkt 2-5, art. 8, art. 39 ust. 1 i art. 106 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. odmówił przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów [...] i zakupu [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, na podstawie wywiadu środowiskowego, że strona spełniła wymagane ustawowo kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i z uwagi na [...] kwalifikuje się do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Przy czym posiadane przez organ pomocy społecznej ograniczone środki finansowe nie wystarczają na pokrycie wszystkich jej potrzeb. W odwołaniu strona wyraziła niezadowolenie z treści otrzymanej decyzji i domagała się powtórnego przeanalizowania jej sprawy oraz przyznania zasiłku celowego. Akcentowała, że nie ma żadnych dochodów, a otrzymany zasiłek na [...] w wysokości [...] zł. nie zaspakaja wszystkich niezbędnych jej potrzeb. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymana została w mocy decyzja organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu wskazano, że strona kwalifikuje się do przyznania jej zasiłku celowego z pomocy społecznej, bowiem prowadzi [...] gospodarstwo domowe i jest [...], a na jej dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku składa się tylko [...] w wysokości [...] zł. miesięcznie. Podkreślono, że sam fakt spełnienia formalnych przesłanek niezbędnych do otrzymania zasiłku celowego wynikających z art. 8 ust. 1 i art. 7 pkt 2-11 ustawy o pomocy społecznej, nie rodzi automatycznie po stronie organu pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. W związku z tym decyzjami z dnia [...] przyznano stronie zasiłek celowy na zakup [...] w wysokości [...] zł. na dopłatę do [...] w wysokości [...] zł. oraz na [...] w wysokości [...] zł. oraz odmówiono świadczenia w postaci zasiłku celowego na [...] i zakupu [...]. Organ odwoławczy zaakcentował, iż pomoc przyznana stronie dokonywana jest w ramach uznania administracyjnego oraz w granicy posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T. środków finansowych, które są skromne i nie pozwalają uwzględnić wszystkich zgłoszonych przez stronę potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem jest ona krzywdząca i nie zabezpiecza niezbędnych kosztów jego utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie rozstrzyga merytorycznie o żądaniu będącym przedmiotem niniejszej sprawy, lecz stosownie do art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontroluje zaskarżoną decyzję i postępowanie administracyjne, które poprzedziło jej wydanie pod względem ich zgodności z prawem. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póżn. zm.), zwana dalej w skrócie - ustawa o pomocy społecznej, reguluje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w jej art. 7 pkt 1-15. Natomiast celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie same pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim z własnych dostępnych jej środków pokrywać wydatki związane z utrzymaniem. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ pomocy społecznej uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać tylko ograniczoną pomoc. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji zobowiązany jest mieć na uwadze okoliczność, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej, a wówczas w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych może to spowodować brak funduszy na pomoc dla osób bardziej jej potrzebujących. W niniejszej sprawie organy administracyjne dokonały prawidłowo oceny sytuacji materialnej skarżącego, bowiem pomimo, iż skarżący kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej i spełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 7 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, to nie można uznać, że odmowa przyznania mu zasiłku celowego na [...] i zakupu [...] nastąpiła z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i przysługującego tym organom prawa swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a. w związku z art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Stosownie do treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zatem zasiłku celowego ma zatem charakter fakultatywny, a decyzje w tym przedmiocie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Jednocześnie uznanie to nie jest dowolne, ale wynika z zasad ogólnych ustawy o pomocy społecznej (art. 3 , art. 4, art. 7 i art. 8 ustawy o pomocy społecznej). Treść tych przepisów wskazuje, że decyzje w tym zakresie podejmowane są przez organ administracyjny na podstawie oceny potrzeb, a także możliwości ich zaspokojenia, przy czym wysokość samego zasiłku celowego nie wynika z żadnego przepisu. Dlatego należy mieć na względzie i jeszcze raz zaakcentować, iż wysokość udzielonej pomocy jest zawsze uzależniona od środków finansowych będących w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej. Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatyczne przyznania świadczenia stwarza jedynie obowiązek wyraźnego uzasadnienia, dlaczego świadczenie to nie zostało przyznane. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że odmowa przyznania świadczenia spowodowana została m.in. ograniczonymi możliwościami jakimi dysponuje gmina i jest oparta o treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przychylić się zatem należy do stanowiska organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego podejmując decyzję o odmowie przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Z dołączonych akt administracyjnych sprawy bezspornie wynika, że skarżący jest stałym petentem miejscowego ośrodka pomocy społecznej, który obejmując go opieką przydzielał mu pomoc w miarę posiadanych możliwości. Zatem w świetle dostępnego materiału dowodowego nie znajdują potwierdzenia zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa i stronniczości przy rozpatrywaniu jego wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są zatem prawidłowe. Zaskarżona decyzja wyraźnie wskazuje, dlaczego wnioskowane świadczenie nie mogło być przyznane i jakimi kryteriami kierował się organ odwoławczy przy jej wydaniu. Podkreślenia wymaga, że organy administracyjne rozpatrując niniejszą sprawę, a w szczególności możliwości pomocy społecznej prawidłowo uznały, że nie pozwalają one na przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na [...] i zakupu [...]. Jednocześnie organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu zasiłki celowe na wnioskowaną pomoc na zakup [...] w wysokości [...] zł. na dopłatę do [...] w wysokości [...] zł. oraz na [...] w wysokości [...] zł. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też przepisów postępowania administracyjnego, jak również nie przekracza dopuszczalnych granic uznania administracyjnego, zatem Sąd nie miał podstaw do jej wzruszenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.