I FSK 485/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 6 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej A.Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2006 r., o sygn. akt I SA/Po 420/06 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2006 r., sygn. akt I SA/Po 420/06, mocą którego odrzucono skargę A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia[...] lutego 2006 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł zostało doręczone skarżącej dnia 21 sierpnia 2006 r., w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: u.p.p.s.a., licząc nawet na dwukrotne awizowanie przesyłki. Z upływem więc dnia 28 sierpnia 2006 r. minął termin do uiszczenia wpisu od skargi. Skoro wpisu nie uiszczono, na podstawie 220 § 3 u.p.p.s.a. należało skargę odrzucić. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną, którą oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 72 i 73 u.p.p.s.a. poprzez niedoręczenie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzenie Sądu jakoby doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło w dniu 21 sierpnia 2006 r. nie jest słuszne. W ocenie strony doręczenia w niniejszej sprawie nie można uznać za skuteczne. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie zaniechał doręczenia w sposób wskazany w art. 72 u.p.p.s.a. i nie odnotował choćby próby takiego doręczenia. Również do dnia wniesienia skargi kasacyjnej awizo o przesyłce nie zostało umieszczone na drzwiach mieszkania lub biura skarżącej (skarżąca nie posiada indywidualnej skrzynki na korespondencję). Wnoszący skargę kasacyjną wyraził przypuszczenie, że awizo mogło zostać umieszczone w zbiorczej skrzynce na korespondencję, znajdującej się na parterze budynku, w którym znajduje się lokal skarżącej, jednakże skrzynka ta jest od kilku miesięcy uszkodzona i każda postronna osoba ma do niej dostęp bez klucza. W takim przypadku umieszczenie tam zawiadomienia nie jest możliwe, ponieważ zgodnie z art. 73 u.p.p.s.a. taka możliwość istnieje tylko wówczas, gdy skrzynka ta uniemożliwia osobom trzecim zapoznanie się z treścią złożonych w niej pism. Fakt uszkodzenia skrzynki był już wielokrotnie zgłaszany zarządcy budynku, jednakże do tej pory usterka nie została naprawiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że realizacja doręczenia w trybie i na podstawie przepisów zawartych w Rozdziale 4 u.p.p.s.a. jest ważną i mogącą powodować znaczące skutki prawne czynnością procesową, w ramach której określone czynności urzędowe wykonuje doręczyciel. Jakiekolwiek uchybienia budzące wątpliwości co do prawidłowości doręczenia winny być wyjaśnione, a przede wszystkim nie mogą być interpretowane na niekorzyść adresata przesyłki. Nie może mieć miejsca sytuacja, w której ze względu na nieprawidłowości w doręczeniu pism sądowych stronie zostanie zamknięta droga do dochodzenia swych praw przed sądem. Z drugiej jednak strony pełna odpowiedzialność za prawidłowe doręczanie przesyłek, w tym pism sądowych, nie może spoczywać tylko i wyłącznie na osobie doręczyciela, poczcie czy sądzie. Osoba prowadząca sprawy przed urzędami i sądami, a w szczególności podmiot prowadzący działalność gospodarczą na szeroką skalę, winien dochować należytej staranności celem uniknięcia komplikacji związanych z systematycznym doręczaniem korespondencji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności tutejszy Sąd zauważa, że nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony przez stronę zarzut naruszenia art. 72 u.p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała, że zachodziły wskazane w powyższym przepisie przesłanki, tj. w domu obecny był dorosły domownik, który podjął się doręczenia pisma lub też gotowość dokonania doręczenia wyraził dozorca czy osoba odpowiedzialna za administrację domu, a Sąd bezzasadnie zaniechał stosowania tego trybu doręczenia. Nie jest rolą doręczyciela poszukiwanie osób, które gotowe byłyby podjąć się oddania korespondencji adresatowi, skoro przepisy przewidują dodatkowe sposoby doręczenia. Słuszny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 73 u.p.p.s.a., który to przepis ustanawia warunki przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma, gdy nie jest możliwe jego doręczenie w sposób właściwy lub zastępczy. Uregulowanie przewiduje możliwość umieszczenia pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy na okres siedmiu dni, jednakże wyłącznie po uprzednim zawiadomieniu adresata korespondencji o miejscu pozostawienia przesyłki. Stosownie do omawianego przepisu zawiadomienie umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Jednakże dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest ponadto zaznaczenie przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tzw. zwrotce) gdzie umieścił zawiadomienie dla adresata. Nie tylko brak zawiadomienia o miejscu pozostawienia przesyłki, ale również zupełny brak informacji na zwrotce lub też jej nieczytelne wypełnienie czynią doręczenie bezskutecznym. W aktach Sądu pierwszej instancji (karta nr 19) znajduje się zwrot przesyłki, zawierającej wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi, ale umieszczona na odwrocie koperty zwrotka nie zawiera informacji o tym, gdzie pozostawiono zawiadomienie o umieszczeniu przesyłki w placówce pocztowej. Nawet gdyby przyjąć, że awizo zostało umieszczone w zbiorczej skrzynce na listy, do której dostęp mają osoby trzecie, a następnie na skutek niezależnych od strony okoliczności zaginęło, nie byłoby podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczenia, pod warunkiem jednak, że w punkcie drugim zwrotnego potwierdzenia odbioru listonosz zaznaczyłby miejsce pozostawienia zawiadomienia. Natomiast jak zostało wspomniane powyżej, z akt sprawy nie wynika, gdzie listonosz pozostawił zawiadomienie. Wskazany brak dostatecznie uzasadnia przekonanie, że prawidłowość doręczenia stronie wezwania do uiszczenia wymaganego wpisu od skargi budzi wątpliwości, a te nie mogą być rozstrzygnięte na niekorzyść strony skarżącej. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy Sąd pierwszej instancji winien ustalić, czy stwierdzone nieprawidłowości w doręczeniu korespondencji nie spowodowały negatywnych dla strony następstw w postaci uniemożliwienia nadania biegu skardze. Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji. O zwrocie kosztów niniejszego postępowania nie orzeczono, gdyż stosownie do art. 203 i 204 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga w tym zakresie jedynie wtedy, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Koszty niniejszego postępowania podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.