I GSK 2614/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Sulimierski Marzenna Zielińska Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. F. P.H.U. A.-J. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 6 września 2006 r. sygn. akt 3/I SA/Po 2708/03 w sprawie ze skargi R. F. P.H.U. A.-J. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od R. F. – P. H.-U. A.-J. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w R. kwotę złotych 180 (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z 6 września 2006 r., sygn. akt 3/I SA/Po 2708/03 oddalił skargę R. F. P. H.-U. A.-J. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w R. z [...] października 2003 r. nr [...], którym organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że Agencja Celna PSM C.H. S.A. w K., działająca jako przedstawiciel pośredni P.H.U. A.-J. R. F., dokonała [...] lipca 2003 r. zgłoszenia celnego według dokumentu SAD nr E13 [...], wnioskując o dopuszczenie do obrotu towaru, tj. tkaniny z poliestru importowanej z Korei Południowej. Naczelnik Urzędu Celnego w G. W. decyzją z [...] sierpnia 2003 r., dotyczącą wymienionego wyżej zgłoszenia celnego, uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie deklarowanej wartości celnej towaru i kwoty długu celnego. Skorygowaną wartość celną towaru ustalono przy pomocy biegłego towaroznawcy, uwzględniając przy obliczeniu marżę importera oraz należne cło i podatki. Powyższa decyzja została w odpisie doręczona 14 sierpnia 2003 r. upoważnionemu pracownikowi Agencji Celnej, która dokonała zgłoszenia. Pismem nadanym 1 września 2003 r. R. F., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. W., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Podniósł, że przesłał otrzymaną decyzję pełnomocnikom ustanowionym do jego reprezentowania przed organami administracji celnej. Pracownik kancelarii odebrał pismo 18 sierpnia 2003 r., jednakże pełnomocnicy mogli się z nim zapoznać dopiero po powrocie z urlopów, tj. 1 września 2003 r. W tym też dniu wniesiono odwołanie. Dyrektor Izby Celnej w R. postanowieniem z [...] października 2003 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, powołując się na przepisy art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. W ocenie organu strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu w sposób wystarczający, gdyż jej wyłącznym reprezentantem w postępowaniu celnym była Agencja Celna. O pełnomocnictwie udzielonym radcy prawnemu W. W. organ dowiedział się dopiero w momencie otrzymania odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Strona otrzymała zatem decyzję w sposób prawidłowy, w dniu 14 sierpnia 2003 r., a fakt pozostawania radców prawnych na urlopach nie zmienia oceny powyższej okoliczności. W skardze R. F. zarzucił postanowieniu z [...] października 2003 r. naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego decyzja powinna zostać doręczona obu radcom prawnym, ponieważ pełnomocnictwo dla nich zostało przedłożone organowi celnemu już [...] lipca 2003 r. przy okazji składania odwołania od decyzji wydanej w innej sprawie prowadzonej z udziałem skarżącego. Było to pełnomocnictwo o charakterze ogólnym, upoważniające do reprezentowania skarżącego we wszystkich sprawach przed organami celnymi. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. stwierdził, że reprezentantem R. F. była Agencja Celna PSM C.H. S.A. w K., działająca jako przedstawiciel pośredni na podstawie upoważnienia stałego, udzielonego [...] kwietnia 2003 r. Podniósł, że pełnomocnictwo z [...] lipca 2003 r. udzielone radcy prawnemu nie zostało dołączone do akt niniejszej sprawy mimo nakazu wynikającego z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub poświadczony odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo powinno być zatem przedkładane każdorazowo do konkretnej sprawy administracyjnej. Tymczasem radca prawny powołał się na pełnomocnictwo dopiero w związku z wnoszonym odwołaniem, a kopia tego pełnomocnictwa została przedłożona w sprawie dopiero w trakcie postępowania sądowego. Organ I instancji nie miał obowiązku domniemywać, że pełnomocnictwo złożone przy innej sprawie celnej, dotyczącej odrębnego zgłoszenia celnego, odnosiło się także do niniejszego postępowania. Organ prawidłowo uznał, że nie był zobowiązany do doręczenia swojej decyzji radcom prawnym. Z kolei organ II instancji trafnie, zdaniem Sądu, rozpatrzył kwestię winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania przez pryzmat działania pełnomocników, uznając fakt ich umocowania do występowania w imieniu strony na etapie postępowania odwoławczego. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 4 marca 2005 r., sygn. II UZ 72/04, OSNC 2005/20/325, Sąd podkreślił, iż jednoczesny wyjazd urlopowy obu pełnomocników, bez ustanowienia substytuta, który dokonałby odpowiednich czynności w celu zachowania terminów ustawowych, jest okolicznością świadczącą o braku należytej staranności w prowadzeniu spraw klienta, która winna skutkować uznaniem winy radców prawnych, prowadzących wspólną kancelarię, w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W skardze kasacyjnej R. F. wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucił obrazę przepisów postępowania przez naruszenie art. 145 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926) w następstwie przyjęcia, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w G. W. z [...] sierpnia 2003 r. została doręczona prawidłowo, oraz przez naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdził, że przyjęcie przez Sąd stanowiska, iż decyzja w niniejszej sprawie została doręczona prawidłowo, gdyż złożone uprzednio pełnomocnictwo o charakterze ogólnym nie obligowało organu do uznania wskazanego w nim pełnomocnika za upoważnionego do działania w niniejszej sprawie, narusza art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Skoro organ posiadał pełnomocnictwo strony do działania w jej imieniu, wszelkie pisma adresowane do strony powinny być, zdaniem skarżącego, kierowane na adres pełnomocnika. Bezsporne jest natomiast, że pełnomocnictwo obejmujące ogólne uprawnienie do reprezentowania strony we wszystkich sprawach celnych zostało złożone we właściwym urzędzie [...] lipca 2003 r. Zdaniem skarżącego, działania organu celnego potwierdzają fakt uznania spornego pełnomocnictwa, gdyż w toku postępowania w żadnej ze spraw z osobna nie domagano się przedłożenia odrębnych odpisów pełnomocnictwa. Ponadto z prezentaty urzędu celnego umieszczonej na pełnomocnictwie przedłożonym przez stronę w niniejszym postępowaniu wynika, że pełnomocnictwo nie było przyporządkowane do żadnej konkretnej sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem organu zarzuty skargi kasacyjnej odwołujące się do naruszenia przez Sąd przepisów Ordynacji podatkowej nie są trafne, bowiem sąd administracyjny prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy proceduralne zawarte w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie mógł zatem naruszyć przepisów postępowania, których w ogóle nie mógł stosować. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 176 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), skarga kasacyjna musi spełniać wymagania przewidziane dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie natomiast z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tak określonych wymogach formalnych środka zaskarżenia należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest w procesie orzekania podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w wypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego autor skargi kasacyjnej winien zatem wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej jej sporządzenie objęto przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.), co z założenia zapewnić powinno jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należało stwierdzić, że powołując podstawy skargi kasacyjnej wymienione w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku, przepisy prawa procesowego oraz wskazać, na czym uchybienie tym przepisom polegało i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia bowiem wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że samo określenie naruszenia przepisów postępowania nie jest wystarczające, gdyż wymagane jest także, aby strona wykazała, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania determinowały treść kwestionowanego orzeczenia. Przepisami postępowania, których naruszenie zarzucono Sądowi I instancji, był art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że decyzja organu I instancji została doręczona prawidłowo, oraz art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji. Zarzuty te są niezasadne. Postępowanie sądowoadministracyjne powiązane jest z poprzedzającym je postępowaniem administracyjnym, kontrola prawidłowości którego jest celem postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a następnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie oznacza to jednak, że sąd administracyjny stosuje te same przepisy, co organ. Sądy administracyjne kontrolując legalność zaskarżonych aktów lub czynności administracyjnych prowadzą bowiem postępowanie według przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak też działają w oparciu o regulacje zawarte w ustawie z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym przepisy Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie przed organami podatkowymi, które na mocy art. 262 Kodeksu celnego stosuje się do postępowania w sprawach celnych, nie mogły być przez Sąd I instancji bezpośrednio naruszone, gdyż sąd ich nie stosuje. Można byłoby mówić jedynie o naruszeniu tych przepisów przez wadliwą ocenę ich zastosowania przez organ, ale taki zarzut nie został przytoczony i uzasadniony w skardze kasacyjnej. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej wskazanych w petitum skargi kasacyjnej zostało bowiem uzasadnione w sposób wskazujący na to, iż podmiotem, który dopuścił się tego naruszenia, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Świadczy o tym m.in. stwierdzenie, że to przyjęcie przez Sąd stanowiska, iż decyzja została doręczona prawidłowo, narusza art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając prawidłowość postępowania sądowoadministracyjnego, nie może uwzględnić sformułowanych w ten sposób zarzutów. Z wymienionych przyczyn brak jest zatem przesłanek do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wymienionych w rozpatrywanej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. - w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).