II OSK 2036/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Sędzia NSA Ludwik Żukowski ( spr. ) Sędzia NSA Anna Żak Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 452/06 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (zwany dalej WSA, Sądem lub Sądem pierwszej instancji) wyrokiem z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 452/06 oddalił skargę L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego, z lokalu mieszkalnego nr[...], przy ul. [...] w O.. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności). Stosownie do tych przepisów, organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. L. K. nie zamieszkuje pod dotychczasowym adresem przy ul. [...] w O., gdyż opuścił ten lokal, co przekonująco wykazały organy stosownymi dowodami. W mieszkaniu swojego brata, R. K., który zmarł w [...] r., L. K. mieszkał do [...] r., od tego czasu zaprzestał uiszczania opłat, co spowodowało odłączenie prądu i gazu. Skarżący posiada dom w Ł., przy ul. [...] i tam też stale przebywa, co bezspornie potwierdzają zeznania świadków, zamieszkałych w Ł. sąsiadów L. K.. Zamieszkiwanie skarżącego w Ł. potwierdzają także oświadczenia uczestników postępowania: bratanka skarżącego, B. K. i bratowej skarżącego, A. Ś.-K.. Wszystkie te zeznania i oświadczenia są zgodne z zeznaniem córki skarżącego, A. K., która stwierdziła, że mieszkając w O., kontaktuje się z zamieszkałym w Ł. ojcem tylko telefonicznie. Matka A. K., R. K., na dowód zamieszkiwania L. K. w Ł. przedstawiła przekazy pieniężne z tytułu alimentów, które skarżący w latach [...]-[...] nadawał z placówek pocztowych w Ł.. Wszystkie zgromadzone przez organy dowody jednoznacznie wskazują, że L. K. świadomie opuścił mieszkanie w O. podejmując decyzję o zaprzestaniu regulowania opłat i przeniósł się do własnego domu w Ł.. L. K. wprawdzie wyraził zamiar powrotu do mieszkania w O., jednakże WSA podkreślił, że warunkiem zameldowania jest, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obok zamiaru przebywania, także rzeczywiste zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem. Tego warunku L. K. nie spełnił. Same próby ukierunkowane na uzyskanie legalnego tytułu do przebywania w mieszkaniu w O., polegające na złożeniu powództwa o przywrócenie posiadania oraz złożeniu wniosku do komornika o wykonanie orzeczenia sądu powszechnego, nie są w stanie podważyć legalności zaskarżonej decyzji; wszystkie te działania skarżącego okazały się bezskuteczne i nie doprowadziły do jego stałego zamieszkiwania w spornym mieszkaniu. Wykonanie orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie przywrócenia posiadania nie było możliwe, gdyż lokal został sprzedany M. i J. J. przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu, zaś sam wniosek egzekucyjny został zwrócony skarżącemu z powodu złożenia go z uchybieniem terminu. Również dwie kolejne skargi na czynności komornika w sprawie o przywrócenie posiadania nie zostały przez sąd powszechny uwzględnione. Opisany wyrok WSA z dnia 7 września 2006r. zaskarżony został skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika skarżącego L. K.. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego w postaci art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U . Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a .). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd błędnie zastosował art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, gdyż w rozpatrywanej sprawie opuszczenie miejsca pobytu skutkujące wymeldowaniem nie nastąpiło w sposób dobrowolny. L. K. musiał opuścić zamieszkiwany lokal na podstawie zawartej z bratem umowy użyczenia. Spadkobiercy brata uniemożliwili mu kontynuowanie pobytu wymieniając zamki w drzwiach. Sąd powszechny uwzględnił jego roszczenie o ochronę posiadania lokalu, jednak wykonanie wyroku okazało się nieskuteczne i do mieszkania nie powrócił ze względu na sprzedaż lokalu i braki formalne złożonego przez siebie wniosku o egzekucję orzeczenia. WSA naruszył przepisy art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a ., gdyż błędnie zinterpretował przedłożony przez L. K. dowód w postaci wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...] (sentencja). Sąd pierwszej instancji powinien przyjąć, że skoro skarżący podjął - jakkolwiek nieskutecznie - środki prawne w celu przywrócenia mu posiadania użytkowanego dotychczas lokalu, to opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a więc nie mogło stanowić podstawy do wymeldowania. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewoda [...] nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Uczestnicy postępowania: A. Ś.-K., J. K., B. K., M. J. i J. J. nie wnieśli odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U . Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a .) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona przez należycie umocowanego pełnomocnika skarżącego w rozumieniu art. 175 § 1 p.p.s.a . Nie zasługuje na uwzględnienie sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności). Zgodnie z tym unormowaniem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie lokalu mieszkalnego, w którym strona dotychczas była zameldowana na pobyt stały, tylko wówczas skutkuje wymeldowaniem, jeżeli osoba opuszczająca ten lokal czyni to z własnej woli. Okoliczności tej nie kwestionowały ani orzekające w sprawie organy meldunkowe, ani też Sąd pierwszej instancji. Błędnie jednak twierdzi pełnomocnik skarżącego, że L. K. nie można przypisać woli opuszczenia lokalu przy ul. [...] w O.. Podstawą korzystania z tego lokalu przez L. K. była umowa użyczenia zawarta z jego bratem R. K., właścicielem lokalu. Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił, że po śmierci swojego brata, L. K. wyraźnie porzucił wszelkie zamiary związane z dalszym pobytem w tym mieszkaniu. Pomimo posiadanych środków z tytułu otrzymywanej emerytury (k. nr 94 akt administracyjnych) świadomie i dobrowolne w [...] odstąpił od regulowania należności za media, bez których zamieszkiwanie stało się niemożliwe. Swoim działaniem doprowadził do powstania zadłużenia i w rezultacie do odcięcia energii elektrycznej i zamknięcia instalacji gazowej (k. nr 66 i 67 akt administracyjnych). Sam pełnomocnik skarżącego przyznaje w skardze kasacyjnej, że po pozbawieniu mieszkania elektryczności i ogrzewania gazowego skarżący regularnie przebywał w Ł., angażując się w prace budowlane przy własnym domu (k. nr 173 akt sądowych pierwszej instancji). Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że zeznania świadków, zarówno sąsiadów należącej do L. K. nieruchomości w Ł. (E. i J. K., S. Ż., K. D., K. J.-Ś. i J. Z.; k. nr 68-72 akt administracyjnych), jak i sąsiadów opuszczonego przez niego mieszkania w O. (A. B. oraz S. K.; k. nr 92, 94 akt administracyjnych), są spójne i logiczne. Jednoznacznie wskazują, że L. K. po opuszczeniu O. stale przebywał w Ł. pod adresem ul. [...]; do O. przyjeżdżał tylko okazjonalnie, co dodatkowo wynika z zeznań jego córki A. K. oraz jej matki, R. K. (k. nr 76 i 77 akt administracyjnych). Z córką kontaktował się w zasadzie tylko telefonicznie, a alimenty na rzecz matki dziecka przekazywał za pośrednictwem Urzędów Pocztowych nr [...] i [...] w Ł. (k. nr 73-75 akt administracyjnych). Brak stałej obecności L. K. w mieszkaniu w O. jednoznacznie wynika także z oświadczeń uczestników postępowania: B. K. i A. Ś.-K. (k. 81 i 82 akt administracyjnych). L. K. w spornym okresie dobrowolnie opuścił mieszkanie pod adresem: ul. [...] w O. i już to, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, było dostatecznym powodem jego wymeldowania. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności warunkiem zameldowania na pobyt stały jest stałe przebywanie pod oznaczonym adresem. Sam wyrażony następnie przez skarżącego zamiar powrotu do opuszczonego wcześniej lokalu nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Rolą organów meldunkowych jest gromadzenie i rejestracja danych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod oznaczonym adresem (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01, Dz.U . Nr 78, poz. 716 oraz OTK ZU 2002 Nr 3, poz. 34, s. 449-462). Podejmowane przez skarżącego próby uzyskania tytułu prawnego umożliwiającego faktyczny powrót do mieszkania w O. (w drodze powództwa o przywrócenie posiadania) nie doprowadziły do rzeczywistego zamieszkiwania skarżącego w tym lokalu. Skierowany do spadkobierców zmarłego R. K.: A. Ś.-K. i B. K. (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...]; (k. nr 153 akt administracyjnych) nakaz przywrócenia posiadania lokalu (zob. wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...]; k. nr 12 i 33 akt sądowych pierwszej instancji) nie mógł zostać wykonany z racji sprzedaży lokalu przed uprawomocnieniem się orzeczenia (k. nr 34-36 akt administracyjnych). Ponadto, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-[...] z dnia [...], sygn. akt [...] (k. nr 46 akt sądowych pierwszej instancji), to z winy skarżącego nie doszło do wykonania tytułu egzekucyjnego, umożliwiającego zamieszkiwanie w spornym lokalu, gdyż wniosek o egzekucję sam skarżący obarczył wadliwością. Niezależnie od tego, Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] (plik dokumentów załączonych przez skarżącego) odrzucił skargę w przedmiocie zwrotu tytułu egzekucyjnego uzasadniając to uchybieniem przez L. K. terminowi na złożenie wniosku o egzekucję. Powstrzymując się od terminowego złożenia wniosku o egzekucję, umożliwiającego przywrócenie posiadania lokalu (pobyt w lokalu) skarżący potwierdził, że godzi się z utratą możliwości powrotu do spornego lokalu. Także ostateczne wyzbycie się przez skarżącego własności domu położonego w Ł. nie może mieć wpływu na wynik sprawy, skoro jej przedmiotem jest wyłącznie wymeldowanie spowodowane opuszczeniem mieszkania w O.. Nie może zostać uwzględniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a .; Sąd nie mógł naruszyć tych przepisów poprzez błędną interpretację dowodu w postaci sentencji wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...] (k. nr 33 akt sądowych pierwszej instancji), gdyż dowód ten nie był w ogóle dowodem określonym w art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a . Dowód uzupełniający w rozumieniu art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a . to dowód z dokumentu dopuszczany, w drodze wyjątku, przez sąd w trakcie postępowania sądowego. Tymczasem wyrok Sądu Okręgowego w O. stanowił część materiału dowodowego uwzględnionego już przez organy meldunkowe, o czym świadczy znajdująca się w aktach administracyjnych klauzula prawomocności, widniejąca na wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...], sygn. akt [...] (k. nr 10 akt administracyjnych). Z wyłożonych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a ., wobec nieustalenia żadnego z przypadków określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a . orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.