II OSK 327/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 września 2006 r. sygn. akt II SA/Op 439/06 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 7 września 2006 r. sygn. II SA/Op 439/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpatrzeniu skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddalił skargę. W motywach wyroku wskazano, że decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich M. K.. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ przyjął przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że M. K. w czasie do którego odnosił się jej wniosek miała 14 lat, nie mogła więc pełnić służby w Batalionach Chłopskich, lecz co najwyżej wykonywać na rzecz Batalionów czynności pomocnicze, a pomoc oddziałom partyzanckim była obowiązkiem wszystkich obywateli na terenach okupowanych. Kierownik Urzędu wskazał że istnieje istotna różnica między uczestnikiem ruchu oporu, a osobą działającą na rzecz ruchu oporu, gdyż w tym drugim przypadku chodzi o świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Z tych też powodów w ocenie organu do M. K. nie mają zastosowania przepis art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Z ostateczną decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zgodziła się M. K. zarzucając, że jako młoda dziewczyna nosiła żywność czy wiadomości dla oddziałów Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej operujących w okolicach L.. Wprawdzie ze zrozumiałych względów nie chciano jej przyjąć do oddziału i z tych powodów nie ma żadnej legitymacji ani innego dokumentu dotyczącego jej zaangażowania w działalność oddziałów partyzanckich, jednak pełniła tę służbę z zaangażowaniem narażając się na niebezpieczeństwo. Kontrolując zaskarżoną decyzję i oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podkreślił, że organ administracyjny słusznie uznał, iż działalność wykonywana przez skarżąca podlegająca na przekazywaniu wiadomości i dostarczaniu żywności partyzantom nie odpowiada kryterium pełnienia służby o którym mowa w art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 nr 42, poz. 371 ze zm.) Zdaniem Sądu I instancji pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w oddziałach partyzanckich, mogło polegać bądź na bezpośrednim uczestnictwie w działaniach zbrojnych tych formacji i organizacji, bądź tez na pełnieniu wyłącznie czynności usługowych np. zaopatrzeniowych, czy leczniczych. Zawsze jednak uzależnione było od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i przydzieleniu zadań do wykonywania. Skoro M. K. swoje działania wykonywała nie w ramach przynależności do oddziałów Batalionów Chłopskich czy Armii Krajowej, a jedynie jako osoba cywilna pomagała tym organizacjom, to jakkolwiek postawa skarżącej zasługuje na uznanie i szacunek, to nie daje to podstaw do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Skargę od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik M. K. zaskarżając go w całości i zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną zawężającą wykładnię zwrotu "pełnienie służby" z art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z póź. zm.)- poprzez uznanie, iż działalność wykonywana przez skarżącą na rzecz Batalionów Chłopskich oraz Armii Krajowej nie może zostać uznana za działalność kombatancką w rozumieniu przywołanej ustawy. Wskazując na powyższy zarzut zgłoszono wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania i zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej. W motywach skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd I instancji opierał się tylko i wyłącznie na brzmieniu słowa "pomoc" jakiej skarżąca udzielała oddziałom partyzanckim, nie zbadano natomiast okresu świadczenia pomocy, stopnia narażenia życia i zdrowia. Z faktu iż w momencie współpracy z oddziałami partyzanckimi skarżąca była młodą osobą nie można wyciągnąć wniosku, że jej działalność nie była działalnością konspiracyjną w pełnym tego słowa znaczeniu. W ocenie skarżącej Sąd nie ocenił wszystkich aspektów pełnienia służby co jest dla niej krzywdzące. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego (art. 174 p.p.s.a). W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej oparł zarzut na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną, zawężającą wykładnię zwrotu "pełnienie służby" z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.). Zgodnie z twierdzeniami skarżącej i przedstawionymi przez nią dowodami organ administracji publicznej ustalił, że w okresie do którego odniósł się wniosek skarżącej miała 14 lat, a jej działalność polegała na przekazywaniu wiadomości i dostarczeniu żywności partyzantom. Do tak ustalonego stanu faktycznego organ, a następnie Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach dokonując też trafnej ich wykładni. W szczególności wskazano, że przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 powołanej wyżej ustawy uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Za pełnienie służby nie można jednak uznać okazjonalnie udzielonej pomocy oddziałom partyzanckim przez 14- letnie dziecko. Użyte w przepisie sformułowanie "pełnienie służby" zakłada prowadzenie w sposób stały, zorganizowany i po formalnym przyjęciu w skład podziemnej, czy partyzanckiej organizacji, tworzonej na wzór wojskowy i stosujący dyscyplinę wojskową – z wszystkimi konsekwencjami wobec osób naruszających tę dyscyplinę, działalności o jakiej stanowi art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Na podstawie dostępnej wiedzy historycznej zostało ustalone, że do takiej działalności były dopuszczone osoby dorosłe i młodociani, lecz w wieku co najmniej 16 lat. Skarżąca jak to ustalono w postępowaniu pod koniec wojny miała 14 lat. Z tych też powodów Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu i prawidłowo go zastosował. Dlatego na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Wniosek pełnomocnika ustanowionego przez Sąd I instancji, o przyznanie kosztów za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej winien być rozpoznany przez ten Sąd z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) z uwzględnieniem § 18 ust. 1 pkt 2 lit. "b" oraz § 20.