II SA/Wa 618/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Asesor WSA Jarosław Trelka, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.), Protokolant Milada Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia [...] listopada 2005r. nr [...], którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) oraz w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003r. Nr 132, poz. 1235) - odmówiono przyznania R. I. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej. W motywach decyzji podano, że R. I. zakupił lokal mieszkalny [...] w P., zgodnie z aktem notarialnym [...] z dnia [...] listopada 1997r. Na mocy umowy [...] zaciągnął kredyt na cele mieszkaniowe z odroczoną spłatą części należności. Z kolei wnioskiem z dnia [...] czerwca 1999r. R. I. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w Z. o przyznanie pomocy finansowej na spłatę kredytu mieszkaniowego, zaciągniętego w związku z zakupem mieszkania. Decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego W Z. odmówił wnioskodawcy przyznania przedmiotowej pomocy, uzasadniając brakiem środków finansowych na ten cel. W dniu [...] grudnia 1999r. decyzja została doręczona stronie, lecz nie został wniesiony od niej środek zaskarżenia. W dalszej części uzasadnienia organ zwrócił uwagę, że pismem z dnia [...] listopada 2003r. R. I. ponownie zwrócił się do Dyrektora z prośbą o udzielenie pomocy finansowej. Podanie to nie zostało rozpatrzone. W związku z powyższym, R. I. w dniu [...] stycznia 2005r. złożył kolejny wniosek o udzielenie pomocy finansowej, a wobec braku rozstrzygnięcia, ponowił go dnia [...] października 2005r. Dyrektor Zakładu Karnego w Z. decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] odmówił R. I. przyznania pomocy finansowej, wskazując, iż roszczenie wnioskodawcy na mocy art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej uległo przedawnieniu, albowiem R.I. zakupił lokal mieszkalny [...] w P. w dniu [...] listopada 1997r., a zatem jego roszczenie uległo przedawnieniu z dniem [...] listopada 2002r. Skarżący nie przedstawił też żadnych okoliczności umożliwiających nieuwzględnienie przedawnienia, a złożone kolejne wnioski o przyznanie pomocy finansowej, złożone po tej dacie, nie miały wpływu na przerwanie biegu przedawnienia. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. zaznaczył, że decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w Z. jest prawidłowa i nie ma podstaw do jej zmiany. Podzielił pogląd organu I instancji, iż zgodnie z art. 103 ustawy o Służbie Więziennej roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, w tym pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, ulegają przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. R. I. nabył prawo do lokalu mieszkalnego w dniu [...] listopada 1997r., toteż od tego dnia mógł się ubiegać o uzyskanie pomocy i od tej daty winien biec także termin przedawnienia. Dyrektor wyraził pogląd, że nawet gdyby przyjąć, że dopiero na podstawie umowy kredytowej z dnia [...] lutego 1998r. powstały po stronie wnioskodawcy zobowiązania finansowe w związku z uzyskaniem lokalu mieszkalnego, to i tak data wymagalności roszczenia, a więc początek biegu przedawnienia należałoby liczyć od dnia [...] lutego 1998r. Z materiału dowodowego w sprawie wynika zaś, że Dyrektor Zakładu Karnego w Z. decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] odmówił R. I. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Decyzja ta uprawomocniła się [...] stycznia 2000r. W ocenie organu II instancji, rozstrzygniecie to przerwało bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 103 ust. 3 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Bieg przedawnienia zaczął zatem biec od nowa, a początkową datę należało określić na dzień [...] stycznia 2000r. Po dacie uprawomocnienia się decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia [...] grudnia 1999r. skarżący nie podejmował żadnych czynności mających na celu zaspokojenie roszczenia, aż do dnia [...] listopada 2003r., kiedy to złożył kolejny wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. uznał, że w istocie wniosek ten został złożony po upływie 3-letniego okresu przedawnienia, niezależnie od przyjęcia przez organ I instancji błędnego terminu początku biegu przedawnienia, określonego w powołanym art. 103 ustawy o Służbie Więziennej. Wnioskodawca nie wykazał natomiast, aby opóźnienie w dochodzeniu roszczenia było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Zdaniem Dyrektora, mimo biednego uzasadnienia, decyzja organu I instancji nie narusza prawa, dlatego też należało utrzymać ją w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. I. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. Przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy. Wniósł o uchylenie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. (t. j.: Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Nie bez znaczenia jest także przepis art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który przyznaje funkcjonariuszowi w służbie stałej, prawo do lokalu mieszkalnego. Jeśli prawo to nie zostanie wobec funkcjonariusza zrealizowane, uprawniony jest on do uzyskania pomocy finansowej, określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy. Przepis art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie precyzuje, w jakiej dacie powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Jednakże, dokonując jego analizy, nie można ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, a należy mieć na względzie wykładnię celowościową, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel, na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Skoro więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone przez funkcjonariusza. R. I. nabył prawo do lokalu mieszkalnego w dniu [...] listopada 1997r. Jednakże dopiero na podstawie umowy kredytowej z dnia [...] lutego 1998r. powstały po stronie wnioskodawcy zobowiązania w związku uzyskaniem lokalu mieszkalnego i od tego dnia mógł się on ubiegać o przyznanie pomocy finansowej. Warto podkreślić, że kredytowanie zakupu lokalu odbyło się z równoczesnym jego obciążeniem w formie zabezpieczenia hipotecznego, co w praktyce oznacza, że cel, jakim jest uzyskanie lokalu, został ograniczony i uzależniony wprost od spłaty udzielonego kredytu. Nie ulega zatem wątpliwości, że od daty [...] lutego 1998r. skarżącemu przysługiwało prawo do otrzymania pomocy finansowej na spłatę zaciągniętego kredytu związanego z uzyskaniem mieszkania. Ze sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Karnego w Z. decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] odmówił R. I. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, uzasadniając to brakiem środków w budżecie na ten cel. Decyzja ta w istocie potwierdza uprawnienia skarżącego do uzyskania pomocy finansowej i jednocześnie mówi o tym, iż jego wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy w danym roku nie może zostać zrealizowany. Rozstrzygnięcie takie nie znajduje jednak oparcia w przepisach prawa. Decyzja ta bowiem nieprawidłowo stwierdza, że funkcjonariuszowi należy się pomoc, ale z powodu braku środków finansowych pomoc nie jest aktualnie możliwa. Przesłanki przysługiwania prawa do pomocy finansowej określone są wyraźnie w ustawie. Decyzje wydawane w tym przedmiocie nie mają charakteru uznaniowego. Są to decyzje związane i nie ma potrzeby potwierdzania istniejącego prawa, gdyż sama decyzja o przyznaniu pomocy finansowej prawo to potwierdza, bądź w przypadku odmowy - neguje jego istnienie. Oznacza to, że organ nie ma podstaw prawnych, by odmówić funkcjonariuszowi przyznania pomocy finansowej z uwagi na brak środków, jeśli ten spełnia przesłanki do jej otrzymania. Skarżący wnosił wówczas o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na konkretny cel (spłata kredytu zaciągniętego na uzyskanie lokalu), a prawo do uzyskania tej pomocy przysługiwało mu z mocy samej ustawy, gdyż spełniał określone w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej warunki. Organ przy wydawaniu decyzji winien odróżnić, że czym innym jest przyznanie pomocy osobie uprawnionej, a zupełnie czym innym jest wykonanie takiej decyzji. Omawiana decyzja z upływem dnia [...] stycznia 2000r. uzyskała przymiot ostateczności. Jak prawidłowo podaje Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W., rozstrzygniecie to przerwało bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 103 ust. 3 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej. Bieg przedawnienia zaczął jednak biec od nowa, a jego początek należało liczyć od dnia [...] stycznia 2000r. Po tym, jak decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w Z. z dnia [...] grudnia 1999r. stała się ostateczna, skarżący nie podejmował żadnych czynności mających na celu zaspokojenie roszczenia, aż do dnia [...] listopada 2003r. (data nadania w placówce pocztowej), kiedy to złożył kolejny wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy ([...] listopada 2003r. to data wpływu wynikająca z prezentaty, wniosek nosi również drugą datę wpływu, tj. [...] sierpnia 2005r.). Zestawienie daty [...] stycznia 2000r. z datą [...] listopada 2003r. wskazuje, że w istocie skarżący złożył swój wniosek po upływie trzyletniego okresu, w ciągu którego mógł dochodzić swych roszczeń, zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Wniosek z dnia [...] listopada 2003r. nie przerwał biegu przedawnienia, gdyż został złożony po upływie terminu przedawnienia, a opóźnienia w dochodzeniu roszczenia R. I. nie usprawiedliwił wyjątkowymi okolicznościami. Wyjątkowe okoliczności mają uzasadniać samo opóźnienie. Reasumując, skarżący, składając wniosek dopiero w dniu [...] listopada 2003r., nie mógł liczyć na jego pozytywne załatwienie z uwagi na upływ przedawnienia roszczenia. Z tego też względu, Sąd uznał wydane decyzje odmowne za prawidłowe. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.