I SA/Łd 341/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Asesor WSA Cezary Koziński (spr.), Protokolant: asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2005 roku sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie W dniu [...], na podstawie dyspozycji Policji nr [...], [...] Przedsiębiorstwo Komunikacyjne A Sp. z o.o. usunęło z drogi i umieściło na własnym parkingu samochód osobowy marki FIAT 126p o numerach rejestracyjnych [...]. Właściciel tego pojazdu - Pan G. W., nie odebrał go w okresie sześciu miesięcy. O tym fakcie firma A, pismem z dnia 10 marca 2004 r., zawiadomiła Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. W dniu 20 kwietnia 2004 r. do Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło pismo z Posterunku Policji w P. L.dz. [...], w załączeniu którego przesłano dyspozycję usunięcia przedmiotowego pojazdu oraz powiadomienie o jego usunięciu, skierowane do jego właściciela. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki FIAT 126p nr rej. [...]. W dniu 5 sierpnia 2004 r. samochód ten został odebrany przez organ likwidacyjny z parkingu Spółki A. Tego samego dnia Spółka wystawiła fakturę VAT nr [...] na kwotę 4.875,- zł za parkowanie pojazdu przez okres 322 dni oraz za czynności związane z przyjęciem i wydaniem pojazdu. Organ likwidacyjny zakwestionował wysokość kwoty jaką został obciążony i w dniu [...] wydał postanowienie nr [...], którym określił wydatki za dozór tego pojazdu w wysokości 1.515,- zł. Swoje stanowisko uzasadnił tym, iż koszty z tego tytułu należało określić od dnia wpływu do organu likwidacyjnego akt pozwalających na prowadzenie postępowania w sprawie przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W dniu 24 listopada 2004 r. Spółka A skierowała pismo do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w Z., zwracając się z prośbą o interwencje w sprawie. Firma parkująca samochód uznała stanowisko Urzędu Skarbowego "za bezprzedmiotowe", podkreślając iż należność określona w fakturze VAT nie została zapłacona. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. potraktował wniosek strony jako zażalenie od rozstrzygnięcia organu likwidacyjnego i dokonał merytorycznego rozpoznania sprawy w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], organ odwoławczy uchylił w całości rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. i postanowił przyznać Spółce A wynagrodzenie za dozór przedmiotowego pojazdu w kwocie 1.605,- zł. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Spółka z o.o. A złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej Prezes Zarządu Spółki stwierdził, iż przedmiotowy samochód został umieszczony na parkingu na podstawie dyspozycji nr [...] wydanej w dniu [...] przez funkcjonariusza Policji, działającego w trybie art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Umocowanie prawne Spółki do usunięcia pojazdu z drogi wynikało z umowy zawartej w dniu 25 września 2002 r. ze Starostą [...]. Integralną częścią tej umowy jest cennik opłat, stanowiący załącznik do uchwały nr XLVIII/426/02 Rady Powiatu [...] z dnia 6 września 2002 r. Prezes Zarządu Spółki podkreślił również, iż arbitralne ustalenia Urzędu w zakresie sposobu obliczenia należności za parkowanie nie mogą być wiążące, wobec regulacji prawnej art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz umowy zawartej ze Starostą [...]. Podmiot gospodarczy w tym przypadku nie może ponosić konsekwencji za czas trwania postępowania administracyjnego, które trwa nawet ponad dwa lata. Skarżąca Spółka wskazała, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. jako podstawę prawną do obliczenia kosztów parkowania przyjął w szczególności przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pomijając przepisy ust. 6 i 7 art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Strona skarżąca powołała się przy tym na opinię prawną, dotyczącą interpretacji niektórych przepisów art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dokonaną przez prof. dr hab. M. G. W odpowiedzi na Skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okres, za jaki winny być naliczone koszty parkowania samochodu, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na mocy art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem organu II instancji, nie ulega wątpliwości, iż za usunięcie pojazdu z drogi w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym i jego parkowanie, pobierane są opłaty. W myśl tego przepisu, pojazd usuwany jest z drogi na koszt właściciela, natomiast brak jest szczególnych uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, iż Spółka A obciążyła organ likwidacyjny opłatą w wysokości 4.875,- zł, w tym za czynności związane z przyjęciem i wydaniem przedmiotowego pojazdu (w wysokości 45,- zł) oraz kosztami parkowania, od dnia jego usunięcia z drogi do dnia wydania decyzji o jego przejściu na rzecz Skarbu Państwa (w kwocie 4.830,- zł). Jednostka prowadząca parking pismem z dnia 10 marca 2004 r. poinformowała Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o fakcie nieodebrania pojazdu przez właściciela, nie przekazując przy tym dokumentów niezbędnych do prowadzenia postępowania administracyjnego. Dokumenty te wpłynęły do organu likwidacyjnego dopiero w dniu 20 kwietnia 2004 r., w związku z tym dopiero od tego dnia możliwe było prowadzenie postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego pojazdu, a następnie jego likwidacja. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, jako początkową datę do obliczenia terminu za dozór pojazdu dzień 20 kwietnia 2004 r., jednakże błędnie określił datę końcową tego okresu, gdyż przyjął dzień [...], tj. dzień wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu, podczas gdy powinien być to dzień 5 sierpnia 2004 r., tj. dzień odebrania pojazdu z parkingu. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż Spółka A bezpodstawnie obciążyła organ likwidacyjny opłatą 45,- zł za czynności związane z przyjęciem i wydaniem pojazdu, gdyż opłata ta mogła być pobrana jedynie za sporządzenie protokołu zdawczo – odbiorczego pojazdu, a z akt sprawy wynika, iż protokół taki został sporządzony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., a nie Spółkę A. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. za nieuzasadniony uznał również zarzut pominięcia przez organ likwidacyjny art. 130a ust. 6 i 7 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, gdyż przepisy te nie wskazują sposobu postępowania w zakresie określenia kosztów parkowania pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa. Z tych względów niesiono o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej wskazano. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest nie tylko okres, za jaki powinny być naliczone koszty parkowania samochodu, który przeszedł na własność Skarbu Państwa na mocy art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ale także, to czy Skarb Państwa jest zobowiązany do pokrycia tych kosztów za okres kiedy nie był jeszcze właścicielem tego samochodu. Zgodnie z art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z póź. zm.) pojazd obligatoryjnie jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadkach: pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia; przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego. Z kolei ust. 2 tego artykułu wskazuje fakultatywne przesłanki do usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela, tj. gdy kierowała nim osoba: znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Decyzję o przemieszczeniu lub usunięciu pojazdu z drogi w sytuacjach wyżej wskazanych podejmuje policjant lub strażnik gminny (miejski). Natomiast samego usunięcia pojazdu dokonuje jednostka wyznaczona przez starostę, która umieszcza pojazd na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu, a wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia tych opłaty (art. 130a ust. 4, 5, 6 i 7). Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 z póź. zm) w § 6 ust. 4 wymienia jako uprawnionego do odbioru pojazdu - osobę wskazaną w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właściciela (posiadacza) wskazanego w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) pojazdu. Pojazd usunięty w trybie wyżej wskazanym i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10). O przejęciu na rzecz Skarbu Państwa tej ruchomości orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem takiego orzeczenia powiadamia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie (§ 8 ust. 1 w/w rozporządzenia). Orzeczenie to ma charakter deklaratoryjny, gdyż jedynie stwierdza o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w momencie wystąpienia zdarzenia, z którym ustawa – Prawo o ruchu drogowym wiąże to przejście. Zgodnie z dyspozycją § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, stosuje się przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży. Na podstawie art. 102 § 2, znajdującego się w rozdziale 6 działu II, ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z póź. zm.) organ egzekucyjny (w rozpatrywanej sprawie organ likwidacyjny) przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Żaden z wymienionych wyżej aktów prawnych nie przenosi na Skarb Państwa praw i obowiązków dotychczasowego właściciela pojazdu, tym samym nie nakłada obowiązku pokrycia wydatków za parkowanie pojazdu (jego dozór) za okres kiedy Skarb Państwa nie był właścicielem pojazdu. Sąd uznał, iż strona skarżąca dokonała błędnej interpretacji przepisów art. 130a ust. 6 i 7 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, stwierdzając, że obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie i parkowanie pojazdu obciąża także Skarb Państwa. Wydanie pojazdu (przed upływem sześciomiesięcznego okresu parkowania) może nastąpić osobie wskazanej w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właścicielowi (posiadaczowi) wskazanemu w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) pojazdu, po okazaniu dowodu uiszczenia powyższej opłaty. Tak więc tylko te osoby zobowiązane są do uiszczenia opłat, o których mowa w art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym. Podkreślenia wymaga fakt, iż warunki usuwania pojazdów z drogi zostały określone w umowie cywilnoprawnej zawartej w dniu 25 września 2002 r. pomiędzy [...] Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym A Sp. z o.o., a Starostą [...]. § 4 tej umowy stanowi, iż koszty holowania i przemieszczania oraz parkowania usuniętych z drogi pojazdów, od czasu umieszczenia pojazdu na parkingu, pokrywa właściciel pojazdu. Z kolei w § 6 umowy Spółka A zobowiązała się do obciążania za wykonane usługi bezpośrednio właściciela pojazdu, wg stawek określonych przez Radę Powiatu. W związku z tym strona skarżąca powinna respektować warunki zawartej umowy, a w razie sporu w tym zakresie może dochodzić swoich praw na drodze powództwa cywilnego. Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu, z mocy prawa, z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 7 ust. 2 nałożyło na jednostkę prowadzącą parking obowiązek powiadomienia o nieodebraniu pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu. Podmiot parkujący pojazd nie jest zobowiązany do przesyłania żadnych innych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż Skarb Państwa zobowiązany jest do zwroty niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu (z mocy prawa) do dnia odebrania go od dozorcy. Skoro więc podmiot parkujący pojazd zawiadomił w terminie właściwego naczelnika urzędu skarbowego i podmiot który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu, to nie można go obciążać kosztami za uchybienia w działaniu innych organów (w tym przypadku podmiotu, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu). § 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów stanowi, iż to na podmiocie, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu ciąży obowiązek przesłania do urzędu skarbowego kopii powiadomienia właściciela pojazdu wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. Naczelnik urzędu skarbowego wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ likwidacyjny, jak i organ odwoławczy nie wyjaśniły dlaczego odmówiono Spółce A zwrotu wydatków za parkowanie pojazdu przed dniem 20 kwietnia 2004 r. oraz nie sprawdziły, czy podmiot parkujący pojazd, zawiadamiając urząd skarbowy, nie uchybił terminowi określonemu w § 7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów, co mogłoby być podstawą kwestionowania wysokości kosztów parkowania pojazdu. W tym zakresie niewątpliwie naruszono przepisy art. 7, 77 § 1, 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało uchylić zaskarżone postanowienie.