II OSK 18/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Leszek Leszczyński Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 696/06 w sprawie ze skargi P. S.A. w J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. II OSK 18 / 07 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę wniesioną przez P. S.A. w J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 października 2001 r., którą Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. w oparciu o art. 1 pkt 2 i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz na mocy § 1, § 7 i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u A. P. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, która to choroba wymieniona została w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do przywołanego wyżej rozporządzenia. W przeprowadzonym postępowaniu organy ustaliły, iż z dochodzenia epidemiologicznego wynikało, iż A. P. pracował w latach 1985-1996 w narażeniu na hałas stwarzający ryzyko utraty słuchu. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Rzeszowie stwierdził u strony obustronny niedosłuch typu odbiorczego ucha lewego 19 dB i prawego 21 dB, co nie uzasadniało zdaniem opiniujących lekarzy stwierdzenia choroby zawodowej, a jednocześnie, iż przebyty stan zapalny ucha środkowego miał wpływ na pogorszenie słuchu. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu rozpoznał u A. P. prawostronny niedosłuch typu odbiorczego, lewostronny niedosłuch typu mieszanego o parametrach - ucho prawe 25 dB, ucho lewe 35 dB i również wykluczył możliwość uznania występującego u badanego schorzenia jako choroby zawodowej. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie sygn. akt 3/IISA/Ka 226/02 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w dniu [...] stycznia 2005 r. wydana została przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach decyzja, którą w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 - dalej zwanego rozporządzeniem) uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2001 r. wydaną przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. i stwierdził u A. P. chorobę słuchu z poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający skargę pracodawcy na powyższą decyzję stwierdził, że podlega ona oddaleniu. Zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ inspekcji sanitarnej, opierał się na wskazaniach zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie sygn. akt 3/IISA/Ka 226/02. W wyroku Sądu z dnia 21 lipca 2004 r. zawarta została ocena prawna w odniesieniu do poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w związku z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji błędna interpretacja powyższej normy prawnej dała podstawę do uchylenia decyzji "z dnia 12 grudnia 2001 r." Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach. Ponadto Sąd stwierdził brak podstaw do kwestionowania wyników dochodzenia epidemiologicznego. W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na niezasadność zarzutów skargi dotyczących niewyjaśnienia przez organ w stopniu dostatecznym kwestii rozbieżności pomiędzy orzeczeniami jednostek medycznych. Każde bowiem w ocenie Sądu z wydanych w sprawie orzeczeń zawiera bezsporne stwierdzenie występującego u A. P. niedosłuchu wywołanego przyczyną zewnętrzną. Powyższe okoliczności, przy uwzględnieniu jednoznacznej w ocenie Sądu pierwszej instancji oceny prawnej przedstawionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we wcześniejszym wyroku mogły pozwolić organowi na dokonanie samodzielnej oceny rozbieżności w treści tych orzeczeń i wyciągnięciu właściwych końcowych wniosków. Sąd stwierdził, iż rozpatrując sprawę organ zrealizował wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego biorąc pod uwagę ocenę prawną przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, a także stan faktyczny ustalony w sposób bezsporny w sprawie. Z tych względów Sąd pierwszej instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. S.A. w J., zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie: 1) naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 153 p.p.s.a. i błędne uznanie, iż organ prowadził postępowanie w sprawie wydania decyzji zgodnie z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2004 r. 2) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), w szczególności przepisów § 1, § 7ust.4 oraz § 10, przez uznanie, iż uszkodzenie słuchu A. P. jest chorobą zawodową wywołaną pracą u skarżącego w warunkach narażenia na hałas. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając wniesioną kasację strona skarżąca nie podzieliła stanowiska Sądu Administracyjnego, wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż organ rozpatrując ponownie sprawę zrealizował wskazania zawarte w poprzednio wydanym wyroku. Zdaniem autora kasacji w świetle wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich nie można również podzielić stanowiska Sądu, że każde z wydanych sprawie orzeczeń lekarskich zawiera bezsporne stwierdzenie występującego u A. P. niedosłuchu wywołanego przyczyną zewnętrzną. Nadto strona wnosząca kasację wskazała, iż toku postępowania organ naruszył przepis §7.ust.4 i §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, nie przeprowadził bowiem w sposób prawidłowy dochodzenia epidemiologicznego. Uchybienie to, zdaniem skarżącego, miało podstawowe znaczenie i wpływ na wynik sprawy. Wydając ponownie decyzję organ wskazał jedynie, iż wykonuje zalecenia Sądu i uznaje, że wobec faktu wieloletniej pracy A. P. w narażeniu na hałas ponadnormatywny oraz wydanych w sprawie opinii lekarskich uznaje uszkodzenie słuchu za chorobę zawodową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera w części uzasadnione podstawy. Podkreślić przy tym trzeba, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej trzeba stwierdzić, iż pozbawiony uzasadnionych podstaw jest zarzut naruszenia "prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), w szczególności przepisów § 1, § 7ust.4 oraz § 10", przy czym strona wnosząca kasację uchybienie tym normom prawnym zarzuciła organowi wydającemu decyzję kontrolowaną przez Sąd pierwszej instancji. Natomiast brak jest w tym zakresie zarzutu w stosunku do wyroku zaskarżonego. Należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 p.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa przez błędną wykładnię polega na mylnym rozważeniu treści określonej normy prawnej, natomiast uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 245-246 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004 r., s. 328-329). Jednakże zarzuty, w tym także naruszenia prawa materialnego winny być skierowane do wyroku zaskarżonego, a nie do decyzji kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, bowiem skarga kasacyjna jest ze swej istoty skierowana przeciwko wyrokowi Sądu. Za trafny uznać natomiast trzeba zarzut naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 153 p.p.s.a. i błędne uznanie, iż organ prowadził postępowanie w sprawie wydania decyzji zgodnie z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2004 r. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Użyty w tym przepisie zwrot "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania...", należy rozumieć w ten sposób, że organ administracyjny związany jest nie tylko oceną, ale i wskazaniami w tym wyroku zawartymi. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lipca 2004 r. (sygn. akt. 3/II SA/Ka 226/02). Sąd ten przyjął, iż stwierdzenie choroby zawodowej o jakiej mowa w poz. 15 wykazu rozporządzenia nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swoją przyczynę w warunkach wykonywanej pracy. Jest to pogląd trafny, uzasadniony normą prawną przytoczoną w tymże wyroku. Jednocześnie jednak w przytoczonym wyroku na stronie 7- mej Sąd wskazał, iż organ "zaniechał wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy orzeczeniami jednostek diagnostycznych I i II stopnia dotyczących charakteru stwierdzonego u A. P. niedosłuchu" . Zdaniem tegoż Sądu niewyjaśnienie wątpliwości co do niedosłuchu ucha lewego stanowiło naruszenie przez organ przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W zaskarżonym wyroku Sąd do zrealizowania przez organ tych wskazań, a w szczególności uzupełnienia w tym zakresie postępowania nie doniósł się, na co zasadnie wskazano we wniesionej kasacji. Powyższe uchybienie stanowi o zasadności wniesionej w sprawie skargi kasacyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji, przy uwzględnieniu uwag wyżej przedstawionych winien poddać analizie zaskarżoną decyzję w zestawieniu z treścią przepisów rozporządzenia i materiałów stanowiących podstawę jej wydania, przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2004 r., która w dalszym ciągu pozostaje dla Sądów i organów wiążąca. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.