VI SA/Wa 846/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi H. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru zdobniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz następców prawnych skarżącego H. z siedzibą w B.: B. S. i J. A. solidarnie kwotę 730 (siedemset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu [...] lipca 1997 r. A. O., zwany dalej "uczestnikiem postępowania" w postępowaniu sądowoadministracyjnym, złożył do Urzędu Patentowego RP podanie o rejestrację wzoru zdobniczego pod tytułem "[...]". Na okoliczność nowości wzoru powołał się na pierwszeństwo wynikające z wystawienia wzoru na Międzynarodowych Targach [...] w dniu [...] maja 1997 r. W świetle opisu wzoru jego przedmiotem jest etykieta z napisami, rysunkami i oznaczeniami informacyjnymi na opakowania do pokarmów dla ryb akwariowych. Według zastrzeżeń ochronnych etykieta prostokątna z napisami, rysunkami i oznaczeniami informacyjnymi, znamienna tym, że ma u góry, graniczący u dołu z wąskim czerwonym paskiem, żółty pas, na którym znajduje się napis, wykonany brązowymi, blokowymi majuskułami, a pod pasem znajdują się trzy pola, w tym jedno kolorowe pole środkowe i dwa czarne pola boczne, lewe wąskie, a prawe szerokie, przy czym na środkowym kolorowym polu umieszczone są napisy wykonane żółtymi i białymi blokowymi majuskułami oraz wizerunek dwóch zwróconych do siebie przodem grup ryb ozdobnych, umieszczony na zielonym tle ograniczonym po bokach wizerunkiem wydłużonych liści, przy czym największa z ryb jest czarno-biała, jedna jest pomarańczowa, sześć ryb jest w kolorze morelowym w czarne poprzeczne pasy i ma czerwone płetwy, a trzy ryby są w błękitno-granatowe podłużne pasy, a u góry, na granicy wąskiego czarnego pola bocznego i kolorowego pola środkowego, znajduje się rysunek prostopadłościanu o żółtej przedniej ścianie i czerwonych ścianach bocznych, w widoku perspektywicznym, przy czym prostopadłościan ten częściowo zachodzi na górny żółty pas, a wzdłuż dolnej krawędzi na całej długości etykiety jest umieszczony wąski żółty pasek, jak pokazano na załączonej fotografii. Ponadto, o czym brak jest informacji, tak w opisie wzoru zdobniczego jak i zastrzeżeniach ochronnych, na wzorze tym w jego części środkowej, nieco u dołu, znajduje się piktogram z napisem w kolorze czarnym umieszczonym w obwódce koloru żółtego, o treści: "[...]" zaś wewnątrz umieszczony jest mikroskop w kolorze czerwonym. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 1999 r. nr [...] zarejestrowano wzór zdobniczy pt: "[...]", wydając uczestnikowi postępowania świadectwo autorskie nr [...]. Wspomniany wzór zdobniczy został wpisany do rejestru wzorów zdobniczych pod numerem [...]. H. S. (którego następcami prawnymi w postępowaniu przed sądem administracyjnym są B. S. i J. A.), zwany dalej "skarżącym", pismem z dnia [...] października 2000 r. złożył do Urzędu Patentowego RP wniosek o unieważnienie świadectwa ochronnego nr [...] pt. "[...]" oraz towarzyszącego świadectwa autorskiego nr [...] wydanego skarżącemu. Według skarżącego udzielenie prawa ochronnego nastąpiło z naruszeniem przysługującego skarżącemu prawa z rejestracji znaku towarowego [...]. W świetle opisu tego znaku ma on postać trójkąta. Wewnątrz trójkąta umieszczony jest mikroskop, na bokach trójkąta napis w języku niemieckim [...]. W górnym narożniku trójkąta strzałka skierowana do dołu. Znak przeznaczony jest do oznaczania towarów dotyczących pokarmów i preparatów dla flory i fauny wodnej oraz małych zwierząt hodowlanych (klasa 31). Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 1993 r. zarejestrowano powyższy znak towarowy, wpisując go do rejestru znaków towarowych pod numerem [...], z pierwszeństwem od dnia [...] marca 1991 r. Jak podnosi skarżący, o czym była już mowa, na spornym wzorze zdobniczym znajduje się wspomniany wyżej piktogram z narysowanym wewnątrz mikroskopem, z wpisanym w okrąg napisem "[...]", w czym upatruje naruszenie jego praw do tego znaku. Akcentuje, iż uczestnik postępowania ubiegał się o rejestrację znaku towarowego graficznego, przedstawiającego na planie koła stylizowany mikroskop, dla oznaczania podobnych towarów, jednakże z uwagi na wcześniejsze pierwszeństwo do tego znaku ze strony skarżącego, który jest właścicielem znaku [...], decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 1995 r. nr [...] odmówiono uczestnikowi postępowania zarejestrowania wspomnianego wyżej znaku. W świetle uzasadnienia powyższej decyzji w obu przeciwstawionych znakach występuje ta sama oryginalna kompozycja graficzna (mikroskop). Istnieje więc realne niebezpieczeństwo utożsamienia przez przeciętnych odbiorców źródła pochodzenia towarów. Jest to możliwe tym bardziej, że towary do oznaczenia których przeznaczone są oba znaki są podobne, a potencjalnym ich nabywcą jest ten sam krąg osób. Oba znaki nie mogłyby prawidłowo spełniać swojej podstawowej funkcji oznaczenia pochodzenia. Ponadto, zdaniem skarżącego, sporny wzór zdobniczy nie był nowy w rozumieniu § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8, poz. 45), gdyż na powołanym folderze zaznaczono datę składu i druku – 1996 r. W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór zdobniczy. Kwestionuje zdolność rejestracyjną znaku towarowego wnioskodawców [...], na który się oni powołują jako przeszkodę dla rejestracji omawianego wzoru. Zarówno oznaczenie [...] (niem.: [...]), jak i wizerunek mikroskopu mają charakter oznaczeń o charakterze informacyjnym, które producent kieruje do nabywcy, poprzez umieszczenie ich na opakowaniu. Toczące się postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego z tego znaku nie zostało jeszcze zakończone. Ponadto zaprzecza, aby przed datą pierwszeństwa wzór zdobniczy, stanowiący przedmiot postępowania, był podany do publicznej wiadomości lub jawnie stosowany. Wzór ten, jako materiał reklamowy, został wydrukowany na potrzeby przyszłej dystrybucji towarów na nich uwidocznionych i nigdzie przed datą pierwszeństwa nie był publicznie ujawniany. Skarżący nie udowodnił zaś zarzutu braku nowości tego wzoru. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr Sp. [...] oddalono wniosek skarżącego o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru zdobniczego Pt. "[...]". Według Urzędu Patentowego RP w sprawie nie zaszła sytuacja wymieniona w § 8 powołanego rozporządzenia, w myśl którego świadectw ochronnych na wzór zdobniczy nie wydaje się na wzory, których stosowanie byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem lub porządkiem społecznym. Istotę wzoru zdobniczego, jak podkreślił organ, określają zastrzeżenia ochronne, zaś te nie wymieniają żadnego z elementów słownych lub graficznych nawiązujących do znaku towarowego [...], podobnie jak nie ma o tym mowy również i w opisie wzoru zdobniczego. Zatem, występujący na rysunku etykiety element słowno-graficzny, podobny do znaku towarowego [...], nie stanowi elementu, objętego istotą wzoru zdobniczego, co do którego ma prawo wyłączności uczestnik postępowania. Mimo, że w części wstępnej uzasadnienia decyzji Urząd Patentowy RP wskazał na fakt oparcia wniosku o unieważnienie spornego wzoru na zarzucie braku nowości, w swych rozważaniach nie odniósł się do tej kwestii. W odwołaniu od tej decyzji, przekazanym następnie sądowi administracyjnemu do rozpoznania w trybie skargi, podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu spornym, skarżący, w kontekście naruszenia jego prawa z rejestracji znaku towarowego [...], zarzucił niedostateczne wyjaśnienie zakresu ochronnego spornego wzoru zdobniczego. W szczególności, jak podkreśla, na etapie zgłoszenia wzoru do rejestracji nie zażądano materiału ilustracyjnego, co było zasadą na gruncie przepisu § 22 ust. 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 7 maja 1963 r. w sprawie zgłaszania w Urzędzie Patentowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wynalazków, wzorów użytkowych i wzorów zdobniczych (Mon. Pol. Nr 42, poz. 207). Ponadto Urząd Patentowy RP nie odniósł się również do zarzutu braku nowości spornego wzoru zdobniczego w dacie zgłoszenia go do rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza § 8 powołanego rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, a także przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej p.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym RP. Z tych względów zdolność rejestracyjna spornego wzoru zdobniczego podlega ocenie przepisów powołanego rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych. W świetle stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji umieszczenie na wzorze zdobniczym [...], należącym do uczestnika postępowania, elementu słowno-graficznego podobnego do znaku towarowego [...], należącego do skarżącego, nie naruszało prawa i nie stanowiło podstawy do unieważnienia spornego wzoru zdobniczego, jeżeli ani w opisie wzoru zdobniczego, ani w zastrzeżeniach ochronnych wzoru zdobniczego brak było na ten temat wspomnianej informacji. Innymi słowy, umieszczenie na podlegającym rejestracji wzorze zdobniczym znaku towarowego innego przedsiębiorcy, jak można rozumieć stanowisko Urzędu Patentowego RP, jest zachowaniem legalnym, o ile zgłaszający przemilczał ten fakt w opisie zgłoszenia i nie objął go treścią zastrzeżeń ochronnych. Z powyższym stanowiskiem Urzędu Patentowego RP trudno się zgodzić. Opis wzoru zdobniczego przedstawiony w dokumentacji zgłoszeniowej do Urzędu Patentowego RP powinien oddać jego zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy, co było obowiązkiem zgłaszającego (§ 19 cytowanego zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 7 maja 1963 r.). W niniejszej sprawie pełną postać wzoru zdobniczego, który został zarejestrowany ostateczną decyzją Urzędu Patentowego RP, przedstawia fotografia załączona do dokumentacji zgłoszeniowej. W świetle tej fotografii opis wzoru i zastrzeżenia ochronne zawarte w dokumentacji zgłoszeniowej nie są w pełnym zakresie zgodne z postacią wzoru prezentowaną w obrocie towarowym. Uczestnik postępowania, o czym była już mowa, umieścił na wzorze zdobniczym istotny element znaku towarowego skarżącego, o prawo do którego wiódł z nim spór, który ostatecznie uczestnik postępowania przegrał, jednakże zatajając w opisie wzoru wspomnianą, a istotną w niniejszej sprawie, okoliczność. Dlatego brak jest uzasadnienia, aby z tego faktu przyznać uczestnikowi postępowania korzystne skutki prawne w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na wzór zdobniczy. W myśl § 8 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, jak to już wspomniano, świadectw ochronnych na wzór zdobniczy nie wydaje się na wzory, których stosowanie byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem lub porządkiem społecznym. Umieszczenie we wzorze zdobniczym (obecnie wzorze przemysłowym) cudzego znaku towarowego lub jego istotnego elementu narusza art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), a obecnie art. 153 ust. 1 p.w.p. W świetle art. 13 ust. 1 ustawy o znakach towarowych prawo wyłącznego używania znaku towarowego w obrocie gospodarczym posiada przedsiębiorstwo, na którego rzecz znak towarowy został zarejestrowany. Używanie znaku towarowego może polegać m.in. na umieszczeniu go na opakowaniu towarów (por. art. 13 ust. 2 ustawy o znakach towarowych). W rezultacie umieszczenie przez uczestnika postępowania na spornym wzorze zdobniczym, służącym jako opakowanie towaru, istotnego elementu znaku towarowego skarżącego, narusza powołane przepisy ustawy o znakach towarowych i tym samym jest sprzeczne z obowiązującym prawem w rozumieniu przepisu § 8 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, co stanowi przeszkodę dla wydania świadectwa ochronnego. Ponadto, zawłaszczenie przez przedsiębiorcę znaku towarowego innego przedsiębiorcy narusza zasady współżycia społecznego, a tym samym jest również sprzeczne z porządkiem społecznym, w rozumieniu § 8 cytowanego wyżej rozporządzenia. Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji zbyt dużą rolę nadał faktowi braku w opisie wzoru informacji o umieszczeniu we wzorze zdobniczym, stanowiącym przedmiot rejestracji, istotnego elementu znaku towarowego skarżącego, o którym była mowa, chociaż organ ten był w pełni świadomy tego faktu. Natomiast istotne było to, a co stanowiło przeszkodę dla rejestracji omawianego wzoru zdobniczego i wydania uczestnikowi postępowania świadectwa ochronnego, iż na wzorze tym, w sprzeczności z obowiązującym prawem i porządkiem społecznym (§ 8 cytowanego wyżej rozporządzenia), znajdował się istotny element znaku towarowego skarżącego. Zamieszczenie przez uczestnika postępowania na spornym wzorze zdobniczym istotnego elementu znaku towarowego skarżącego może być odebrane jako próba obejścia prawa, jaki wywołała niekorzystna dla uczestnika postępowania decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 1995 r. nr [...], odmawiająca uczestnikowi postępowania rejestracji znaku towarowego o postaci zbliżonej do zamieszczonej na spornym wzorze zdobniczym. Zasadą jest, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna (por. art. 58 § 1 k.c.). Reasumując, zamieszczenie we wzorze zdobniczym istotnego elementu znaku towarowego innego przedsiębiorcy, bez jego zgody, w świetle przepisu § 8 powołanego rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych stanowi negatywną przesłankę dla wydania świadectwa ochronnego na taki wzór i bez znaczenia jest tutaj niezamieszczenie odpowiedniej informacji w opisie wzoru zdobniczego w dokumentacji zgłoszeniowej w Urzędzie Patentowym RP, czy też brak objęcia tego elementu zastrzeżeniami ochronnymi. Z faktu rejestracji wzoru zdobniczego (a obecnie wzoru przemysłowego) płynie dla odbiorcy towaru oznaczanego tym wzorem domniemanie zgodności takiego wzoru z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, a także iż właściciel wzoru zdobniczego jest zarazem sprzedawcą towaru oznaczanym (opakowanym) takim wzorem. Wychodząc z tego założenia odbiorca towaru, na którym jest umieszczony znak towarowy innego przedsiębiorcy, lub istotne elementy takiego znaku, może być przekonany, iż nabywa towar którego sprzedawcą (producentem) jest właściciel znaku towarowego umieszczonego na wzorze zdobniczym, względnie podmiot związany z nim organizacyjnie lub umową licencyjną. Zatem, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, odbiorca towarów oznaczanych spornym wzorem zdobniczym, widząc na nim element znaku towarowego skarżącego, może być przekonany o istnieniu powiązań prawno-organizacyjnych łączących skarżącego z uczestnikiem postępowania, co nie jest prawdą. Stąd odbiorcy towarów wprowadzanych do obrotu przez uczestnika postępowania, opakowanych spornym wzorem zdobniczym z naniesionym istotnym elementem znaku towarowego skarżącego, mogą być wprowadzeni w błąd co do pochodzenia nabywanych towarów. Na taką możliwość wyraźnie wskazał Urząd Patentowy RP w powołanej już decyzji z dnia [...] września 1995 r. nr [...]. Zapobieganie zaś powyższym sytuacjom jest jednym z zasadniczych celów ustawodawstwa chroniącego własność przemysłową. Niezależnie od powyższego istotnym mankamentem zaskarżonej decyzji było nieustosunkowanie się organu do podniesionego przez skarżącego zarzutu braku nowości spornego wzoru zdobniczego w dacie zgłoszenia go do rejestracji. W tym stanie sprawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.