VI SA/Wa 847/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2006 r. sprawy ze skargi H. S. – P. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru zdobniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz następców prawnych skarżącego H. S. – P. z siedzibą w B.: B. S. i J. A. solidarnie kwotę 730 (siedemset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu [...] lipca 1997 r. A. O., zwany dalej "uczestnikiem postępowania" w postępowaniu sądowoadministracyjnym, złożył do Urzędu Patentowego RP podanie o rejestrację wzoru zdobniczego pod tytułem "Butelka z etykietą". Na okoliczność nowości wzoru powołał się na pierwszeństwo wynikające z wystawienia wzoru na Międzynarodowych Targach [...] w dniu [...] maja 1997 r. W świetle opisu wzoru jego przedmiotem jest butelka z etykietą z napisami, rysunkami i oznaczeniami informacyjnymi na odżywki [...]. Według zastrzeżeń ochronnych butelka z etykietą z napisami, rysunkami i oznaczeniami informacyjnymi, mająca korpus w kształcie walca zakończonego u góry stożkiem ściętym i walcową nakrętką o mniejszej średnicy niż korpus butelki, przy czym na korpusie jest umieszczona etykieta, znamienna z tym, że etykieta ma u góry, ograniczony z góry i z dołu cienkimi żółtymi paskami, czerwony pas, z żółtymi napisami, przy czym pod tym pasem z przodu butelki znajduje się pole, na którym są przedstawione [...] w kolorze czerwonym na niebieskim, widocznym tylko po bokach tle, z tyłu butelki zaś znajdują się dwa żółte pionowe pola z napisami i oznaczeniami, umieszczone na niebieskim tle, przy czym na prawym polu u góry są usytuowane poziomy prostokąt w kolorze zielonym z białymi napisami i znajdujący się pod nim drugi poziomy prostokąt w kolorze kremowym z czerwono-czarnymi napisami, przy czym pod tymi polami znajduje się czerwony pas z żółtymi i czarnymi napisami oraz białym poziomym prostokątem wypełnionym czarnymi napisami, ograniczony od góry wąskim żółtym paskiem, jak to pokazano na załączonych fotografiach, fig. 1 i 2. Ponadto, o czym brak jest informacji, tak w opisie jak i zastrzeżeniach ochronnych, na zdjęciu fig. 1, u dołu, z prawej strony znajduje się niewielki piktogram z napisem w kolorze czarnym umieszczonym w obwódce koloru żółtego, o treści, którą można odczytać jako: "Laboratoryjna gwarancja jakości", zaś wewnątrz umieszczony jest mikroskop w kolorze niebieskim. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] października 1999 r. nr [...] zarejestrowano wzór zdobniczy pt: Butelka z etykietą, wydając uczestnikowi postępowania świadectwo autorskie nr [...]. Wspomniany wzór zdobniczy został wpisany do rejestru wzorów zdobniczych pod numerem [...]. H. S. (którego następcami prawnymi w postępowaniu przed sądem administracyjnym są B. S. i J. A.), zwany dalej "skarżącym", pismem z dnia [...] października 2000 r. złożył do Urzędu Patentowego RP wniosek o unieważnienie świadectwa ochronnego nr [...] pt. "Butelka z etykietą" oraz towarzyszącego świadectwa autorskiego nr [...] wydanego skarżącemu. Według skarżącego udzielenie prawa ochronnego nastąpiło z naruszeniem przysługującego skarżącemu prawa z rejestracji znaku towarowego [...]. W świetle opisu tego znaku ma on postać trójkąta. Wewnątrz trójkąta umieszczony jest mikroskop, na bokach trójkąta napis w języku niemieckim BIO LABOR KONTROLLE QUALITATIS. W górnym narożniku trójkąta strzałka skierowana do dołu. Znak przeznaczony jest do oznaczania towarów dotyczących pokarmów i preparatów dla flory i fauny wodnej oraz małych zwierząt hodowlanych (klasa 31). Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 1993 r. zarejestrowano powyższy znak towarowy, wpisując go do rejestru znaków towarowych pod numerem [...], z pierwszeństwem od dnia [...] marca 1991 r. Jak podnosi skarżący, o czym była już mowa, na spornym wzorze zdobniczym znajduje się wspomniany wyżej piktogram z narysowanym wewnątrz mikroskopem, stanowiący istotny element znaku towarowego nr [...], w czym upatruje naruszenie jego praw z rejestracji tego znaku. Akcentuje, iż uczestnik postępowania ubiegał się o rejestrację znaku towarowego graficznego, przedstawiającego na planie koła stylizowany mikroskop, dla oznaczania podobnych towarów, jednakże z uwagi na wcześniejsze pierwszeństwo do tego znaku ze strony skarżącego, który jest właścicielem znaku [...], decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 1995 r. nr [...] odmówiono uczestnikowi postępowania zarejestrowania wspomnianego wyżej znaku. W świetle uzasadnienia powyższej decyzji w obu przeciwstawionych znakach występuje ta sama oryginalna kompozycja graficzna (mikroskop). Istnieje więc realne niebezpieczeństwo utożsamienia przez przeciętnych odbiorców źródła pochodzenia towarów. Jest to możliwe tym bardziej, że towary do oznaczenia których przeznaczone są oba znaki są podobne, a potencjalnym ich nabywcą jest ten sam krąg osób. Oba znaki nie mogłyby prawidłowo spełniać swojej podstawowej funkcji oznaczenia pochodzenia. Ponadto, zdaniem skarżącego, sporny wzór zdobniczy nie był nowy w rozumieniu § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. Nr 8, poz. 45), gdyż już we wczesnych latach 90-tych uczestnik postępowania wprowadzał do obrotu butelkę stanowiącą przedmiot rejestracji [...]. Stosownie do przepisu § 6 ust. 2 cytowanego rozporządzenia wzoru zdobniczego nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ze świadectwa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej albo był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru zdobniczego. W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego wzoru zdobniczego. Kwestionuje zdolność rejestracyjną znaku towarowego wnioskodawców [...]. Toczące się postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego z tego znaku nie zostało jeszcze zakończone. Zaprzecza, aby przed datą pierwszeństwa wzór zdobniczy, stanowiący przedmiot postępowania, był podany do publicznej wiadomości lub jawnie stosowany. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] oddalono wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru zdobniczego Pt. "Butelka z etykietą". Według tego organu w sprawie nie zaszła sytuacja wymieniona w § 8 powołanego rozporządzenia, w świetle której świadectw ochronnych na wzór zdobniczy nie wydaje się na wzory, których stosowanie byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem lub porządkiem społecznym. Istotę wzoru zdobniczego określają zastrzeżenia ochronne, zaś te, jak to ustalił Urząd Patentowy RP, nie wymieniają żadnego z elementów słownych lub graficznych nawiązujących do znaku towarowego [...], podobnie jak nie ma o tym mowy również i w opisie wzoru zdobniczego. Zatem, występujący na rysunku etykiety element słowno-graficzny podobny do znaku towarowego [...] nie stanowi elementu, który obejmowałaby istota wzoru zdobniczego, co do którego ma prawo wyłączności uczestnik postępowania. Mimo, że w części wstępnej uzasadnienia decyzji Urząd Patentowy RP wskazał na fakt oparcia wniosku o unieważnienie spornego wzoru na zarzucie braku nowości, w swych rozważaniach nie odniósł się do tej kwestii. W odwołaniu od tej decyzji, przekazanym następnie sądowi administracyjnemu do rozpoznania w trybie skargi, podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu spornym, skarżący, w kontekście naruszenia jego prawa z rejestracji znaku towarowego [...], zarzucił niedostateczne wyjaśnienie zakresu ochronnego spornego wzoru zdobniczego. W szczególności, jak podkreśla, na etapie zgłoszenia wzoru do rejestracji nie zażądano materiału ilustracyjnego, co było zasadą na gruncie przepisu § 22 ust. 1 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 7 maja 1963 r. w sprawie zgłaszania w Urzędzie Patentowym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wynalazków, wzorów użytkowych i wzorów zdobniczych (Mon. Pol. Nr 42, poz. 207). Ponadto Urząd Patentowy RP nie odniósł się również do zarzutu braku nowości spornego wzoru zdobniczego w dacie zgłoszenia go do rejestracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza § 8 powołanego rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, a także przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym RP. Z tych względów zdolność rejestracyjna spornego wzoru zdobniczego podlega ocenie przepisów powołanego rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych. W świetle stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji umieszczenie na wzorze zdobniczym [...], należącym do uczestnika postępowania, elementu słowno-graficznego podobnego do znaku towarowego [...], należącego do skarżącego, nie naruszało prawa i nie stanowiło podstawy do unieważnienia spornego wzoru zdobniczego, jeżeli ani w opisie wzoru zdobniczego, ani w zastrzeżeniach ochronnych wzoru zdobniczego brak było na ten temat wspomnianej informacji. Innymi słowy, umieszczenie na podlegającym rejestracji wzorze zdobniczym znaku towarowego innego przedsiębiorcy, jak można rozumieć stanowisko Urzędu Patentowego RP, jest zachowaniem legalnym, o ile zgłaszający przemilczał ten fakt w opisie zgłoszenia i nie objął go treścią zastrzeżeń ochronnych. Z powyższym stanowiskiem Urzędu Patentowego RP trudno się zgodzić. Opis wzoru zdobniczego przedstawiony w dokumentacji zgłoszeniowej do Urzędu Patentowego RP powinien oddać jego zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy, co było obowiązkiem zgłaszającego (§ 19 cytowanego zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 7 maja 1963 r.). W niniejszej sprawie pełną postać wzoru zdobniczego, który został zarejestrowany ostateczną decyzją Urzędu Patentowego RP, przedstawia fotografia załączona do dokumentacji zgłoszeniowej. W świetle tej fotografii opis wzoru i zastrzeżenia ochronne zawarte w dokumentacji zgłoszeniowej nie są w pełnym zakresie zgodne z postacią wzoru prezentowaną w obrocie towarowym. Uczestnik postępowania, o czym była już mowa, umieścił na wzorze zdobniczym istotny element znaku towarowego skarżącego, o prawo do którego wiódł z nim spór, który ostatecznie uczestnik postępowania przegrał, jednakże zatajając w opisie wzoru wspomnianą, a istotną w niniejszej sprawie, okoliczność. Dlatego brak jest uzasadnienia, aby z tego faktu przyznać uczestnikowi postępowania korzystne skutki prawne w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na wzór zdobniczy. W myśl § 8 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, jak to już wspomniano, świadectw ochronnych na wzór zdobniczy nie wydaje się na wzory, których stosowanie byłoby sprzeczne z obowiązującym prawem lub porządkiem społecznym. Umieszczenie we wzorze zdobniczym (obecnie wzorze przemysłowym) cudzego znaku towarowego lub jego istotnego elementu narusza art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), a obecnie art. 153 ust. 1 p.w.p. W świetle art. 13 ust. 1 ustawy o znakach towarowych prawo wyłącznego używania znaku towarowego w obrocie gospodarczym posiada przedsiębiorstwo, na którego rzecz znak towarowy został zarejestrowany. Używanie znaku towarowego może polegać m.in. na umieszczeniu go na opakowaniu towarów (por. art. 13 ust. 2 ustawy o znakach towarowych). W rezultacie umieszczenie przez uczestnika postępowania na spornym wzorze zdobniczym, służącym jako opakowanie towaru, istotnego elementu znaku towarowego skarżącego, narusza powołane przepisy ustawy o znakach towarowych i tym samym jest sprzeczne z obowiązującym prawem w rozumieniu przepisu § 8 rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych, co stanowi przeszkodę dla wydania świadectwa ochronnego. Ponadto, zawłaszczenie przez przedsiębiorcę znaku towarowego innego przedsiębiorcy narusza zasady współżycia społecznego, a tym samym jest również sprzeczne z porządkiem społecznym, w rozumieniu § 8 cytowanego wyżej rozporządzenia. Urząd Patentowy RP w zaskarżonej decyzji zbyt dużą rolę nadał faktowi braku w opisie wzoru informacji o umieszczeniu we wzorze zdobniczym, stanowiącym przedmiot rejestracji, istotnego elementu znaku towarowego skarżącego, o którym była mowa, chociaż organ ten był w pełni świadomy tego faktu. Natomiast istotne było to, a co stanowiło przeszkodę dla rejestracji omawianego wzoru zdobniczego i wydania uczestnikowi postępowania świadectwa ochronnego, iż na wzorze tym, w sprzeczności z obowiązującym prawem i porządkiem społecznym (§ 8 cytowanego wyżej rozporządzenia), znajdował się istotny element znaku towarowego skarżącego. Zamieszczenie przez uczestnika postępowania na spornym wzorze zdobniczym istotnego elementu znaku towarowego skarżącego może być odebrane jako próba obejścia prawa, jaki wywołała niekorzystna dla uczestnika postępowania decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 1995 r. nr [...], odmawiająca uczestnikowi postępowania rejestracji znaku towarowego o postaci zbliżonej do zamieszczonej na spornym wzorze zdobniczym. Zasadą jest, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna (por. art. 58 § 1 k.c.). Reasumując, zamieszczenie we wzorze zdobniczym istotnego elementu znaku towarowego innego przedsiębiorcy, bez jego zgody, w świetle przepisu § 8 powołanego rozporządzenia w sprawie ochrony wzorów zdobniczych stanowi negatywną przesłankę dla wydania świadectwa ochronnego na taki wzór i bez znaczenia jest tutaj niezamieszczenie odpowiedniej informacji w opisie wzoru zdobniczego w dokumentacji zgłoszeniowej w Urzędzie Patentowym RP, czy też brak objęcia tego elementu zastrzeżeniami ochronnymi. Z faktu rejestracji wzoru zdobniczego (a obecnie wzoru przemysłowego) płynie dla odbiorcy towaru oznaczanego tym wzorem domniemanie zgodności takiego wzoru z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, a także iż właściciel wzoru zdobniczego jest zarazem sprzedawcą towaru oznaczanym (opakowanym) takim wzorem. Wychodząc z tego założenia odbiorca towaru, na którym jest umieszczony znak towarowy innego przedsiębiorcy, lub istotne elementy takiego znaku, może być przekonany, iż nabywa towar którego sprzedawcą (producentem) jest właściciel znaku towarowego umieszczonego na wzorze zdobniczym, względnie podmiot związany z nim organizacyjnie lub umową licencyjną. Zatem, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, odbiorca towarów oznaczanych spornym wzorem zdobniczym, widząc na nim element znaku towarowego skarżącego, może być przekonany o istnieniu powiązań prawno-organizacyjnych łączących skarżącego z uczestnikiem postępowania, co nie jest prawdą. Stąd odbiorcy towarów wprowadzanych do obrotu przez uczestnika postępowania, opakowanych spornym wzorem zdobniczym z naniesionym istotnym elementem znaku towarowego skarżącego, mogą być wprowadzeni w błąd co do pochodzenia nabywanych towarów. Na taką możliwość wyraźnie wskazał Urząd Patentowy RP w powołanej już decyzji z dnia [...] września 1995 r. nr [...]. Zapobieganie zaś powyższym sytuacjom jest jednym z zasadniczych celów ustawodawstwa chroniącego własność przemysłową. Niezależnie od powyższego istotnym mankamentem zaskarżonej decyzji był nieustosunkowanie się organu do podniesionego przez skarżącego zarzutu braku nowości spornego wzoru zdobniczego w dacie zgłoszenia go do rejestracji. W tym stanie sprawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.