I SA/Bd 401/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi Tomasza R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2006 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania Tomasza R., od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., w sprawie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z [...] 2006 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na następujące ustalenia: w dniu [...] 2005 r. Tomasz R. złożył w Biurze Powiatowym w B. wniosek o przyznanie jemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, złożonego przez Lucjana S. Przedmiotowy wniosek złożony został w związku z przeniesieniem na rzecz Tomasza R. gospodarstwa rolnego na podstawie umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego oraz na podstawie umowy dzierżawy. W dniu [...] 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego w B. wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności z uwagi na uchybienie terminowi do skutecznego złożenia wniosku. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że będąc w Biurze Powiatowym w B. uzyskał informację, iż w październiku kończy się rok gospodarczy i płatności będą przysługiwały poprzedniemu właścicielowi. Wskazał, że o potrzebie złożenia wniosku przez niego został poinformowany telefonicznie przez pracownika Agencji dzień przed złożeniem przez niego wniosku o przejęcie płatności. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, w oparciu o materiał dowodowy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, iż wydana przez organ pierwszej instancji decyzja odmawiająca przyznania płatności odnosi się do schematu pomocowego w zakresie płatności obszarowych, czyli do schematu dotyczącego płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Powołując się na art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych stwierdził, iż Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego nie dotrzymał 14 dniowego terminu na złożenie ww. wniosku, gdyż przeniesienie posiadania na jego rzecz nastąpiło w dniu [...] 2005 r. a złożenie wniosku miało miejsce [...] 2005 r., czyli 36 dni po trwałym przekazaniu gospodarstwa. Podkreślił, iż zarzut Skarżącego, jakoby został poinformowany przez pracownika o potrzebie złożenia wniosku zbyt późno, jest trudny do udowodnienia. Nie można określić, kiedy i czy w ogóle miała miejsce rozmowa telefoniczna, na którą powołuje się strona. Na decyzję organu odwoławczego Tomasz R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji dotyczące błędnego poinformowania go w sprawie postępowania dotyczącego płatności bezpośrednich przez pracownika Biura Powiatowego w B. Podkreślił, że o informację zwrócił się w dniu [...] 2005r przy okazji obecności w Biurze Powiatowym Agencji wraz z teściem, Lucjanem S., który złożył wówczas wniosek o rentę strukturalną. Jego zamiarem było załatwienie sprawy wniosku o dopłaty ale obecny pracownik, którego dane wskazał skarżący, błędnie pouczył go o braku potrzeby ponownego składania wniosku w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa. Skarżący podniósł, że pracownik ten w dniu [...] 2005r zadzwonił do skarżącego informując, że musi on jednak sam złożyć wniosek. Skarżący złożył wniosek następnego dnia, zgodnie z pouczeniem. Jednocześnie skarżący wskazał, że przypadków błędnego pouczenia przez tego pracownika było więcej, co znalazło wyraz w artykule prasowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie i wskazał, iż obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielaniem porad prawnych bądź instruowaniem stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, iż zakres wiedzy o prawie jest zróżnicowany i lepsza znajomość prawa jest oczekiwana od osoby prowadzącej działalność zawodową w określonej dziedzinie. Zdaniem organu, osoba przystępująca do prowadzenia działalności rolniczej, w tym wypadku przejmująca posiadanie gospodarstwa, którą jest Skarżący powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego prowadzenia tej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, iż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy zasadnie organ odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w uznaniu, iż nie zachował on 14 dniowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) w przypadku, gdy w okresie od złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeśli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Niewątpliwie proste zestawienie daty złożenia wniosku przez skarżącego ([...] 2005r) oraz daty przeniesienia na jego rzecz gospodarstwa rolnego ([...] 2005r) mogłoby wskazywać, że skarżący nie dotrzymał 14 dniowego terminu. Jednocześnie zgodzić się należy z organem, iż termin 14 dniowy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, jest terminem materialnoprawnym, do którego nie można zastosować procedury przywrócenia terminu wynikającego z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe ustalenie stanu faktycznego pozostaje jednak w sprzeczności z materiałem dowodowym zawartym w aktach administracyjnych. Z materiałów tych wynika bowiem z wysokim prawdopodobieństwem, że skarżący zgłosił się w dniu [...] 2005r w Biurze Powiatowym Agencji z zamiarem skutecznego załatwienia sprawy wniosku o płatności bezpośrednie złożonego przez jego teścia, Lucjana S., w maju 2005r, który [...] 2005r przekazał gospodarstwo skarżącemu w związku z wystąpieniem o rentę strukturalną. Takie twierdzenie skarżącego koresponduje z datą złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej przez Lucjana S. w dniu [...] 2005r (dowód: prezentata na wniosku). Organ uznał, że skarżący nie udowodnił okoliczności dotyczących stawienia się, z zachowaniem ustawowego terminu do złożenia wniosku, w Biurze Agencji jak również wprowadzenia go w błąd przez wskazanego z imienia i nazwiska pracownika Agencji. Jednocześnie organ nie przeprowadził żadnego postępowania dla zweryfikowania takiego stanowiska. W aktach sprawy brakuje choćby oświadczenia wskazanego pracownika na okoliczność, czy rzeczywiście zaprzecza on twierdzeniom skarżącego. Z pominięciem tej kwestii organ podnosi, że obowiązki informacyjne ciążące na organie nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej czy udzielania porad prawnych stronom o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Organ w zaskarżonej decyzji nie wyeliminował więc możliwości przebiegu zdarzeń w dniu [...] 2005r w taki sposób, w jaki przedstawił to skarżący, ale uznał, że skutki nie mogą obciążać organu. Zdaniem Sądu takie stanowisko organu jest nietrafne albowiem pomija zasady ogólne postępowania administracyjnego, które na równi z innymi przepisami procesowymi wyznaczają granice prawidłowości przeprowadzonego postępowania. Zgodnie z art. 8 i 9 kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa, oraz są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają na tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Oceniając zakres obowiązków wynikających dla organu z powołanych wyżej zasad ogólnych postępowania, należy mieć na uwadze grupę społeczną - rolników, do której należą beneficjenci świadczeń, w tym skarżący. Niewątpliwie w odniesieniu do tego kręgu podmiotów organy mają obowiązek szczególnej staranności w dostarczaniu stosownych informacji i pouczeń i nie mogą tych obowiązków skutecznie przerzucić na stronę Zasady ogólne postępowania są przepisami, które znajdują zastosowanie na równi z wszystkimi innymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowią źródło wskazań interpretacyjnych w stosunku do wszystkich instytucji tego kodeksu bądź, w braku szczegółowych uregulowań, wypełniają luki prawne stanowiąc wskazówkę do postępowania dla organów. Oznacza to, że działanie organu, w ramach którego skarżącemu nie tylko udzielono pouczenia, ale wręcz wprowadzono w błąd doprowadzając do sytuacji, w której odstąpił on od złożenia przedmiotowego wniosku w dniu [...] 2005r nie może obciążać skarżącego. Twierdzenia organu, że skarżący jako prowadzący działalność rolniczą powinien dobrze orientować się w przepisach prawnych regulujących tę działalność jest nieuzasadnione, szczególnie gdyby ustalić, że w posługiwaniu się tymi przepisami wprawności nie wykazał taki wyspecjalizowany organ jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Mając na uwadze powyższe wywody, zadaniem organu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie dokładne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności czy skarżący rzeczywiście stawił się w dniu [...] 2005r w Biurze Agencji, czy zamiarem jego było złożenie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w związku z przeniesieniem na jego rzecz posiadania gospodarstwa rolnego oraz czy nie złożenie wniosku było wynikiem pouczenia dokonanego przez pracownika Agencji. Tak ustalony stan faktyczny z uwzględnieniem wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, będzie dopiero mógł stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. W uznaniu zasadności skargi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt.1 wyroku stanowił art. 145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 w.w. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości a na podstawie art. 200 zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.