I SA/Bd 421/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi Karola P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] 2005 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania Karola P. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., w sprawie odmowy przyznania renty strukturalnej z [...] 2005 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na następujące ustalenia: w dniu [...] 2004 r. Karol P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR we W. wniosek o przyznanie renty strukturalnej w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Zgodnie z załączonymi dokumentami, wnioskodawca zadeklarował do przekazania działki rolne będące jego własnością nr [...] oraz [...] o łącznej powierzchni użytków rolnych 9,90 ha. W wyniku pozytywnej weryfikacji wniosku Kierownik Biura Powiatowego we Włocławku wydał [...] 2005r. postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu [...] 2004 r. Karol P. złożył zmianę do wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Do wniosku załączył m.in. umowę dzierżawy z [...] 2004 r, na podstawie której wnioskodawca wraz z żoną, Haliną P., wydzierżawili Konradowi K. grunty rolne o powierzchni 9,90 ha. W oparciu o przedłożone dokumenty Kierownik BP we W. w dniu [...] 2005 r. wydał decyzję o przyznaniu renty strukturalnej. W dniu [...] 2005 r. Karol P. dostarczył do BP we W. akt notarialny z [...] 2005 r., zgodnie z którym Halina P. darowała Dariuszowi i Agnieszce Z. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzi udział w wysokości 1/3 części w prawie własności zabudowanej nieruchomości opisanej w § 1 tego aktu, oznaczonej jako działki nr [...] o łącznej powierzchni 15 ha 31a. W świetle tej okoliczności Dyrektor Oddziału Regionalnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i w dniu [...] 2005 r. wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej Karolowi P. rentę strukturalną powołując się na to, iż w dniu [...] 2005r, kiedy to została wydana decyzja o przyznaniu renty strukturalnej, skarżący nie spełniał warunków do uzyskania renty strukturalnej. Zdaniem organu, wnioskodawca po przekazaniu ziemi umową dzierżawy z [...] 2004r. nie spełnił warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, przez który to warunek należy rozumieć nieposiadanie (współposiadanie) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Wnioskodawca wyjaśnił, iż w dniu zawarcia umowy dzierżawy faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, z gruntów małżonki nie czerpał dochodów, natomiast sama małżonka jest osobą stale niezdolną do pracy. Wskazał, że zawarcie formalnej umowy darowizny [...] 2005r. dopiero w tym momencie podyktowane było brakiem środków finansowych do uregulowania stanu faktycznego który trwał od 1994r. Od tego roku faktycznym użytkownikiem gruntów był syn. Po zweryfikowaniu przedłożonych wyjaśnień oraz dokumentów, Kierownik BP we W. w dniu [...] 2005r. wydał decyzję o odmowie przyznania renty strukturalnej. Skarżący nie zgadzając się z wydaną decyzją złożył odwołanie, w którym podniósł, iż [...] 2005r. jego żona Halina P. przekazała udziały w zabudowanej nieruchomości rolnej na rzecz następców Krzysztofa i Agnieszki Z. Podkreślił, że grunty te, mimo prawa własności, nie znajdowały się w posiadaniu jego ani jego żony; władał nimi w całości Dariusz Z. czerpiąc z tego korzyści. Faktyczne władztwo nad nieruchomością sprawowane przez Dariusza Z. było podstawą do przyjęcia przez wnioskodawcę, iż nie posiada tych gruntów. Dariusz Z. otrzymywał dopłaty bezpośrednie do tych gruntów. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Regionalnego Oddziału ARiMR podkreślił, iż w dniu złożenia zmiany do wniosku Karol P. przedstawił dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,90 ha a następnie przedłożył akt notarialny umowy darowizny z dnia [...] 2005 r, z którego wynikało, że do tego dnia żona wnioskodawcy miała udział we własności gospodarstwa rolnego o pow. 15 ha 31 a w wysokości 1/3 części. Organ odwoławczy podkreślił, że w postanowieniu o spełnieniu niezbędnych warunków do uzyskania renty strukturalnej, które skarżący otrzymał [...] 2004r. zawarte było pouczenie o tym, że w terminie 6 miesięcy powinno nastąpić przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę. Tymczasem wskazany akt notarialny dowodzi, iż nie wszystkie grunty stanowiące własność rolnika, własność jego współmałżonka, będące przedmiotem ich współwłasności, zostały przekazane. W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że nie został zachowany termin 6 miesięczny przewidziany na przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Organ odwoławczy wskazał, że podnoszone przez wnioskodawcę argumenty nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, dlatego organ I instancji nie badał czy wnioskodawca był użytkownikiem wskazanych gruntów oraz czy czerpał z nich dochód. Ważny jest tytuł prawny do gruntów. Istnienie prawa własności po stronie współmałżonki producenta oraz nie przekazanie przedmiotowych gruntów w terminie 6 miesięcy uniemożliwia przyznanie prawa do renty strukturalnej. W ocenie organu II instancji, Karol P., po przekazaniu ziemi umową dzierżawy z dnia [...] 2004 r., nie spełnił warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, przez który należy rozumieć nieposiadanie (współposiadanie) użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha. Natomiast przekazanie udziału we współwłasności ziemi przez współmałżonkę [...] 2005 r. odbyło się już po upływie terminu wskazanego w postanowieniu o spełnieniu niezbędnych warunków, to jest 6 miesiącach. Organ odwoławczy powołując się na § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wyjaśnił, iż warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,50 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokojeniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Dalej podkreślił, iż zgodnie z § 20 ust. 7 rozporządzenia w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. W skardze do sądu Karol P. zarzucił organowi, wydanie decyzji z naruszeniem § 9 pkt 1 i § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. poprzez nieprawidłową i niezgodną z prawem interpretację wskazanego przepisu. Według skarżącego wskazany paragraf posługuje się pojęciem posiadania (współposiadania) a nie własności. Organ II instancji, zdaniem skarżącego odczytał powyższą treść w sposób błędny, ponieważ postawił znak równości pomiędzy posiadaniem a własnością. Tymczasem, zdaniem skarżącego, gdyby ustawodawcy zależało, aby dyspozycja powyższego przepisu odnosiła się również do właściciela, to z pewnością taki zapis znalazłby się w powołanym wyżej przepisie. Takie rozwiązanie znalazło się w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego. Skarżący podniósł, że w dniu wydania decyzji nie był ani posiadaczem, ani współposiadaczem użytków rolnych przekraczających obszar 0,5 ha, posiadaczem takim nie była również jego współmałżonka. Wnioskodawca wyjaśnił, że ustalenia takiego nie niweczy okoliczność, iż na podstawie spadkobrania jego żona była współwłaścicielką w 1/3 nieruchomości rolnej o powierzchni 15,31 ha. Nie został przeprowadzony dział spadku, ani też wydzielenie części tej nieruchomości do wyłącznego użytkowania przez Halinę P. Skarżący podkreślił, że jego żona już wcześniej nieformaIną umową darowizny przekazała nieruchomość synowi i synowej, którzy faktycznie tę nieruchomość posiadali i uprawiali. Formalna umowa darowizny z [...] 2005r. potwierdzała jedynie istniejący stan rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, na której oparł rozstrzygnięcie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawie nie był sporny i w istotnych dla rozstrzygnięcia okolicznościach sprowadzał się do ustalenia, że [...] 2004r skarżący złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej deklarując do przekazania działki rolne stanowiące jego własność o łącznej powierzchni 9,90 ha użytków rolnych; postanowieniem z [...] 2004r Kierownik BP ARiMR we W. uznał spełnienie przez Karola P. warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej a następnie decyzją z [...] 2005r orzekł o przyznaniu renty strukturalnej Karolowi P. od dnia [...] 2004r, czyli od następnego dnia po zawarciu umowy dzierżawy, na podstawie której skarżący z żoną oddali w posiadanie zależne na 10 lat grunty o powierzchni 9,90 ha. W dniu [...] 2005r żona skarżącego, Halina P., podarowała swojemu synowi i jego żonie, gospodarstwo rolne, w skład którego wchodził udział w wysokości 1/3 części w prawie własności nieruchomości o powierzchni 15,31 ha. Akt notarialny potwierdzający zawarcie umowy skarżący dostarczył do Biura Powiatowego Agencji w dniu [...] 2005, co było następstwem ujawnienia przez ten organ niezgodności pomiędzy stanem posiadania zarejestrowanym w KRUS a danymi w Agencji po wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Z przedstawionych okoliczności wynika bezspornie, że w okresie 6 miesięcy od doręczenia w dniu [...] 2004r przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. postanowienia stwierdzającego spełnienie niezbędnych warunków do uzyskania renty strukturalnej, małżonka skarżącego nie wyzbyła się udziału we własności gospodarstwa rolnego o pow. 15,31 ha. Termin 6 – miesięczny na przekazanie gospodarstwa rolnego oraz zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, zakreślony wnioskodawcy w przedmiotowym postanowieniu, znajduje swoje uzasadnienie w treści § 20 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Pozostaje ocena okoliczności, że żona skarżącego była właścicielką gospodarstwa rolnego do dnia [...] 2005 r, w świetle potrzeby spełnienia przez skarżącego w okresie do [...] 2005 r warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, nałożonego § 4 pkt. 5) w.w. rozporządzenia. Zgodnie z § 9 pkt. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspakajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Kwestią sporną w sprawie pomiędzy stronami pozostaje wykładnia pojęcia posiadania lub współposiadania, która – zdaniem skarżącego - niezasadnie została przez organ utożsamiona z własnością zamiast faktycznym władaniem rzeczą. Rozstrzygając tę kwestię należy wskazać, że wykładnia systemowa nakazuje w odczytaniu tego pojęcia odwołać się do przepisów Księgi drugiej Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 336 kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Ze wskazanego przepisu wynika, że właściciel jest posiadaczem samoistnym. Jednocześnie kolejny przepis kodeksu, art. 337 wskazuje, że posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Wprawdzie w sytuacji przewidzianej w art. 337 kc posiadacz samoistny traci bezpośrednią władzę nad rzeczą ale dla bytu posiadania samoistnego nie jest konieczny bezpośredni związek z rzeczą. Zasadne jest więc stanowisko organów w sprawie, że tytuł własności żony skarżącego wobec nieruchomości w postaci gospodarstwa rolnego o pow. 15,31 ha, wyrażający się także udziałem we własności, musi być rozumiany jako posiadanie lub współposiadanie, o którym mowa w § 9 pkt.1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004r. Stąd pozostawienie własności tej nieruchomości rolnej, mimo upływu 6 – miesięcznego terminu zakreślonego postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego Agencji, prawidłowo organy potraktowały jako niespełnienie warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej wymaganego § 4 pkt. 5 w związku z § 9 pkt.1 w.w. rozporządzenia. Takie rozumienie przepisów znajduje także uzasadnienie w wykładni celowościowej; sensem przyjętych rozwiązań dotyczących rent strukturalnych była zmiana szeroko rozumianej struktury posiadania gospodarstw rolnych w celu poprawienia ich konkurencyjności. Sprowadzenie warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, jak chce tego skarżący, do ustania faktycznego dzierżenia gruntów prowadziłoby w praktyce do niemożności ustalenia przez organ, że warunek taki został spełniony. Byłby to także szerokie pole do nadużyć, w ramach których beneficjent uzyskiwałby prawo do renty a jednocześnie mógłby nadal prowadzić działalność rolniczą, co w praktyce pozostawałoby poza możliwością kontroli przez organy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, organy miały podstawę do odmowy przyznania renty strukturalnej skarżącemu i wydane w tym przedmiocie decyzje nie naruszały prawa. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.