II SA/Lu 599/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. W., wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 11 ust. 2, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]., Nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na potrzeby wymienione we wniosku z dnia 6 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na opał do kuchni węglowej, wniosku z dnia 10 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na zakup leków, opału i pralki, wniosku z dnia 15 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na żywność i wniosku z dnia 21 marca 2006 r. dotyczącego świadczenia na opłacenie rachunku telefonicznego. W motywach powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z unormowania przepisów art. 4, art. 11 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 zd. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego jednoznacznie wynika, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja w miejscu zamieszkania osoby starającej się o przyznanie pomocy musi poprzedzać wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Natomiast Z.W., świadomie uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, odmówił współdziałania z pracownikami socjalnymi, co stanowiło bezpośrednią przyczynę odmowy uwzględnienia jego wniosków. Ponadto Z. W. nie spełniał kryterium dochodowego uprawniającego go do przyznania zasiłku celowego oraz w jego sytuacji nie zachodził szczególny przypadek, uzasadniający przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego. Organ odwoławczy stwierdził również, że brak jest podstaw do stwierdzenia wyłączenia pracownika socjalnego w przedmiotowej sprawie, zaś Z. W. takich podstaw nie wskazał. Na decyzję organu odwoławczego skargę wniósł Z. W., zarzucając organowi odwoławczemu, że wydał on zaskarżoną decyzję, nie uwzględniwszy dowodów medycznych dotyczących jego stanu zdrowia, czym naruszył § 5 rozporzadzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego i faktu, że protokoły wywiadu środowiskowego pisane były w biurze Ośrodka Pomocy Społecznej, co narusza przepis art. 67 i art. 68 KPA. Do skargi Z. W. dołączył kserokopię zaświadczeń lekarskich z dnia 11 grudnia 2003 r. i 13 marca 2006 r. oraz kserokopię wniosków o wyłączenie z dnia 5 marca 2006 r. i 21 marca 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, podniósł, że przepis ten stanowi, iż w przypadku, gdy o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) i nie można ze względu na stan jej zdrowia uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w § 7, pracownik socjalny odnotowuje ten fakt w kwestionariuszu wywiadu, zaś w przedmiotowej sprawie Z. W. świadomie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu naruszenia przepisu art. 67 i 68 KPA, gdyż istotne dla rozstrzygnięcia organu administracji pierwszej instancji okoliczności, mimo tego, że nie zostały stwierdzone w protokole wywiadu ze Z. W., to zostały odzwierciedlone w protokole wywiadu z jego synem M. W.. Natomiast wniosek o wyłączenie pracownika socjalnego E. W. z dnia 5 marca 2006 r. i wniosek o wyłączenie pracownika socjalnego U. K. z dnia 21 marca 2006 r. zostały rozpatrzone negatywnie przez organ administracji pierwszej instancji. Z. W. w odwołaniu od decyzji organu administracji pierwszej instancji nie podniósł zarzutów w stosunku do tych rozstrzygnięć. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Z. W. we wnioskach złożonych w dniach 6, 10, 15 i 21 marca 2006 r. domagał się przyznania świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na zakup opału, leków, pralki, żywności oraz na opłacenie rachunku telefonicznego. Powyższy przedmiot żądań Z. W. wskazuje, że domagał się on zaspokojenia potrzeb, o których mowa w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a więc przyznania zasiłku celowego. Prawo do tego zasiłku przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł, co stanowi "kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej" (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy). Z niekwestionowanych ustaleń organu administracji wynika, że Z. W., będąc osobą samotnie gospodarującą, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (luty 2006 r.), uzyskał dochód netto w kwocie 494,36 zł (k. 1, 12 akt adm.). Dochód ten, jako przekraczający kryterium dochodowe odnoszące się do skarżącego, w świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy uniemożliwiał przyznanie Z. W. zasiłku celowego na podstawie art. 39 tej ustawy, co zasadnie wziął pod uwagę organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję. W art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przewidziana została możliwość przyznania bezzwrotnego, specjalnego zasiłku celowego. Zasiłek ten może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. W sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do przyznania Z. W. specjalnego zasiłku celowego. Brak jest bowiem podstaw do oceny, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony. Stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem odmowy przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środwiskowego. Wywiad ten, jak i jego aktualizacja, ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin (art. 107 ust. 1 i 4 ustawy). Uzyskane informacje służą pracownikowi socjalnemu za podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i podstawę formułowanych wniosków co do planowanej pomocy (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego – Dz. U. Nr 77, poz. 672). Tym samym informacje uzyskane podczas wywiadu środowiskowego oraz jego aktualizacji służą ocenie zasadności wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. W sprawie niniejszej wywiad środowiskowy (aktualizacja) nie został przeprowadzony. Nie oznacza to jednak, mimo treści art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, że organ administracji nie był uprawniony do wydania decyzji rozstrzygającej o żądaniach skarżącego. Z akt sprawy wynika, że Z. W. uniemożliwił pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie z nim aktualizacji wywiadu w dniu 16 marca 2006 r., choć był obecny w miejscu zamieszkania (k. 9, 11 akt adm.), a także w dniu 28 marca 2006 r., kiedy to, po uprzednim zawiadomieniu o terminie przeprowadzenia wywiadu, nie było go w miejscu zamieszkania (k. 15 – 16, 18 akt adm.). Okoliczności powyższe wskazują, że aktualizacja wywiadu nie została przeprowadzona z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Uprawniało to organ administracji do oceny, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, co wykluczało przyznanie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Zasadnie też organ administracji uznał, że uniemożliwienie przeprowadzenia aktualizacji wywiadu świadczy o braku współdziałania Z. W. z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zatem odmowa przyznania świadczenia z powołaniem się na art. 11 ust. 2 ustawy jest uzasadniona. Chybiony jest zarzut naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów. W takiej sytuacji pracownik socjalny fakt ten odnotowuje w kwestionariuszu wywiadu. Skoro w przedmiotowej sprawie, z przyczyn wskazanych powyżej, nie przeprowadzono aktualizacji wywiadu, to nie mógł zostać naruszony powołany przepis prawa. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 57 i 68 KPA. Jakkolwiek pisma z dnia 16 marca 2006 r. (k. 9) i z 28 marca 2006 r. (k. 18) nazwane zostały protokołami, w istocie stanowią one adnotacje, o których mowa w art. 72 KPA. Protokoły sporządza się z każdej czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 67 § 1 KPA). W sprawie niniejszej czynność taką stanowić miał wywiad środowiskowy, z którego protokół (kwestionariusz wywiadu) należało sporządzić w przypadku przeprowadzenia wywiadu. W sytuacji, gdy wywiadu nie przeprowadzono, nie zachodziła potrzeba sporządzenia protokołu. Wnioski skarżącego o wyłączenie pracowników socjalnych zostały rozpoznane przez organ pierwszej instancji (k. 67 – 70 akt adm.). Postanowienia w tym przedmiocie nie były kwestionowane w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej (k. 27 akt adm.). Zatem zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne. Z tych względów skargę, jako nie zawierającą uzasadnionych podstaw, należało oddalić w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).