III SA/Wa 1668/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], 2) określa, że decyzje, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości. III SA Wa 1668/05 Uzasadnienie Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Prezes ZUS) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], którą na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.s.u.s.) odmówił skarżącemu J. G. i umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 1996 r. do grudnia 1998 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2006 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący w uzasadnieniu wniosku podnosił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Prezes ZUS odmówił skarżącemu umorzenia składek. Od tej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy . We wniosku skarżący powoływał się na swoją trudną sytuację materialną oraz na przedawnienie obowiązku zapłaty składek, których dotyczył wniosek o umorzenie. Wskazaną na wstępie decyzją Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję, której dotyczył wniosek. Na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że w jego sprawie występuje całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Ponadto skarżący podnosił, że w jego sprawie doszło do przedawnienia obowiązku zapłaty składek, o których umorzenie skarżący wnosił. W odpowiedzi na skargę organ zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznając skargę na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Korzystając z tego uprawnienia Sąd skontrolował zaskarżoną decyzję zgodnie z kompetencją wyrażoną w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod względem jej zgodności z prawem i przy rozstrzygnięciu sprawy uwzględnił naruszenia prawa, których skarżący nie wskazał w skardze. Decyzja poprzedzająca zaskarżoną decyzję została wydana z naruszeniem art. 83 ust. 1 pkt 1-5 u.s.u.s. Zgodnie z tymi przepisami Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem pierwszej instancji we wszystkich sprawach indywidualnych rozstrzyganych na podstawie przepisów u.s.u.s. Użyte w przepisie art. 83 ust. 1 sformułowanie "w szczególności" oznacza, że przepis art. 83 ust.1 nie odnosi się wyłącznie o spraw wymienionych w pkt 1-5 tego przepisu, a zatem określona w tym przepisie kompetencja Zakładu jako organu pierwszej instancji w zakresie ubezpieczeń społecznych odnosi się do rozstrzygania wszystkich spraw indywidualnych wynikających z przepisów u.s.u.s. Z treści powołanych przepisów wynika, że w rozpoznanej sprawie decyzję w pierwszej instancji wydać powinien był Zakład Ubezpieczeń Społecznych a nie Prezes tego zakładu. Z tego względu należało stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie Prezes ZUS wydając decyzję poprzedzająca zaskarżoną decyzję naruszył przepisy art. 83 ust. 1 pkt 1-5 i naruszenie to na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiło przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Prezes ZUS utrzymując w mocy zaskarżoną do Sądu decyzją, swoją wcześniejszą decyzję, która naruszała przepisy art. 83 ust. 1 pkt1-5 u.s.u.s. naruszył w sposób rażący ten przepis. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję, która w sposób oczywisty naruszała przepisy art. 83 ust. 1 pkt1-5 u.s.u.s. a zatem decyzja ta również w sposób oczywisty naruszała te przepisy a ponadto zaskarżona decyzja w sposób rażący naruszała przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie oparte na przepisie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ mógł wydać jedynie w przypadku stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa, natomiast w niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 83 ust. 1 pkt 1-5 u.s.u.s., które miało charakter oczywisty, a zatem nie ulegało żadnej wątpliwości, że w sprawie organ nie miał podstaw do zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tego względu należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja w sposób rażący naruszała przepisy art. 83 ust. 1 pkt 1-5 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Wydając niniejszy wyrok Sąd uznał, że wobec stwierdzenie nieważności obydwu wydanych w niniejszej sprawie decyzji niecelowe było rozpatrywanie zarzutów podniesionych przeciwko nim w skardze. Zupełnie na marginesie niniejszych rozważań Sąd wskazuje, że organ wydając decyzję w przedmiocie umorzenia składek obowiązany był na podstawie art. 7 k.p.a. dokładnie wyjaśnić sytuację materialną skarżącego i zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W tym zakresie organ nie może odwoływać się do ogólnikowych stwierdzeń niepopartych dowodami. Ponadto zdaniem Sądu jeżeli skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł kwestię przedawnienia składek to obowiązkiem organu drugiej instancji, wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. było rozważenie tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.