I SA/Wr 41/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz- Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Halina Betta Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Protokolant apl. radc. Elżbieta Gac po rozpoznaniu w dniu 19 września 2006 r. we Wrocławiu przy udziale na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania kwoty stanowiącej zwrot kosztów przechowywania samochodu osobowego na parkingu firmy skarżącego w okresie od 27 czerwca 2003 r. do 2 marca 2004 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu na rzecz skarżącego R. W. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. R. W., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo A we W., otrzymał od Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- Stare Miasto wynagrodzenia w kwocie [...] z tytułu poniesionych kosztów związanych z przechowywaniem na parkingu strzeżonym swojej firmy, zabezpieczonego przez Komisariat Policji W.- S. M., samochodu osobowego Renault 5 w okresie od [...] do [...]. Następnie pismem z dnia [...], określonym jako "wezwanie do dobrowolnej zapłaty", przedsiębiorca ten wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.- S. M. o zapłatę kwoty [...] z tytułu przechowywania powyższego pojazdu w okresie od [...] do dnia [...], tj. od dnia jego zaholowania na parking do dnia przekazania przez Komisariat Policji W. – S. M. dokumentacji dotyczącej zabezpieczonego samochodu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.- S. M., jako organowi orzekającemu w sprawie przejęcia własności porzuconego samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- S. M. postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówił przyznania żądanych kosztów podnosząc, iż roszczenie o zwrot poniesionych kosztów przechowywania pojazdu należy kierować do organu decydującego o koszcie i okresie deponowania samochodu, tj. Komisariatu Policji W.- S. M., który jest zobowiązany do ponoszenia kosztów do dnia otrzymania przez organ likwidacyjny koniecznych dokumentów. Zdaniem organu I instancji w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) nie wyznaczono terminu powiadomienia przez jednostki prowadzące parking właściwego urzędu skarbowego oraz podmiotu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, o nieodebraniu tego pojazdu z parkingu, jak też brak jest uregulowań odnośnie terminu przekazywania przez podmioty wydające dyspozycje usunięcia pojazdu dokumentów pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego, co przy jednoczesnym brzmieniu § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) uzasadnia przyjęcie trybu postępowania mobilizującego podmioty wydające dyspozycje usunięcia pojazdów oraz jednostki prowadzące parkingi do działania bez zbędnej zwłoki, przez co organy likwidacyjne zobowiązane są do pokrywania kosztów deponowania ruchomości wyłącznie od dnia otrzymania akt lub informacji pozwalającej na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Na skutek złożenia zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...], nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na wady formalnoprawne postanowienia, gdyż jego sentencja nie odnosiła się do całego wynagrodzenia i całego okresu sprawowania dozoru, tj. od odholowania samochodu na parking do dnia jego likwidacji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- S. M. postanowieniem z dnia [...], nr [...], ustalił łączną kwotę w wysokości [...], stanowiącą równowartość kosztów związanych z przechowywaniem zabezpieczonego samochodu na parkingu strzeżonym firmy C w okresie od [...] do dnia [...], oraz odmówił przyznania łącznej kwoty [...], stanowiącej zwrot kosztów przechowywania tego pojazdu w okresie od [...] do [...]. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpoznaniu kolejnego zażalenia strony, postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, iż organ likwidacyjny ponosi koszty postępowania, w tym wydatki związane z przechowaniem rzeczy, należne od dnia w którym wszczęto postępowanie likwidacyjne, bowiem z żadnego przepisu nie wynika, że jest zobowiązany do uiszczenia opłat za przechowanie rzeczy należnych za okres przed wszczęciem tego postępowania. W przekonaniu organu odwoławczego, skoro organy mają zgodnie z przepisem art. 6 k.p.a. działać na podstawie przepisów prawa, będąc jednocześnie zobowiązanym do przestrzegania dyscypliny finansów publicznych, to nie mogą ponosić wydatków, do których uiszczenia nie są zobowiązane przez obowiązujące prawo. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący zarzucił postanowieniom obu instancji błędną interpretację i wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów § 7 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w zw. z § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z zw. z przepisem art. 130a ust. 1 i art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 109, poz. 908 ze zm.) i przepisem art. 180 k.c., poprzez uznanie, iż organ fiskalny nie jest odpowiedzialny finansowo wobec skarżącego z tytułu kosztów przechowywania pojazdu na jego parkingu za okres od momentu jego wstawienia na parking do czasu zawiadomienia Urzędu Skarbowego po upływie terminu [...] miesięcy i wszczęcia przez ten ostatni postępowania likwidacyjnego. Żądając uchylenia obu decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania na swoją rzecz skarżący podniósł także, iż organ egzekucyjny naruszył regulacje art. 6 w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie przez Dyrektora Izby Skarbowej zasady swobodnej i uznaniowej oceny sprawy i dokonanie w całości dowolnej interpretacji okoliczności, w tym z naruszeniem zaufania obywatela do organów wobec negatywnego orzeczenia w tej sprawie, przy jednoczesnym orzeczeniu pozytywnym innego organu skarbowego na korzyść skarżącego w analogicznej sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż w świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał nadto, iż przesłanką ponownego uchylenia orzeczenia organu likwidacyjnego nie mógł być sam fakt niezadowolenia strony z zapadłego w ramach postępowania rozstrzygnięcia czy też powoływanie się na fakt odmiennego rozstrzygnięcia innego organu likwidacyjnego, gdyż zasadą jest, iż obowiązujący w Rzeczpospolitej Polskiej system prawa nie opiera się na casusie, lecz wyłącznie na prawach i obowiązkach ustanawianych wyraźnie normami prawa. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów organ II instancji podkreślił, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W.- S. M., jako organ prowadzący postępowanie likwidacyjne, posiadał legitymację do podejmowania czynności w obszarze zakreślonym przepisami rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem czynności związanych bezpośrednio wyłącznie z likwidacją pojazdów, przeto tylko ta sfera działalności tego organu mogła być poddana analizie w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego. W dalszych pismach procesowych skarżący podniósł m. in., iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej podjęte zostało na podstawie przepisu budzącego wątpliwości interpretacyjne i według własnego uznania organu nadzorczego w sytuacji, gdy żaden przepis nie zakreśla cezury czasowej nakazującej, że od wydania decyzji umieszczenia pojazdu na parkingu do chwili wszczęcia postępowania likwidacyjnego, koszty ma pokrywać organ inny niż skarbowy, a także żaden z przepisów, w tym szczególnie § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. nie nakłada obowiązku partycypacji innego organu, np. policji, w wydatkach związanych z przechowywaniem ruchomości. Zdaniem Romualda Wasyliny arbitralne przyjęcie, że organ nie może ponosić wydatków, do których uiszczenia nie jest zobowiązany przez obowiązujące prawo, stanowi obrazę przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż ich analiza w tym zakresie jest niepełna i powierzchowna, a przez to niewystarczająca do prawidłowej oceny zasadności roszczenia skarżącego. Strona wskazała również, iż w kierowanych do niej pismach organ nadzoru, jak i podległe mu urzędy skarbowe, powoływały się na wytyczne Ministerstwa Finansów, które w jej ocenie, opartej na przyjętej linii orzecznictwa, nie są źródłem prawa i, jako niewiążące dla organów podatkowych, nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach obywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwie interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Nie budziło wątpliwości w sprawie, iż skarżący otrzymał zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór zajętego samochodu osobowego za okres począwszy od dnia otrzymania akt pozwalających na prowadzenie postępowania likwidacyjnego. Spór pomiędzy stronami sprowadzał się natomiast do odpowiedzi na pytanie kto ponosi koszty przechowywania samochodu osobowego usuniętego z drogi i umieszczonego na parkingu strzeżonym za okres od dnia jego zaholowania na parking do dnia przekazania akt pozwalających na dokonanie likwidacji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Rozstrzygając powyższą kwestię zwrócić należy uwagę, iż stosownie do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (j. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) pojazd usunięty i nieodebrany przez osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się, przy czym w takiej sytuacji pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Koniecznym jest w tym miejscu przypomnienie, że po myśli art. 180 kodeksu cywilnego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci, czego konsekwencją, nie tylko na gruncie cywilistycznym, jest przyjęcie tezy, iż porzucenie rzeczy ruchomej powoduje utratę własności i przekwalifikowanie tej rzeczy do kategorii rzeczy niczyich. Tym sposobem zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), a to § 3 pkt 1c, który stanowi, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej, jak też § 6 ust. 1 mówiący, że do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100- 103 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zwłaszcza § 12 ust. 1 i 2 konstytuujący zasadę, że wydatki związane z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa pokrywa się z kwot uzyskanych ze sprzedaży tych ruchomości, przy czym wydatki w części przekraczającej kwotę uzyskaną ze sprzedaży, pokrywa się z budżetu państwa. Idąc dalej w tych rozważaniach stwierdzić trzeba zatem, iż decydujące znaczenie dla rozwiązania przedmiotowego sporu ma treść przywołanego powyżej art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl której organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ponieważ cytowany przepis posługuje się ogólnym pojęciem dozoru, bez podziału na fazy czy okresy jego sprawowania, to zdaniem Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do zaakceptowania przyjętego stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, iż organ egzekucyjny zobowiązany był do pokrycia kosztów przechowywania samochodu wyłącznie od dnia przekazania przez Komisariat Policji W.- S. M. dokumentacji dotyczącej zabezpieczonego samochodu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.- S. M., jako organowi orzekającemu w sprawie przejęcia własności porzuconego samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Konstatacji tej nie zmienia fakt oparcia uzasadnienia obu postanowień na wytycznych zawartych w pismach Ministerstwa Finansów z dnia [...] (nr [...]) i z dnia [...] (nr [...]) w sprawie przejmowania pojazdów samochodowych na własność Skarbu Państwa, gdyż interpretacje przepisów prawa dokonane przez Ministerstwo Finansów nie mają charakteru prawotwórczego, a tym samym nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji czy postanowień organów podatkowych (por. w tym względzie szczególnie uzasadnienia wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA / Gd 68 / 97 (LEX nr 37184) i z dnia 14 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SA / Łd 742 / 97 (LEX nr 37231). Mając zatem na względzie naruszenia normy art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 6 ust. 1 i § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto o art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.