VII SA/Wa 709/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska- Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Protokolant Marcin Grabowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzonych prac rozbiórkowych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wstrzymał prowadzone przez W. S. prace rozbiórkowe ziemne przy obiekcie pomnika – obelisku zlokalizowane na działce o nr ew. [...] w W.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2005 r. wpłynął wniosek W. S. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 31 sierpnia 2005 r. ustalono, że na działce tej istnieje pomnik w formie obelisku upamiętniającego obrońców ojczyzny. Budowla ta ustawiona jest na fundamencie o kształcie nieregularnej bryły betonowej o objętości ok. 5 m³ i powstała w 1989 r. Obiekt zlokalizowany jest przed budynkiem Urzędu Gminy w [...] w odległości 19,20 cm od krawędzi jezdni oraz 15,80 m od ściany budynku stanowiącego własność W. S.. Z dokumentacji geodezyjnej wynika, że obelisk usytuowany został częściowo na działce stanowiącej własność Urzędu Gminy w [...], a częściowo na terenie działki nr [...] należącej od [...] lipca 2004 r. do W. S.. W czerwcu 2005 r. W. S. bez pozwolenia, czy też zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej prowadził roboty budowlane ziemne polegające na likwidacji skarpy po prawej (wschodniej) stronie pomnika oraz odkopaniu fundamentu pomnika. Wykonał wykop podłużny o długości ok. 7,0 m i głębokości ok. 0,80 m. Po stronie wschodniej pomnika dokonał również rozbiórki furtki i ogrodzenia okalającego przedmiotową budowlę. Z tych względów organ nadzoru budowlanego I instancji uznał, że właściciel działki nr ew. [...] – W. S.- wykonując prace rozbiórkowe i ziemne w sposób istotny naruszył warunki art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Inwestor przed przystąpieniem do zamiaru wykonania prac winien uzyskać zgodę Starostwa Powiatowego. Prowadzenie prac bez uzyskania ostatecznej zgody organu w postaci decyzji administracyjnej jest naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, dlatego też należało - zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] - wydać postanowienie o wstrzymaniu prac rozbiórkowych. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia W. S. – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w [...] z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepis art. 31 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że W. S. rozpoczął, bez wymaganej przepisami zgody właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej, prace rozbiórkowe polegające na naruszeniu substancji pomnika (skarpy) i odsłonięciu jego fundamentu. Tym samym zdaniem organu odwoławczego wypełniona została przesłanka zastosowania przez organ I instancji dyspozycji przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył W. S. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: - naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 3 i art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędna wykładnię i niezastosowanie pierwszego, a zastosowanie drugiego z powołanych przepisów; - naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 7, 8, 77, 107 § 3 w zw. z art. 126 o 140 kpa, 138 § 1 pkt 2 – poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 1 poprzez jego błędne zastosowanie – co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie w/w postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], bądź stwierdzenie ich nieważności. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Wskazać trzeba, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania kontrolowanego rozstrzygnięcia. Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] naruszył w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w powołanym przepisie rozwiązanie nie oznacza w żadnym wypadku dowolności organu administracji publicznej w sposobie wszczęcia postępowania, bowiem w przypadku żądania przez stronę wszczęcia postępowania w określonej sprawie, organ jest związany tym żądaniem. Stosownie do art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli urzędnika, czy też uznania organu, gdyż ma miejsce w dniu złożenia żądania. Ponadto zauważyć trzeba, że wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. – złożonym również w dniu [...] sierpnia 2005 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w [...] – W. S. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W. i "nakazanie gminie [...] dokonanie rozbiórki pomnika". Bezspornym jest więc to, że w niniejszej sprawie uruchomiony został tryb wnioskowy określony w art. 61 kpa, a postępowanie w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W. i w sprawie wydania decyzji nakazującej "gminie [...] dokonanie rozbiórki pomnika" zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2005 r., na wniosek W. S.. Na marginesie zauważyć należy, iż fakt takiego sposobu i takiej daty wszczęcia postępowania został potwierdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], w znajdującym się w aktach sprawy zawiadomieniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swego postanowienia z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał m.in., iż w dniu [...]sierpnia 2005 r. wpłynął do organu wniosek W. S. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika wraz z ogrodzeniem. Organ stwierdził także, iż dokonał oceny procesowej pod kątem stwierdzenia istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 oraz art. 28 kpa) oraz zgodności organu do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie (art. 19 - 27 kpa). W związku z tym - jak podkreślił organ - zostało wszczęte postępowanie administracyjne oraz wyznaczono wizję lokalną na dzień 31 sierpnia 2005 r. Po przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2005 r. kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że obecny właściciel działki nr [...] w W. wykonując prace rozbiórkowe i ziemne w sposób istotny naruszył warunki art. 31 ust. 1 pkt 2, dlatego też należało wstrzymać prowadzenie robot rozbiórkowych przez W. S.. Wskazać trzeba, iż w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pomimo wprost sprecyzowanego we wniosku z dnia [...] sierpnia 2005 r. żądania W. S. oraz pomimo zawiadomienia stron postępowania o wszczęciu na skutek w/w wniosku postępowania administracyjnego w sprawie pomnika posadowionego na działce nr .. w W., nie prowadził postępowania w sprawie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika" i nie wydał rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Organ zamiast tego wszczął z urzędu i prowadził postępowanie w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S.. W tym też przedmiocie orzekł postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Nr [...]. W ocenie Sądu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] naruszył tym samym, w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Zauważyć trzeba, iż w przedmiotowej sprawie zostały, na dwa różne sposoby tj. na wniosek strony i z urzędu wszczęte dwa odrębne postępowania. Postępowania te winny być przez właściwy organ prowadzone odrębnie oraz winny zakończyć się wydaniem dwu różnych rozstrzygnięć tj. zarówno w przedmiocie"nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika" jak i w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S.. Jeżeli bowiem organ nadzoru budowlanego w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika stwierdził, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia kwestii samowolnego prowadzenia prac rozbiórkowych, to winien wszcząć z urzędu postępowanie, ustalić krąg stron tego postępowania, a przede wszystkim o wszczęciu tego postępowania zawiadomić W. S., tak aby mógł on bronić swoich praw. Takie działanie organu, zgodnie z art. 10 kpa zapewniło by stronom postępowania w tym i skarżącemu możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Natomiast z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego wszczął co prawda - z urzędu - postępowania w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S. jednakże, ani nie ustalił kręgu stron tego postępowa, ani nie zawiadomił ich o jego wszczęciu, ani też nie zebrał i nie rozpatrzył - zgodnie z art. 7 i 77 kpa – całego materiału dowodowego w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych. Organ pomimo wskazanych uchybień orzekł w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S. tj. wydał postanowienie z dnia [...] września 2005 r., którym wstrzymał prowadzone przez W. S. prace rozbiórkowe – ziemne przy obiekcie pomnika – obelisku, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w W.. Ponadto ten sam organ nie zakończył wszczętego na wniosek W. S. postępowania w przedmiocie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika", gdyż nie wydał w tym przedmiocie żadnego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, iż postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia .. września 2005 r. Nr [...] nie mogą się ostać ze względu na naruszenie w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).