II SA/Wa 457/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi T. K. - przedstawicielki ustawowej małoletniego W. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę T. K. w imieniu swojego małoletniego syna W. K., urodzonego w dniu [...] starała się o przyznanie na jego rzecz renty rodzinnej w drodze wyjątku po ojcu - J. K., który zmarł ([...]) w dniu [...], w wieku 47 lat. J. K. legitymował się okresem składkowy i nieskładkowym, łącznie w rozmiarze 19 lat 10 miesięcy i 24 dni. Na ostatnie dziesięciolecie zamiast wymaganego okresu składkowego 5 lat legitymował się jedynie okresem 1 rok 7 miesięcy i 19 dni. Ostatni okres zatrudnienia i opłaty składek ubezpieczeniowych to listopad 2001 roku. Po tym okresie do śmierci już nie pracował, przy czym 20 maja 2003 r. był częściowo niezdolny do pracy, a od 14 stycznia 2005 r. był całkowicie niezdolny do pracy. Poza wyżej wspomnianymi przerwami w zatrudnieniu J. K. nie świadczył pracy w okresach od lutego 1994 r. do listopada 1996 r. i od maja 1998 r. do września 2001 r. W. K. w trakcie postępowania administracyjnego był uczniem liceum. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzję uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W ocenie organu brak w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby kilkuletnie przerwy w zatrudnieniu J. K. (1994-1996 rok; 1998-2001 r.), a zwłaszcza brak takich okoliczności w okresie od ostatniego okresu składkowego, to jest od dnia 9 listopada 2001 r. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, to jest 14 stycznia 2005 r. Również okres 19 lat 10 miesięcy i 24 dni opłacania składek na ubezpieczenie społeczne nie jest adekwatny do wieku 47 lat. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. utrzymał swoją poprzednią decyzję w mocy, argumentując jak w decyzji poprzedzającej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, w imieniu której działała matka - T. K., wskazywała na znaczne trudności w znalezieniu pracy przez ojca w tak małej miejscowości, jak S., spotęgowane nadto jego stanem zdrowia, oraz wskazywała na trudną sytuację finansową rodziny. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 za zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Twierdzenia organu o braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby kilkuletnie przerwy w zatrudnieniu J. K., a zwłaszcza brak takich okoliczności w okresie od ostatniego okresu składkowego (od dnia 9 listopada 2001 r.) do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy (14 stycznia 2005 r.). Powoływanie się tu na znaczne bezrobocie panujące na ternie zamieszkania rodziny samo w sobie nie może stanowić usprawiedliwienia bezczynności zawodowej. Jakkolwiek, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sam okres opłacania przez J. K. składek na ubezpieczenie w rozmiarze prawie 20 lat, przy jego wieku 47 lat nie jest krótki, jednakże nie tylko ta okoliczność powinna decydować w niniejszym stanie faktycznym o przyznaniu świadczenia. Październik i listopad 2001 r. to ostatnie okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez J. K. Poprzedza go okres nieświadczenia pracy i co za tym idzie okres braku składek na ubezpieczenie od 31 maja 1998 r. do 30 września 2001 r. W okresie tym J. K. był zdolny do pracy, częściowa niezdolność do pracy powstała dopiero w maju 2003 r., a całkowita niezdolność do pracy w styczniu 2005 r. W materiale niniejszej sprawy brak szczególnych okoliczności usprawiedliwiających nieświadczenie pracy od 31 maja 1998 r. do 30 września 2001 r. i od grudnia 2001 roku do chociażby maja 2003 roku, a więc przez czas blisko 4 lat i 9 miesięcy, gdy J. K. był całkowicie zdolny do pracy. Dodać tu należy także blisko 2 i pół letni brak zatrudnienia w okresie od lutego 1994 do listopada 1996 roku. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Podkreślić należy, iż mimo ubiegania się przez skarżącą o rentę rodzinną po zmarłym ojcu, przedmiotem niniejszej sprawy jest renta rodzinna w drodze wyjątku, a więc do przyznania tego świadczenia stosuje się przede wszystkim kryteria przewidziane w art. 83 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy - przepisie szczególnym, a nie kryteria przewidziane w ogólnych przepisach o rencie rodzinnej (art. 65 - 74 wyżej wskazanej ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny badając zaskarżone decyzje nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.