VI SA/Wa 1317/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz G. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2005r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku G. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2005r. o powołaniu R. K. na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. i odmowie powołania na stanowisko komornika sądowego G. B., A. M., L. B. P. vel O., R. S., A. A. O., P. G. P. i R. B.. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. G. B. pismem z dnia 12 lutego 2004r. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości, za pośrednictwem Prezesa Sądu Okręgowego w L., z wnioskiem o powołanie go na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S.. W piśmie wskazał, iż jest absolwentem Wydziału Prawa Uniwersytetu w [...], który ukończył w 1999 roku. W kancelarii Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. pracuje od 31 marca 2000r. Rozpoczął pracę jako aplikant komorniczy, a po ukończeniu aplikacji złożył w dniach 24 października i 27 listopada 2002r. egzamin komorniczy. W dniu [...] marca 2003r. został powołany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] na stanowisko asesora komorniczego. Podniósł, że z racji pracy, zna doskonale aktualny stan postępowań egzekucyjnych w sprawach prowadzonych przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S., zna dobrze teren działania komornika z uwagi na kilkuletnią pracę w kancelarii, jak również na fakt zamieszkiwania w S. od urodzenia. Do wniosku załączył niezbędne załączniki. Z akt sprawy wynika, że oprócz G. B., podobne wnioski złożyli: R. K., A. M., L. B. P. vel O., R. S., A. A. O., P. G. P. i R. B.. Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 13 września 2004r.poinformował w/w wnioskodawców, że postępowanie o powołanie na stanowisko komornika sądowego będzie prowadzone w trybie art. 62 k.p.a. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. wydaną na podstawie art. 62 k.p.a. oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 z późn. zm.) Minister Sprawiedliwości powołał R. K. na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. odmawiając powołania na to stanowisko pozostałym osobom. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wszyscy kandydaci spełniają wymagania formalne wymienione w art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zamieścił informacje o każdym z kandydatów. Organy samorządu komorniczego w swoich opiniach stwierdziły, że wszyscy kandydaci spełniają warunki wymagane do powołania ich na stanowisko komornika. Rada Izby Komorniczej w okręgu Sądu Apelacyjnego w [...]. wskazała G. B. a Krajowa Rada Komornicza wskazała G. B. oraz R. K.. Minister Sprawiedliwości wskazał ponadto, że opinie samorządu komorniczego nie mają dla niego charakteru wiążącego, stanowią dowód podlegający ocenie. W przypadku, gdy jest wielu kandydatów spełniających warunki formalne, decyzja o obsadzie wolnego stanowiska powinna uwzględniać optymalny interes społeczny i słuszny interes strony. Uzasadniając dokonany wybór Minister Sprawiedliwości wskazał, że po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie należy uznać, że najwłaściwszym kandydatem do objęcia przedmiotowego rewiru jest R. K., który ukończył studia prawnicze z wynikiem dobrym i od prawie dwóch lat wykonuje obowiązki asesora komorniczego. Ponadto posiada pozytywne opinie samorządu komorniczego. Dotychczasowe doświadczenie zawodowe i życiowe oraz wiedza kandydata dają gwarancje należytego wykonywania obowiązków funkcjonariusza publicznego – komornika sądowego. Od tej decyzji odwołał się G. B. (dalej skarżący), który złożył w dniu 10 lutego 2005r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że analizując okoliczności przesądzające o powołaniu na stanowisko komornika sądowego organ nie wziął pod uwagę przesłanek dotyczących jego osoby: skończył również studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskał również pozytywne opinie organów samorządu komorniczego, w kancelarii Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S. pracuje od niemal 5 lat, początkowo jako aplikant, następnie asesor, a od 13 maja 2004r. jako zastępca komornika prowadząc samodzielnie kancelarię i wykonując obowiązki, o jakich mowa w art. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Podniósł, że zna doskonale teren działania komornika [...] rewiru i stan każdej sprawy egzekucyjnej, mieszka w S. od urodzenia i z tym miastem wiąże swoją stabilizację życiową, powołał się na bardzo dobrą opinię od komornika – patrona, wskazał, iż jego osobistym dokonał zmiany siedziby kancelarii, która spełnia kryteria zachowania godności urzędu. Ponadto wskazał, iż w okresie od jego powołania na stanowisko zastępcy komornika sposób prowadzenia postępowań egzekucyjnych zdecydowanie się poprawił. Załączył odpis protokołu z przeprowadzonej kontroli, odpis powołania na zastępcę komornika oraz materiały zdjęciowe obrazujące zmianę siedziby kancelarii. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydał w dniu [...] maja 2005r. decyzję wskazaną na wstępie. W uzasadnieniu wskazał, iż wszyscy kandydaci , którzy złożyli wnioski odpowiadają wymogom przewidzianym w art. 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Z zebranego materiału w sprawie wynika, iż R. K. prezentuje wysokie walory do sprawowania funkcji komornika i Minister Sprawiedliwości – w ramach uznania administracyjnego – powołał go na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w S.. Zamieścił dane dotyczące wszystkich kandydatów. Wskazał, iż organy samorządu komorniczego w swoich opiniach, które nie są wiążące dla Ministra Sprawiedliwości stwierdziły, że wszyscy kandydaci spełniają warunki wymagane do ich powołania. Na przedmiotowy rewir Rada Komornicza w okręgu Sądu Apelacyjnego wskazała G. B. a Krajowa Rada Komornicza wskazała również G. B. oraz R. K.. Powołując R. K. na stanowisko komornika sądowego kierował się interesem społecznym i słusznym interesem strony. Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż większość argumentów zawartych w nim znana była organowi administracyjnemu przed podjęciem zaskarżonej decyzji i zostały one rozważone przy jej podejmowaniu. Odnosząc się do argumentu skarżącego odnośnie zadbania o właściwe warunki lokalowe kancelarii stwierdził, iż inwestycje, jakie dokonał czynił na własne ryzyko, gdyż nie mógł mieć pewności co do wyboru jego osoby, zwłaszcza, iż opinie samorządu komorniczego wskazywały nie tylko na jego osobę. W konkluzji stwierdził, iż spośród kandydatów R. K. daje najpewniejszą gwarancję prawidłowego wypełniania obowiązków funkcjonariusza publicznego, jakim jest komornik sądowy. Na powyższą decyzję Pan G. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, iż Minister Sprawiedliwości dokonując powołania na stanowisko komornika przedmiotowego rewiru wskazał, iż Pan R. K daje najpełniejszą gwarancję prawidłowego wypełniania obowiązków komornika sądowego nie przytaczając żadnych argumentów na uzasadnienie swojego stwierdzenia, co stanowi naruszenie art. 107 k.p.a. Zarzucił, iż organ powołując się na interes społeczny i słuszny interes strony nie dokonał wykładni treści znaczeniowej tych pojęć, nie wyjaśnił, jakie okoliczności zadecydowały, że godnym ochrony prawnej jest interes Pana R. K. i dlaczego interes społeczny będzie zaspokojony przez powołanie jego na stanowisko komornika sądowego. Podniósł, iż interes społeczny będzie odpowiednio zabezpieczony, gdy na stanowisko zostanie wybrana osoba, która zapewnia sprawność prowadzenia postępowań egzekucyjnych. Zarzucił dowolność działania organu przy wyborze kandydata co uzasadnia postawienie zarzutu naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż dobór kandydatów do zawodu komornika sądowego należy do kompetencji Ministra Sprawiedliwości. Decyzje mają charakter uznaniowy. Wskazał, iż R. K. i G. B. mają takie same wykształcenie prawnicze i obaj otrzymali taką samą ocenę z egzaminu komorniczego. Obaj przedstawili dokumenty z których wynika, że dysponują odpowiednią wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz posiadają dobre opinie a także zaufanie samorządu komorniczego. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości wybrał kandydata o dłuższym stażu pracy i doświadczeniu, w tym na stanowisku asesora komorniczego. Kwestia poczynienia przez skarżącego na własne ryzyko nakładów finansowych nie może stanowić przesłanki decydującej o wyborze kandydata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Ma rację organ podnosząc, iż powołanie na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji uznaniowych. Charakter decyzji wynika z treści art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 z późn. zm.), "komornikiem sądowym może być ten, kto (...)". Decyzje wydane w granicach tzw. uznania administracyjnego nie są wyłączone spod obowiązku ich uzasadniania na zasadach ogólnych określonych w k.p.a. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy (wybór jednego z kandydatów) i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego wyboru. Decyzje uznaniowe wymagają więc również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.), rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w sprawie. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny, w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe. Zdaniem Sądu, takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie miały miejsca. W tej sytuacji uznanie administracyjne przerodziło się w dowolne uznanie. W sytuacji, gdy o jedno stanowisko ubiega się kilku kandydatów, którzy spełniają warunki formalne do objęcia stanowiska komornika sądowego, organ dokonując wyboru musi właściwie i czytelnie wskazać okoliczności uzasadniające dokonany wybór. Wybór taki nie może być dowolny. Skarżący powoływał się w swoim wniosku, na fakt pracy w danym rewirze, znajomość spraw egzekucyjnych, na etapie postępowania odwoławczego podkreślał, że posiada identyczne walory co wybrany kandydat, zarzucał brak uzasadnienia dla dokonanego wyboru, wnosił nowe dowody w postaci wyznaczenia go na zastępcę komornika, dobrą opinię z przeprowadzonej kontroli w tym czasie. Organ nie odniósł się do tych nowych materiałów ograniczając się tylko oceny jednego z nich a dotyczącego zmiany siedziby kancelarii komornika sądowego i stwierdzając, że były mu znane i zostały ocenione w trakcie postępowania. W ocenie Sądu zarówno decyzja wydana w warunkach pierwszej instancji jak i decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie zawiera uzasadnienia dla dokonanego wyboru. Minister Sprawiedliwości dopiero na etapie odpowiedzi na skargę podkreślając, iż obydwaj kandydaci, tj. powołany R. K. i skarżący G. B. posiadają takie same walory stwierdził, że wybrał kandydata o dłuższym stażu pracy i doświadczeniu. Z tych względów należało uznać, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podlega uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 152 powyższej ustawy, uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 wyżej powołanej ustawy. .