II SAB/Lu 30/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Asesor WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Starosty w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. zobowiązuje Starostę Powiatu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Starosty Powiatu na rzecz T. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W skardze złożonej dnia 1 czerwca 2006 r. T. Z. zarzucił Staroście bezczynność. W uzasadnieniu skargi podnosił, że organ nie wydał decyzji w przedmiocie żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, położonych w L. o numerach ewidencyjnych [...], [...] i [...]. Wniosek o zwrot tych nieruchomości został złożony 14 maja 1999 r. Postępowanie prowadzone było przed Prezydentem Miasta Następnie postanowieniem z dnia [...]r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta od prowadzenia tej sprawy i wyznaczył do jej prowadzenia Starostę Starosta nie podjął żadnych czynności w sprawie. W dniu 27 lutego 2006 r. skarżący złożył zażalenie do Wojewody na bezczynność organu wyznaczonego do załatwienia sprawy. Rozpatrując zażalenie Wojewoda nie zastosował art. 37 § 2 k.p.a. Zobowiązał Starostę do określenia terminu załatwienia sprawy. Starosta pisemnie wskazał, że załatwienie sprawy nastąpi do dnia 31 maja 2006 r. Termin ten upłynął bezskutecznie. Do chwili obecnej sprawa zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie została ostatecznie zakończona. Skarżący zarzucił także Staroście błędne ustalenie stron postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Prezentował stanowisko, że Z. Z. nie ma interesu prawnego do ubiegania się o zwrot wskazanych nieruchomości. Wynika to z czynności prawnych dokonanych między spadkobiercami J. Z.. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 2 grudnia 2003 r., którą organ dysponuje. Błędne ustalenie stron postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i nieuzasadnione przeciąganie sprawy bezpośrednio narusza interes prawny skarżącego. Wskazał, że przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb z art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 5 maja 2006 r. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne wydanie merytorycznej decyzji. W odpowiedzi na skargę Starosta wyjaśnił, że powodem niedotrzymania terminów załatwienia sprawy jest duża liczba wniosków o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, przekazanych Staroście . Sprawy te prowadzone były wcześniej od kilku lub kilkunastu lat. Starosta nie dysponuje odpowiednią liczbą pracowników, by wszystkie one mogły zostać załatwione w terminie. Natomiast w tej sprawie, gdy Z. Z. zgłosił żądanie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, organ pierwszej instancji podjął czynności zmierzające do stwierdzenia czy zachodzą przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: 1. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2006 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta od prowadzenia postępowania w tej sprawie i wyznaczył do jej prowadzenia Starostę . Starosta otrzymał to postanowienie w dniu 26 stycznia 2006 r. W 27 lutego 2006 r. T. Z. złożył do Wojewody zażalenie na bezczynność organu pierwszej instancji, wyznaczonego do załatwienia sprawy / okoliczność bezsporna w sprawie /. W rezultacie tego szczególnego środka zaskarżenia Wojewoda pisemnie zobowiązał Starostę do określenia terminu załatwienia sprawy o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Starosta pismem z dnia 31 marca 2006 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2006 r. Nie wskazał podstawy prawnej i uzasadnienia przedłużenia terminu. Należy wnosić, że Starosta i przedłużył termin załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Decyzja rozstrzygająca żądanie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie została wydana także w dodatkowym terminie. Natomiast w kwietniu 2006 r. organ podjął czynności dla uzyskania wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości także od Z. Z., jednego ze spadkobierców J. Z.. W dniu 1 czerwca 2006 r. T. Z. złożył skargę na bezczynność Starosty 2. Przedstawione, bezsporne okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że skarga T. Z. na bezczynność Starosty jest dopuszczalna. Złożenie skargi poprzedził zażaleniem do Wojewody w przedmiocie bezczynności Starosty / art. 37 § 1 k.p.a. /. Dokonał tej czynności w sytuacji, gdy w ustawowym, miesięcznym terminie na załatwienie sprawy / art. 35 § 3 k.p.a. / Starosta nie wydał decyzji w przedmiocie zgłoszonego żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Bieg terminu załatwienia sprawy należy liczyć od doręczenia Staroście postanowienia o wyznaczeniu do prowadzenia postępowania w sprawie. Złożenie zażalenia jest jedynym formalnym warunkiem otwarcia drogi postępowania sądowego dla złożenia skargi na bezczynność. Już tylko z tego względu skarga T. Z. jest dopuszczalna w rozumieniu art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /. Wojewoda , jako organ wyższego stopnia, winien zająć stanowisko co do zażalenia opartego na art. 37 § 1 k.p.a. Niezależnie od treści ewentualnego stanowiska organu nadrzędnego / pozytywnego czy negatywnego / strona może wnieść skargę na bezczynność organu. Z tego względu zarzut skarżącego naruszenia przez Wojewodę art. 37 § 2 k.p.a. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej nie ma zastosowania art. 52 § 3 rozważanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 3. Należy stwierdzić, że skarga T. Z. na bezczynność Starosty jest zasadna. Wyznaczony organ pierwszej instancji nie rozstrzygnął żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w terminie ustawowym z art. 35 § 3 k.p.a., a następnie w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Ten stan rzeczy istniał także w chwili rozstrzygania skargi na bezczynność / bezsporne/. Zatem istnieje stan bezczynności organu administracji publicznej w zakresie rozpatrzenia żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Obowiązek terminowego rozpatrzenia sprawy spoczywa na Staroście od doręczenia postanowienia z dnia 25 stycznia 2006 r. Starosta niezasadnie zawiadamiał strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Czynności podjęte z upoważnienia Prezydenta Miasta w 2000 r. stanowiły o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Co do zasady zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego dokonane przez organ podlegający wyłączeniu nie staje się wadliwe po wyłączeniu organu i nie wymaga powtórzenia. Nie jest to czynność dowodowa. Żadna ze stron postępowania nie skierowała do niej zarzutów. Argumenty Starosty , że została mu przekazana znaczna liczba spraw o zwrot wywłaszczonych nieruchomości z terenu L., że sprawy te mają skomplikowany charakter, a liczba pracowników organu jest niewystarczająca do terminowego wydawania decyzji, nie usprawiedliwiają stanu bezczynności organu pierwszej instancji. Nie stanowią okoliczności wymienionych w art. 35 § 5 k.p.a. Wyliczenie to jest wyczerpujące / zamknięte /. Czynności podjęte w kwietniu 2006 r. celem uzyskania wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości od Z. Z. nie eliminują stanu bezczynności organu pierwszej instancji. Stan bezczynności organu administracji publicznej istnieje także w sytuacji, gdy wprawdzie podejmuje czynności, ale nie załatwia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. lub w art. 36 § 1 k.p.a. 4. W postępowaniu ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sąd administracyjny nie może badać czy organ administracji prawidłowo określa krąg podmiotów mających interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Określenie stron postępowania administracyjnego należy do organu administracji prowadzącego postępowanie. W tym miejscu należy wskazać, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne / art. 15 k.p.a. /. Zatem strona niezadowolona będzie mogła wystąpić z odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji, a dalej do sądu administracyjnego ze skargą na decyzję ostateczną. Wówczas sąd administracyjny dokona oceny czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Niniejszy wyrok w żadnym razie nie przesądza treści rozstrzygnięć administracyjnych. Z przytoczonych wyżej względów skarga na bezczynność Starosty jest zasadna i na mocy art. 149 powoływanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 tej ustawy.