I SA/Go 155/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Garbacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 r. sprawy ze skargi B.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. W dniu 30 grudnia 2005 r. B.T. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od maja do grudnia 1999 r., podatku od towarów i usług za okres od marca do kwietnia i od lipca do grudnia 1999 r., zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za grudzień 1999 r. i podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającej z odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy za okres od marca do grudnia 1998 r. oraz styczeń 1999 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu [...] marca 2005 r. B.T. wniosła o umorzenie wszelkich zaległości podatkowych wobec Drugiego Urzędu Skarbowego, powstałych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od kwietnia do grudnia 1999 r. oraz wynikających z przejęcia spadku po nagle zmarłym mężu R.T.. Skarżąca wskazała, iż w lutym 2004 r. odbyła się licytacja całego jej majątku, a Sąd podzielił uzyskane stąd kwoty między wierzycieli hipotecznych i tym samym został zabrany cały dorobek jej życia. Nadto skarżąca podała, iż jedynym źródłem jej utrzymania jest renta rodzinna, która wynosi 381,86 zł. Do wniosku dołączyła dwa postanowienia Sądu Rejonowego . (z czerwca 2004 r. i lutego 2005 r.), z których wynika, iż wskutek egzekucji prowadzonej przeciwko skarżącej i D.T. została przysądzona własność nieruchomości i użytkowanie wieczyste dwóch działek na rzecz nabywcy A.D.. Skarżąca oświadczyła także, iż wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje 25 - letni bezrobotny syn, a stałe miesięczne koszty związane utrzymaniem tego gospodarstwa wynoszą ok. 350,- zł, nie posiada żadnego majątku poza dwudziestoletnimi meblami i sprzętem AGD, a cała sytuacja jest wynikiem nagłej śmierci jej męża w dniu [...] lutego 1999 r. Jednocześnie wskazała, iż otrzymuje pomoc finansową od swoich rodziców w wysokości 600,- zł miesięcznie. Z kserokopii przekazów pocztowych wynika, iż emerytura matki wynosi 970,61 zł, a ojczyma 3.207,86 zł. Dodatkowo skarżąca przedłożyła oświadczenie A.D., z którego wynika, iż udostępnił on jej i synowi nieodpłatne korzystanie z nieruchomości, którą nabył w drodze licytacji. Opłaty za prąd, gaz i wodę ponoszą użytkownicy sami. Na dzień [...] marca 2005 r. zaległości skarżącej wynosiły łącznie (kwoty główne wraz z odsetkami na ten dzień) 34.993,44 zł. W latach 2003 - 2004 skarżąca uzyskiwała dochody z renty oraz dzierżawy placu i obiektów gospodarczych, a 30 lipca 2003 r. zawarła z A.D. umowę pożyczki kwoty 153.290,07 zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego odmówił skarżącej umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od maja do grudnia 1999 r., podatku od towarów i usług za okres od marca do kwietnia i od lipca do grudnia 1999 r., zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za grudzień 1999 r. i podatku dochodowego od osób fizycznych wynikającej z odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy za okres od marca do grudnia 1998 r. oraz styczeń 1999 r. Zdaniem organu I instancji, mimo istniejącej od 1999 r. zaległości podatkowej oraz uzyskiwania dochodów także innych poza rentą, skarżąca nie uregulowała żadnej kwoty. W latach 2003 - 2004 skarżąca oprócz dochodów z renty uzyskiwała jeszcze dochody z dzierżawy nieruchomości, a w lipcu 2003 r. uzyskała od A.D. pożyczkę w kwocie 153.290,07 zł. Nadto Naczelnik podkreślił, iż zadłużenie powstało w okresie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej, a negatywne konsekwencje wynikające z nieodpowiedniej polityki finansowej nie mogą w żaden sposób obciążać Skarbu Państwa. Decyzję doręczono skarżącej w dniu 29 sierpnia 2005 r., a 9 września 2005 r. złożyła od niej odwołanie, w którym wyjaśniła, iż pożyczkę uzyskaną od A.D. przekazała do Urzędu Miasta i Gminy na zaspokojenie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości, podatku od środków transportu, należności z tytułu użytkowania wieczystego. Dochód z tytułu dzierżawy także przeznaczyła na pokrycie należności z tytułu podatku od nieruchomości. Natomiast wszelkie należności uzyskane w wyniku licytacji jej nieruchomości zostały rozdysponowane między wierzycieli. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przesłanka ważnego interesu podatnika wymaga dokładnego zbadania istniejącego stanu faktycznego w zakresie sytuacji finansowo - majątkowej podatnika, co ma w konsekwencji doprowadzić do ustalenia, czy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi. Nie oznacza to jednak, że ich wystąpienie obliguje organ podatkowy do umorzenia zaległego zobowiązania. Umorzenie zaległości podatkowych stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza w razie znacznego ograniczenia możliwości płatniczych podatnika wskutek zdarzeń losowych. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w niniejszej sprawie takich okoliczności, bowiem znaczna część zaległości podatkowych powstała w związku z niewypełnieniem obowiązków podatkowych w ustawowym terminie. Wprawdzie będący na utrzymaniu skarżącej jej syn jest osobą bezrobotną, ale także osobą młodą, która winna podjąć działania w celu poprawy swojej sytuacji finansowej. Ponadto, mimo znacznego obciążenia swojego budżetu licznymi zobowiązaniami podatkowymi, skarżąca dysponowała stosownymi środkami finansowymi z uwagi na zaciągniętą pożyczkę, którą przeznaczyła na spłatę zobowiązań wobec Urzędu Miasta i Gminy, a nie na wywiązanie się z obowiązków wobec Skarbu Państwa. Aktualna sytuacja materialna strony jest trudna, ale przedstawione we wniosku okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej. W warunkach gospodarki rynkowej działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko, a podniesione przez skarżącą okoliczności stanowią próbę przeniesienia na organ podatkowy odpowiedzialności za brak podjęcia w terminie czynności zmierzających do uregulowania powstałych zobowiązań. Powyższą decyzję skarżąca otrzymała w dniu 5 grudnia 2005 r., a dnia 30 grudnia 2005 r. zaskarżyła ją do tut. Sądu, wnosząc o "anulowanie wydanej decyzji oraz umorzenie zaległości podatkowych". W uzasadnieniu skargi wskazała na bardzo trudną sytuację finansową, spowodowaną nagłą śmiercią męża i nieudaną próbą prowadzenia działalności gospodarczej. Podniosła także, iż finansowa pomoc jej rodziców jest doraźna (rodzice mają ponad osiemdziesiąt lat), a po licytacji majątku nie posiada żadnych oszczędności. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazując iż już wcześniej mąż skarżącej nie wywiązywał się z zobowiązań podatkowych z tytułu pobranych a nie wpłaconych podatków jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji. Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy. Skarga okazała się niezasadna. Art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) - Ordynacja podatkowa stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten upoważnia organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza iż organy te mogą, ale nie muszą umorzyć zaległość podatkową. Nie oznacza to jednak, iż decyzje wydawane w tym zakresie mogą być dowolne. Mimo prezentowanych we wcześniejszym orzecznictwie NSA poglądów, iż decyzje odmawiające umorzenia podlegają kontroli jedynie w zakresie ich zgodności z przepisami proceduralnymi i kompetencyjnymi, należy przyjąć, iż kontrola Sądu winna dotyczyć zgodności decyzji pod względem formalnym jak i materialnym. Dokonując kontroli przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania przez organy obu instancji Sąd stwierdził, iż nie naruszyły one ani przepisów proceduralnych, ani materialnych. Należy zgodzić się z organami obu instancji, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter wyjątkowy i jest prawem związanym ściśle z osobą podatnika. Organy te przeprowadziły dokładne postępowanie w celu wyjaśnienia aktualnej sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, jak i wyjaśnienia przyczyn jej powstania, dokonując jednocześnie prawidłowych ustaleń faktycznych. Zresztą sama skarżąca nie zarzucała zaskarżonej decyzji uchybień w tym względzie, koncentrując się jedynie na podnoszeniu swojej tragicznej sytuacji materialnej. Sytuacja ta nie stanowi kwestii spornej i została dostrzeżona przez organy obu instancji, które wydając swoje rozstrzygnięcia, zgodnie z przepisem art. 187 § 1 cyt. wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa, w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Należy podkreślić, iż ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy ryzyko błędnych decyzji gospodarczych i finansowych skarżącej winno obciążać ją, a nie Skarb Państwa. Zasadnie organy obu instancji przyjęły, iż w okresie istnienia już znacznych zaległości podatkowych skarżąca, dysponując większymi środkami finansowymi niż tylko renta, rozdysponowała je wśród innych wierzycieli (Miasto i Gmina) niż Skarb Państwa, na poczet wierzytelności którego nie przeznaczyła dobrowolnie żadnych kwot. Sama zatem doprowadziła do sytuacji, w której odsetki od zaległości podatkowych zrównały się niemal z należnościami głównymi. W tej sytuacji, zdaniem Sądu należy przyjąć, iż prawidłowo ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny doprowadził te organy do trafnego stwierdzenia, iż w sprawie nie zaszły przesłanki z cyt. wyżej art. 67 § 1 (ważny interes podatnika, bądź ważny interes publiczny) i w tej sytuacji przepis ten nie mógł mieć zastosowania. Na marginesie należy podkreślić, iż rozpoznający niniejszą skargę Sąd nie jest kolejnym organem postępowania administracyjnego i nawet gdyby uznał zasadność złożonej skargi mógłby najwyżej uchylić zaskarżoną decyzję, ale nie mógłby umorzyć zaległości podatkowych, tak jak wnosiła o to B.T. w skardze. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ( - ) Jacek Niedzielski ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Barbara Rennert