I OSK 273/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Anna Lech /spr./, Joanna Runge – Lissowska, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Go 413/05 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania 2. zasądza od A. B. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wielkopolskim kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Go 413/05, po rozpoznaniu skargi A. B. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...], nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniu [...] Komendant Miejski Policji w [...] wydał orzeczenie nr [...], w którym stwierdził winę i na mocy art. 134 pkt 1 ustawy o Policji wymierzył karę dyscyplinarną nagany A. B. Orzeczenie to skarżący otrzymał w dniu 8 listopada 2004 r., a w dniu 5 listopada 2004 r. orzeczenie otrzymał jego obrońca. W orzeczeniu zawarte było pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wielkopolskim za pośrednictwem Komendanta Miejskiego Policji w [...] w terminie 7 dni od dnia doręczenia. W dniu 10 listopada 2004 r. zostało w komisariacie Policji w [...] złożone odwołanie, które do Komendy Miejskiej Policji w [...] wpłynęło w dniu 15 listopada 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyjęcia odwołania od orzeczenia Komendanta Miejskiej Policji w [...] nr [...] z dnia [...] ze względu na to, że odwołanie wniesione zostało po terminie, podając, że odwołanie do organu odwoławczego wpłynęło w dniu 23 listopada 2004 r. Komendant Wojewódzki Policji w Gorzowie Wielkopolskim podniósł, że zgodnie z treścią art. 135f ust. 6 ustawy o Policji – orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. W przedmiotowej sprawie termin doręczenia obrońcy nastąpił w dniu 5 listopada 2004 r. Zgodnie z treścią art. 135k ustawy o Policji od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji. Z uwagi na to, że Komendant Komisariatu Policji w [...] nie jest przełożonym, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, istotna jest data wpływu pisma do Komendy Miejskiej Policji w [...], to jest dzień 15 listopada 2004 r., co oznacza, że odwołanie wpłynęło z przekroczeniem 7 – dniowego terminu. W związku z tym, że zgodnie z art. 135k ust. 3 ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania – w drodze postanowienia – jeżeli zostało wniesione po terminie, orzeczono jak w postanowieniu. Na postanowienie to skarżący A. B. złożył skargę i podał, że jest funkcjonariuszem Komisariatu Policji w [...], która to jednostka jest w strukturze organizacyjnej Komendy Miejskiej Policji w [...]. Zgodnie z art. 6f ustawy o Policji – policjantów obowiązuje droga służbowa, która stanowi tryb zwracania się policjanta w sprawie osobowej lub innej sprawie wynikającej ze stosunku służbowego do przełożonego uprawnionego do jej załatwienia za pośrednictwem bezpośredniego przełożonego. Komendant Wojewódzki Policji w Gorzowie Wielkopolskim w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, że w odniesieniu do postępowania dyscyplinarnego nie ma zastosowania droga służbowa określona w art. 6f ustawy o Policji. Przepisy art. 122–125 Kodeksu postępowania karnego mające zastosowanie do procedury dyscyplinarnej, poprzez art. 135p ustawy o Policji, regulują kwestie skutków uchybienia terminu zawitego traktując, że czynność procesowa jest w takim wypadku bezskuteczna. Zdaniem organu, odwołanie policjanta od orzeczenia dyscyplinarnego świadomie, a nie omyłkowo, wniesione z zachowaniem terminu, ale do niewłaściwego przełożonego, pomimo prawidłowego pouczenia o sposobie i trybie zaskarżenia, nie uzasadnia zastosowania art. 125 k.p.k. Organ powołał się również na postanowienie z 16 września 2004 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Po 908/04 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które odnosiło się do złożenia skargi do sądu administracyjnego z przekroczeniem 30 – dniowego terminu do jej złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż nastąpiło naruszenie w tej sprawie przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podkreślił, że organ wyższego stopnia zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania czy odwołanie od kary dyscyplinarnej złożone zostało w terminie. W przypadku stwierdzenia, że odwołanie jest złożone po upływie terminu – postanowieniem odmawia przyjęcia odwołania. Przed podjęciem jednak takiego orzeczenia, które w konsekwencji uniemożliwia stronie skorzystanie z uprawnienia polegającego na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, należy dokładnie wyjaśnić w tym zakresie stan faktyczny sprawy. Jest to jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 135p ust. 1 zdanie 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Zgodnie natomiast z art. 125 k.p.k. pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Z tego też względu kwestią wymagającą wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie była, zdaniem Sądu, okoliczność czy złożone odwołanie w Komisariacie Policji w [...] było omyłkowo wniesione czy też w postępowaniu skarżącego omyłka nie wystąpiła. W przypadku ustalenia, że w sprawie miał zastosowanie art. 125 k.p.k. należałoby rozpatrzyć odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego, gdyż złożone zostało w terminie, a nie odmawiać jego przyjęcia. Przy uwzględnieniu dorobku orzeczniczego dotyczącego art. 125 k.p.k., na który powołuje się organ, nie ma podstaw do sformułowania tezy, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła oczywista omyłka. Zdaniem Sądu nie wyjaśnienie w postępowaniu tych okoliczności było naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia odwołania było co najmniej przedwczesne. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Od wyroku tego złożył skargę kasacyjną Komendant Wojewódzki Policji w Gorzowie Wielkopolskim, w imieniu którego działał radca prawny B. P. i zaskarżył wyrok w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 135p ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w związku z art. 125 k.p.k. przez bezpodstawne przyjęcie, że A. B. odwołanie od dyscyplinarnej decyzji organu I instancji złożył wadliwie do bezpośredniego przełożonego na skutek usprawiedliwionej omyłki skutkiem czego zachowany został termin zawity, o którym mowa w art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, 2) orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że zaskarżony wyrok nie odpowiada rygorom art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie wskazuje jakie konkretnie zachowanie organu spowodowało naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego w sprawie doszło do uchybienia terminu wyłącznie wskutek świadomego niezastosowania przez A. B. się do prawidłowego i zrozumiałego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji co do trybu wniesienia odwołania, przez co działanie takie nie może zasługiwać na ochronę z art. 125 k.p.k. Skoro zatem doszło do uchybienia terminu z przyczyn ewidentnie zawinionych i bez znamion omyłki z art. 125 k.p.k., zaskarżony wyrok, który tego nie dostrzegł nie może się ostać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim naruszył przepis prawa materialnego, to jest art. 135p ust. 1 powołanej ustawy o Policji przez błędną jego wykładnię. W dacie wydania postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] przepis art. 135p ust. 1 miał brzmienie: "w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego". Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania karnego mają zastosowanie do postępowania dyscyplinarnego tylko wtedy, gdy nie ma stosownej regulacji w ustawie o Policji i to w zakresie ograniczonym w tym przepisie do wezwań, terminów, doręczeń i świadków. Natomiast w art. 135k ust 1–3 powołanej ustawy o Policji znajduje się całościowa regulacja kwestii związanych z odwołaniem od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w pierwszej instancji. Art. 135k tej ustawy w dacie wydania postanowienia stanowił: 1. Postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. 2. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenia w pierwszej instancji. 3. Wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". Z tych względów uznać należy, że Sąd dokonał błędnej wykładni przepisu art. 135p ust. 1 powołanej ustawy o Policji przyjmując, iż do sposobu złożenia przez obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym odwołania mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania karnego, gdyż taka regulacja zawarta jest całościowo w ustawie o Policji, o czym obwiniony został prawidłowo pouczony. W przepisach powołanej ustawy o Policji dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma przepisu dotyczącego omyłkowego wniesienia pisma do niewłaściwego organu. Nie oznacza to jednak, że wobec szczegółowej regulacji dotyczącej sposobu wniesienia środka odwoławczego i prawidłowym pouczeniu przez organ, będzie miał zastosowanie przepis art. 125 k.p.k., który stanowi, że pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Przepis ten nie dotyczy bowiem środka zaskarżenia, o którym obwiniony A. B. został pouczony i nie zastosował się do prawidłowo sformułowanego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania, a zatem organ prawidłowo stwierdził że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej wyżej ustawy.