III SA/Łd 272/06

WyrokWSA w Łodzi2006-10-17

Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Małgorzata Łuczyńska, Krzysztof Szczygielski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy inspekcji sanitarnej prawidłowo odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika, który przez wiele lat był narażony na pył przemysłowy, mimo że jego schorzenie (przewlekłe zapalenie oskrzeli) mogło być wywołane przez substancje toksyczne lub drażniące, a jednocześnie nie stwierdzono u niego niewydolności oddechowej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy inspekcji sanitarnej nie poczyniły pełnych ustaleń faktycznych. Kluczowe było niewyjaśnienie, czy pył przemysłowy występujący w środowisku pracy skarżącego spełnia kryterium "substancji toksycznych, aerozoli drażniących" (pozycja 4 wykazu chorób zawodowych) czy "substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli" (pozycja 3 wykazu). Brak jednoznacznej kwalifikacji substancji szkodliwej oraz niepełne uzasadnienie opinii lekarskich uniemożliwiły prawidłową ocenę sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący S. K. domagał się stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli, wskazując na 35 lat pracy w warunkach narażenia na pył przemysłowy. Organy inspekcji sanitarnej odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na opiniach lekarskich, które nie wykazały niewydolności oddechowej, co było warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej z pozycji 4 wykazu chorób zawodowych. Skarżący kwestionował prawidłowość badań i wnioskował o powołanie biegłego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.),, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. nr [...] z dnia [...]. III SA/Łd 272/06 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( tj. Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z 1985 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia , rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. z 2002 r., Nr 132, poz.1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...], Nr [...] , mocą której nie stwierdzono u S. K. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego- wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 14 lutego 2003 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1721/99 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia u S. K. choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia Sądu podniesiono zarzuty dotyczące oparcia obu uchylonych decyzji na mało wyczerpujących i bardzo lakonicznych opiniach jednostek medycznych orzekających w sprawie choroby zawodowej tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w Ł. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., a w konsekwencji naruszyły dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd polecił zwrócić się do organów wydających orzeczenia o uzasadnienie wynikających z orzeczeń wniosków i dokonać oceny merytorycznej tych orzeczeń. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy S. K. został poddany ponownym badaniom lekarskim w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Ł. i Instytucie Medycyny Pracy w Ł.. Jak wynika z orzeczeń lekarskich badających S. K. jednostek orzeczniczych, wyniki przeprowadzonych badań nie ujawniły u pacjenta niewydolności oddechowej i ten fakt jest powodem nie dającym podstawy do uznania zawodowego podłoża choroby układu oddechowego. Warunkiem koniecznym w przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących jest to, że schorzenie to musi być w fazie oddechowej niewydolności. Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdził dodatkowo, że brak jest również podstaw do przyjęcia alergicznej etiologii choroby układu oddechowego. Mając na uwadze powyższe opinie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nie stwierdził u S. K. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. K., podkreślając , że występujący przewlekły nieżyt oskrzeli jest związany z wieloletnią (35 lat) pracą w A w Ł.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. rozpatrując odwołanie wskazał, że uwzględniono występowanie w całym okresie zatrudnienia czynnika szkodliwego jakim był pył z niedoprzędów (składający się z odpadów bawełny, wełny, sierści wielbłądziej, króliczej, elany, moheru), występujący w środowisku pracy skarżącego. Badające skarżącego jednostki orzecznicze niezależnie od siebie wydały jednak orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem pyłu przemysłowego z uwagi na fakt niewystępowania decydującej przesłanki , a mianowicie brak niewydolności oddechowej u skarżącego co nie pozwala na stwierdzenie zawodowej etiologii występującego u skarżącego schorzenia. Organ odwoławczy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powołał rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, w szczególności § 1 ust. 1 w wym. rozporządzenia. W świetle tego przepisu za chorobę zawodową uważa się schorzenie określone w załączniku do tego rozporządzenia, jeżeli było ono spowodowane wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jego powstanie. Organ odwoławczy wyjaśnił, potwierdzając ustalenie organu I instancji, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje niezbicie, że została udokumentowana 35-letnia praca S. K. z narażeniem na pył przemysłowy, ale nie jest to wystarczający warunek uznania choroby zawodowej. W przypadku skarżącego jednostki orzecznicze stwierdziły, że dolegliwości występujące u S. K. nie wykazują cech klinicznego obrazu zmian chorobowych jakie charakteryzują przewlekły nieżyt oskrzeli podczas niewydolności oddechowej i wskazane zostało, że stopień zaawansowania zmian w obrębie układu oddechowego nie spełnia kryterium do rozpoznania choroby zawodowej określonej w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych. Organ orzekający podkreślił, że inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli upoważnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazują na pozazawodowe przyczyny stwierdzenia schorzenia. W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. K. podważając zasadność wydanych decyzji podkreślał fakt 35-letniej pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, który wywołały astmę płuc, z powodu której skarżący pozostaje na rencie chorobowej. W skardze S. K. wskazał na niewłaściwe i niedbałe przeprowadzenie pierwszych badań. Skarżący złożył wniosek o wyznaczenie biegłego sądowego, który bezstronnie oceni występujące u niego schorzenie. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi należy stwierdzić, że skarga jest uzasadniona. W toku ponownie prowadzonego postępowania organy inspekcji sanitarnej naruszyły art. 7, ,77§ 1 i 80 kpa i nie poczyniły pełnych ustaleń faktycznych, które jednoznacznie uzasadniałyby stanowisko organów stwierdzających brak podstaw do uznania u S. K. choroby zawodowej. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 55 poz. 294 ze zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132 poz. 1115). W świetle § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984roku – II PRN 9/84 wskazał, na konstrukcję § 1 powołanego wyżej rozporządzenia, przemawiającą za istnieniem domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy, w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. W aktach administracyjnych brak jest skierowania S. K. na badania w kierunku stwierdzenia choroby zawodowej. Pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 17 października 2006r., oświadczył, że nie udało się zdobyć z akt WOMP-u przedmiotowego skierowania. W tej sytuacji nie można stwierdzić z podejrzeniem jakiej choroby skarżący został skierowany na badania do WOMP w Ł.. Wykaz chorób zawodowych, będący załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w pozycji 3 wymienia: przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, beryloza, zaś w pozycji 4 wymienia przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Postępowanie diagnostyczne było prowadzone w stosunku do skarżącego w zakresie choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu, przy czym zarówno jednostki orzecznicze jak również organy inspekcji sanitarnej wskazywały na występujący w środowisku pracy skarżącego pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej, moheru jako substancję szkodliwą występującą w środowisku pracy. W odniesieniu do tej pozycji ustawodawca wskazał, że choroba wymieniona wywołana jest działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Przeprowadzone postępowanie diagnostyczne skupiło się przede wszystkim na stwierdzeniu i wykazaniu, czy faktycznie niekwestionowane i występujące u skarżącego schorzenie oskrzeli przebiega z jednoczesnym stwierdzeniem niewydolności narządu oddechowego – jako warunku koniecznego stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu. Jednostki orzecznicze przeprowadziły na tę okoliczność stosowne badania. W konkluzji swoich opinii negatywnie oceniających fakt występowania u skarżącego choroby zawodowej wskazywały na niewystępowanie koniecznej przesłanki w postaci niewydolności narządu oddechowego jako uzasadniającej brak etiologii zawodowej występującego u skarżącego schorzenia. Tymczasem nie zostało wyjaśnione, ani w opiniach jednostek badawczych, ani w decyzjach organów inspekcji sanitarnej, czy pył przemysłowy występujący w środowisku pracy skarżącego spełnia kryterium "substancji toksycznych, aerozoli drażniących", o których mowa w pkt 4 wykazu chorób zawodowych, czy też jest to "substancja powodująca napadowe spastyczne stany oskrzeli", o której mowa w pozycji 3 wykazu chorób zawodowych . Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny słusznie powziął wątpliwości co do prawidłowości oceny substancji narażających, w kontekście prowadzonego postępowania w kierunku rozpoznania choroby zawodowej i zwrócił się o wyjaśnienie tej kwestii do IMP w Ł. w piśmie z dnia 27 lutego 2006r. Postawione w tym piśmie pytanie wyraźnie dotyczyło wyjaśnienia kwestii, "czy narażenie na czynnik szkodliwy w postaci pyłów pochodzenia włókienniczego również rozpatrywane jest w zakresie choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 3 wykazu chorób zawodowych, zważywszy, że z opisu tej choroby (zawartego w wykazie) można wnioskować, iż czynnikiem szkodliwym, który ją wywołuje mogą być substancje występujące w przemyśle, na które był narażony skarżący, a więc czy schorzenia S. K. nie należy rozpatrzeć w zakresie choroby wymienionej w pozycji 3 wykazu". PWIS w Ł. poprosił jednocześnie o wyjaśnienie jakie wyniki badań przeprowadzonych w IMP uzasadniają wniosek, że nie stwierdzono dowodów upoważniających przyjęcie alergicznej etiologii choroby układu oddechowego. Stanowisko IMP w Ł. zaprezentowane w piśmie [...] z dnia [...], w opinii Sądu nie wyjaśnia zasadniczych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Przede wszystkim IMP w Ł. nie wypowiedział się, czy pył przemysłowy z medycznego punktu widzenia można zaliczyć do substancji toksycznych lub aerozoli drażniących, o których mowa w pozycji 4 wykazu, czy też występujący w środowisku pracy skarżącego pył przemysłowy może powodować napadowe stany spastyczne oskrzeli tzn. być przyczyną przewlekłej choroby oskrzeli o której mowa w punkcie 3 wykazu ( o co pytał PWIS w piśmie z dnia 27 lutego 2006r.). IMP w Ł. wyjaśnił jedynie, że skarżący był badany każdorazowo w związku z wniesieniem odwołania od orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu i nie stwierdzono u niego niewydolności oddechowej. W IMP nie prowadzono żadnej diagnostyki alergologicznej, a etiologii alergicznej schorzenia nie potwierdziły zarówno badania w WOMP w Ł. jak i analiza dokumentacji lekarskiej pacjenta z przeszłości. W tym miejscu należy podkreślić, iż jak wynika z orzeczenia WOMP u skarżącego wykonano testy skórne punktowe trick - ujemne dla alergenów pozazawodowych. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że niewątpliwe między stronami są ustalenia dotyczące 32-letniej pracy skarżącego w warunkach narażenie na pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej, moheru. Bezsporne jest również schorzenie skarżącego. Z dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w sprawie oraz na podstawie przeprowadzonych w jednostkach orzeczniczych badań wynika, że u skarżącego występuje przewlekła obturacyjna choroba płuc, w przeszłości wielokrotnie rozpoznawano nawracające spastyczne zapalenie oskrzeli ( orzeczenie WOMP nr [...] z dnia [...]). Skarżący pozostaje na rencie chorobowej z powodu astmy oskrzelowej. W tej sytuacji w ocenie Sądu mając na względzie taki materiał dowodowy w pierwszej kolejności jednoznacznego wyjaśnienia wymaga ustalenie do którego z czynników powodujących wskazane schorzenie, z punktu widzenia przesłanek wynikających z pozycji 3 i 4 wykazu chorób zawodowych, należy zaliczyć występujący w środowisku pracy pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej i moheru. Obie pozycje uznają bowiem za chorobę zawodową schorzenia oskrzeli, przy czym różne są skutki działania substancji szkodliwych, powodujących - przewlekłą chorobę oskrzeli (pozycja 3 wykazu) lub przewlekłe zapalenie oskrzeli (pozycja 4 wykazu). Tylko w przypadku, gdy przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane jest działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących istotne z punktu widzenia stwierdzenia choroby zawodowej jest jednoczesne stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego. Tego warunku nie ma w przypadku występowania przewlekłych chorób oskrzeli wywołanych działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli. Z tego punktu widzenia opinie jednostek orzeczniczych są niepełne i nie wyjaśniają tej zasadniczej kwestii co uniemożliwia Sądowi ocenę wniosków z nich płynących. PWIS w Ł., jak wynika z treści pisma znak [...] z dnia [...] również miał te wątpliwości i podkreślał, że z opisu choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3 wykazu można wnioskować, że pył przemysłowy na który był narażony S. K. może być również czynnikiem szkodliwym wywołującym chorobę zawodowa wymienioną w pozycji 3 wykazu. Tym bardziej dziwi więc, że PWIS zadowolił się wyjaśnieniami IMP w Ł. znak [...] z dnia [...], które w ocenie Sądu nie dały odpowiedzi na postawione pytania i zgłoszone wątpliwości. Znamienne jest również to, że jednostki orzecznicze używają w stosunku do schorzenia skarżącego zamiennie pojęć, przewlekłe zapalenie oskrzeli (wyjaśnienie IMP Nr [...] z dnia [...]), przewlekła obturacyjna choroba płuc (por. orzeczenie IMP Nr [...] z dnia [...]) przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli (orzeczenie IMP Nr [...] z dnia [...]), przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli (orzeczenie WOMP Nr [...] z dnia [...]). Powyższa terminologia zawiera określenia charakterystyczna dla chorób zawodowych wymienionych zarówno w pozycji 3 jak i w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, co również nie pozwala na jednoznaczną ocenę przyjętego stanowiska i może budzić domniemanie możliwości rozpatrywania schorzenia skarżącego z uwagi na przesłanki występujące w obydwu pozycjach wykazu chorób zawodowych. Tym bardziej więc konieczne było wskazanie dlaczego jednostki orzecznicze, a w ślad za nimi organy inspekcji sanitarnej skoncentrowały się na chorobie zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu i czy o tym zadecydował rodzaj substancji powodujących powstanie schorzenia i czy ich kwalifikacja była prawidłowa z punktu widzenia wskazanej pozycji wykazu chorób zawodowych. Zgodnie z § 10 ust. 1 inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawie choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Ocena obu tych elementów – przy prawidłowym zastosowaniu normy prawnej – musi prowadzić do jedynie słusznego wniosku, który organ konkretyzuje w wydanej decyzji. Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie NSA stanowisko, że organy inspekcji sanitarnej są związane negatywnym orzeczeniem lekarskim. Godzi się jednak w tym miejscu podnieść, że w orzecznictwie NSA i obecnie WSA jednocześnie wielokrotnie podkreślano, że choroba zawodowa to pojęcie prawne, a nie medyczne. Kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny uwzględniając faktyczne zagrożenie występujące w miejscu pracy narażające na dane schorzenie. Rolą lekarza jest natomiast stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto stanowisko, że orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w sprawie choroby zawodowej nie są wyłącznie elementarną diagnozą określającą występowanie konkretnej choroby lub jej brak, lecz stanowią szczegółową opinię, która powinna odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a. W braku szczegółowego uzasadnienia stanowiska co do rozpoznania choroby zawodowej lub niezakwalifikowania schorzenia jako choroba zawodowa organ inspekcji sanitarnej ma obowiązek zażądania od wspomnianych zakładów służby zdrowia, z powołaniem się na uregulowania zawarte w § 7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), uzupełnienia opinii o uzasadnienie, które stanowi element niezbędny do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia/odmowy stwierdzenia/ choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie uzasadnienia obu orzeczeń lekarskich nie wyjaśniają działania występującego w środowisku pracy skarżącego narażenia na pył przemysłowy bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej i moheru w kontekście chorób zawodowych wymienionych w pozycji 3 i 4 wykazu chorób zawodowych. W ocenie Sądu prawidłowa kwalifikacja substancji narażających występujących w środowisku pracy skarżącego, istotna z punktu widzenia postępowania prowadzonego w kierunku określonej choroby zawodowej winna być dokonana na wstępnym etapie tego postępowania i należycie wyjaśniona i uzasadniona w opiniach lekarskich. W sytuacji, gdy w opiniach lekarskich występują zamiennie takie określenia chorób skarżącego jak przewlekłe zapalenie oskrzeli (wyjaśnienie IMP Nr [...] z dnia [...]), przewlekła obturacyjna choroba płuc (por. orzeczenie IMP Nr [...] z dnia [...]), przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli (orzeczenie IMP Nr [...] z dnia [...],), przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli (orzeczenie WOMP Nr [...] z dnia [...]), charakterystyczne zarówno dla chorób zawodowych wymienionych w pozycji 3 jak i w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, szczególnego znaczenia nabiera określenie substancji i przyczyn powodujących te choroby z uwzględnieniem tych występujących w środowisku pracy skarżącego, celem prawidłowego prowadzenia postępowania diagnostycznego w kierunku jednej z tych chorób, ewentualnie ich obydwu. Należy pamiętać, iż w aktach sprawy brak jest skierowania S. K. na badania , ze wskazaniem konkretnej choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych. Stwierdzenie braku podstaw istnienia choroby zawodowej, mimo niewyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych skutkuje uwzględnieniem skargi. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ wystąpi do jednostek wydających orzeczenia o ich uzupełnienie w zakresie wskazanym wyżej i rozważy wszystkie elementy stanu faktycznego istotne w sprawie w kontekście § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). zgodnie z dyrektywą art. 7, 77 kpa, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Gdyby ponownie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające jednoznacznie uzasadniło zaliczenie pyłu bawełny, wełny, anilany, elany, sierści wielbłądziej, króliczej i moheru wyłącznie do substancji toksycznych, aerozoli drażniących, o których mowa w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, powodujących przewlekłe zapalenie oskrzeli to w ocenie Sądu nieuprawnione z punktu widzenia Rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983r. jest stanowisko jednostek orzeczniczych, będące podstawą decyzji organów inspekcji sanitarnej, że stwierdzenie dopiero 10 grudnia 2004r., przewlekłej obturacyjnej choroby płuc w okresie rozpoczynającej się częściowej niewydolności oddechowej u osoby, która zakończyła pracę zawodową w 1991r. nie może być brane pod uwagę w świetle dotychczasowych wyników badań skarżącego, wskazujących na brak niewydolności oddechowej, jako warunku stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu (wyjaśnienia IMP Nr [...] z dnia [...]) i uzasadnia odmowę stwierdzenia choroby zawodowej. Obowiązujące przepisy cytowanego rozporządzenia nie wymagają bowiem, przy stwierdzeniu choroby zawodowej z pozycji 4, ani wykazania rozmiaru niewydolności oddechowej, od której uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej wymienionej w tej pozycji, ani też nie uzależniają stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia. Wskazywany w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stopień zaawansowania zmian w obrębie układu oddechowego, który nie spełnia kryterium do rozpoznania choroby zawodowej nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach, które nie określają kryterium zawansowania zmian, co oznacza, że zbyt niski stopień schorzenia mającego związek z warunkami pracy nie uzasadnia odmowy stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. W świetle domniemania wynikającego z § 1 cytowanego rozporządzenia również brak jest podstaw do twierdzenia, że upływ czasu od ustania narażenia na czynniki szkodliwe uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej, jeżeli została ona wymieniona w wykazie chorób zawodowych i spowodowały ją czynniki szkodliwe dla zdrowia, występujące w środowisku pracy. W kwestii zgłoszonego przez skarżącego wniosku powołania niezależnego biegłego, Sąd wyjaśnia, że przepisy § 7 ust. 1-3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1983r. w sprawie chorób zawodowych jednoznacznie wskazują jednostki organizacyjne uprawnione do prowadzenia postępowania w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Dodatkowo, mając na uwadze zakres kognicji sądów administracyjnych należy podnieść, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym i na skutek zaskarżenia działania organu, nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować działanie tego organu. Z tego powodu sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynym wyjątkiem jest przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Z powyższych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło