VI SA/Wa 307/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2006 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2005r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu Podaniem, które wpłynęło do Urzędu Patentowego w dniu [...] czerwca 2000 r., zgłaszający – W. C. wniósł o udzielenie patentu na wynalazek pod tytułem - rower racjonalny-zunifikowany z długimi korbami i mniejszym kołem oraz o zwolnienie całkowite lub częściowe z opłaty za zgłoszenie. Zawiadomieniem z dnia 27 maja 2005 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej uznał, iż na rozwiązanie przedstawione w zastrzeżeniach patentowych nie można udzielić patentu, ponieważ w polskich opisach patentowych nr [...] i [...] ujawniony jest rower, znamienny tym, że posiada tylne koło o mniejszej średnicy od koła przedniego, widelec przedni pochylony oraz siodełko zamieszczone na sprężynowym teleskopie. Natomiast zastrzeganie wymiarów i gabarytów poszczególnych części nie może podlegać opatentowaniu, ponieważ prowadziłoby to do powielania wielu wynalazków na to samo rozwiązanie i wynika wyłącznie z racjonalnego doboru technicznego. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Urzędu Patentowego RP skarżący podniósł, iż niniejsze zgłoszenie jest nowym, racjonalnym, prostym, ekonomicznym rozwiązaniem technicznym nie wynikającym w sposób oczywisty ze stanu techniki, lecz z głębokiej analizy i doświadczenia, mogące nadawać się do stosowania we wszystkich warunkach przenoszenia mocy, produkcji, transportu. Szerszy łańcuch daje pojazdowi charakter wynalazczy i zapewnia dobry wskaźnik sprawności i niezawodności. Montaż małego koła napędzanego lub długiej korby do innych ram uniemożliwia obracanie korbami-będą dotykać jezdni. Zawiadomieniem z dnia 11 lipca 2005 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, iż na rozwiązanie przedstawione w zastrzeżeniach patentowych nie można udzielić patentu, ponieważ nadesłana nowa wersja zgłoszenia w dalszym ciągu zastrzega środki techniczne znane ze stanu techniki, tzn. z polskich opisów patentowych nr [...] i [...], które Urząd Patentowy RP przeciwstawił w zawiadomieniu z dnia 27 maja 2005 r. Ponadto Urząd Patentowy RP stwierdził, że opis, zastrzeżenia i rysunki w dalszym ciągu nie spełniają wymogów zawartych w w/w ustawie Prawo własności przemysłowej oraz w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów (Dz. U. Nr 102 poz. 1119), ponieważ, m. in.: brak jest istoty wynalazku, która winna pokrywać się z zastrzeżeniami patentowymi, brak omówienia przykładu wykonywania i omówienia figur, zastrzeżenia są nieprawidłowo zredagowane, rysunek jest nieprawidłowo przedstawiony. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt.: rower racjonalny - zunifikowany z długimi korbami i mniejszym kołem, podnosząc jednocześnie, iż Urząd Patentowy RP nie stawiał w w/w zawiadomieniach zarzutu nowości, lecz wymogu braku nieoczywistości rozwiązania zawartego w art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117). Pismem z dnia 29 grudnia 2005 r. W. C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie ze wskazaniem uzasadnienia decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2005 r. i przyjęcie załączonej dokumentacji, jednocześnie wnosząc o skreślenie w tytule zgłoszenia racjonalny i w to miejsce wpisać pojazd. W załączonym do wniosku piśmie W. C. stwierdził, iż przeciwstawione opisy to konstrukcje skomplikowane, ciężkie, wątpliwe, nie uwzględniają określenia wskaźnika niezawodności, sprawności manewrowania, bezpieczeństwa itp. Inne konstrukcje rowerów-pojazdów mają standardowy kształt - koła równe, korby krótkie, małą moc, widelec przedni przystosowany do krótkich korb, teleskopy przednie podwójne - lewy i prawy, teleskop tylny na tulejach ślizgowych, wąski łańcuch i zębatki. Celem niniejszego wynalazku to rower racjonalny-pojazd ergonomiczny, wygodny, nie męczący, o małym ciężarze i długości, łatwy do wykonania, przechowywania i transportu, nie zanieczyszczający, wytrzymały, bezpieczny do stosowania jako dziecięcy, damski, męski, turystyczny, sportowy, wyścigowy z mechanizmem przekładni lub bez przekładni. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Urząd Patentowy RP stwierdził, iż podstawą udzielenia odmowy wydanej dnia [...] listopada 2005 r. na zgłoszone rozwiązanie był zarzut niespełnienia wymogów art. 10 oraz 11 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117) mającym zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy Prawo własności przemysłowej. Urząd Patentowy RP nie uznał zgłoszenia za rozwiązanie nieoczywiste. Ponadto stwierdził, iż zgodnie z art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości mającym zastosowanie na podstawie art. 315 ustawy Prawo własności przemysłowej wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące nadawać się do stosowania. W świetle przeciwstawionej publikacji polskich opisów patentowych nr [...] i [...], które Urząd Patentowy przeciwstawił w zawiadomieniu z dnia 27 maja 2005 r. zasadnie ocenił, że przedmiotowe rozwiązanie jest oczywiste w świetle w/w przeciwstawionych publikacji powołanych w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. Również Zgłaszający zasadnie został ponownie poinformowany, że zgłoszenie nie spełnia podstawowych wymogów formalnych dotyczących redakcji opisu i zastrzeżeń zawartych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119). Podnoszone przez Zgłaszającego w piśmie z dnia 29 grudnia 2005 r. argumenty, aby uwzględnić jego odpowiedź z dnia 22 czerwca, która wpłynęła do Urzędu Patentowego z dnia 28 czerwca 2005 r. i odpowiedź z dnia 29 lipca 2005 r., która wpłynęła do Urzędu Patentowego dnia 2 sierpnia 2005 r. są niezasadne, bowiem Urząd Patentowy ustosunkował się do tych pism w decyzji odmawiającej udzielenia patentu z dnia 23 listopada 2005 r. Zaproponowana w piśmie z dnia 29 grudnia 2005 r. zmiana w tytule słowa "racjonalny", na słowo "pojazd" w ocenie Urzędu Patentowego nic nie uzasadnia (ulepsza) budowy opisu w aspekcie usunięcia usterek, jakie zawiera w dalszym ciągu przedmiotowe zgłoszenie. Wymiary, np. zastrzeganie "długich korb, dłuższych od dotychczas produkowanych "nie podlegają opatentowaniu". Zastrzeganie "przystosowania jednych elementów do drugich", np. widelca do kół, jest to ewidentna oczywistość. Naciskanie rury na sprężynę, to typowe działanie, a nie nieoczywista cecha roweru. Nadesłana ostatnia wersja zastrzeżeń zdaniem urzędu także nie spełnia warunku nieoczywistości w świetle przeciwstawionych opisów patentowych. Pismem z dnia 30 stycznia 2006 r. W. C. wniósł do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej skargę na decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż decyzja powinna zawierać - nazwiska członków orzekających i podpisy, a zawiera jeden podpis. Należy domniemać, że formuła stanu techniki (nie sprecyzowana oczywiście) to produkty, akcesoria, technologie itp. o jednakowych, zbliżonych cechach charakterystyki, kształtu, sposobu użytkowania, mocy do realizacji celów kultury i zdrowia. Formuła - zdolność patentowa - zespół cech projektu wynalazczego (przede wszystkim jego nowość) umożliwiający uznanie za wynalazek i uprawniający do patentu. Na nowość pojazdu-roweru składa się 16 zastrzeżeń zgłoszenia - walor racjonalności konstrukcji. Rower - napęd tylnego koła następuje przez przemienne działanie siły do pedałów i siodełka znamienny tym, że dodatkowa rama połączona z korbowodem. Mechanizm korbowy ma zapadkę. Zdaniem skarżącego nikt dotychczas nie produkował takiego roweru - pojazdu z takimi podstawowymi zespołami, częściami. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż nie udziela ochrony w skali mikro-makro, że coś jest dłuższe lub krótsze. Przystosowanie jednych elementów do drugich, np. widelca do kół, jest to ewidentna oczywistość. Naciskanie rury na sprężynę, typowe działanie, a nie nieoczywista cecha roweru. Zaproponowanie w górnej części widelca odległości między zastrzałami większej jak w dotychczasowych konstrukcjach, także nie podlegają zastrzeganiu. Ostatnia wersja zastrzeżeń nie spełnia warunku nieoczywistości w świetle przeciwstawionych opisów patentowych. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja, narusza przepisy postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art.9 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek o nazwie "Rower racjonalny – zunifikowany z długimi korbami i mniejszym kołem". Sporny wynalazek został zgłoszony w Urzędzie Patentowym w dniu 26 czerwca 2000 r. przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p. Ustawa ta weszła w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r. Stosownie do art. 315 ust. 1 p.w.p. prawa w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych, znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 315 ust. 2 p.w.p. do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle zaś art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem, w świetle powyższych przepisów, ocena zdolności patentowej spornego wynalazku podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. Ponadto, co wymaga podkreślenia, z chwilą wejścia w życie przepisów p.w.p. postępowanie przed Urzędem Patentowym toczy się w trybie tych przepisów (art. 317 p.w.p.). Urząd Patentowy przy wydawaniu decyzji, tak pierwszo, jak i drugoinstancyjnej, miał zatem obowiązek stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile danej kwestii przepisy p.w.p. odmiennie nie regulowały (art. 252 p.w.p.). Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy RP jest obowiązany do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ma obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest obowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis art. 10 ustawy o wynalazczości określa przesłanki jakie powinien spełniać wynalazek podlegający opatentowaniu, a mianowicie: * posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym, * posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), * nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki. W sprawie nie jest kwestionowane przez Urząd Patentowy posiadanie przez sporny wynalazek przymiotu nowości o charakterze technicznym. Natomiast Urząd Patentowy, jak to już wskazano, podważył poziom wynalazczy rozwiązania zgłoszonego do ochrony. Zgłoszony wynalazek w ocenie wspomnianego organu w sposób oczywisty wynika ze znanego stanu techniki. Stanowisko Urzędu Patentowego w tym zakresie kwestionował skarżący. W zawiadomieniu z dnia 27 maja 2005 r. Urząd Patentowy RP, wydanym na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności patentowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 oraz z 2004 r. Nr 33 poz. 286), stwierdził, że na rozwiązanie przedstawione w zastrzeżeniach patentowych nie może być udzielony patent, ponieważ w polskich opisach patentowych nr [...] i [...] ujawniony jest rower, znamienny tym, że posiada tylne koło o mniejszej średnicy od koła przedniego , widelec przedni pochylony oraz siodełko zamieszczone na sprężynowym teleskopie. Natomiast zastrzeganie wymiarów i gabarytów poszczególnych części nie może polegać opatentowaniu, ponieważ prowadziłoby do powielania wielu wynalazków na to samo rozwiązanie i wynikałoby z racjonalnego doboru technicznego. Tego typu enigmatyczne zawiadomienie stoi, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprzeczności z art. 9 k.p.a., który nakazuje organom administracji w sposób należyty i wyczerpujący informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Przez co nastąpiło naruszenie przepisów k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Urząd Patentowy nie wskazał w sposób jasny na czym ma polegać oczywistość tego wynalazku. Decyzje I i II instancji nie uzasadniają w sposób należyty, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, oczywistości przedmiotowego wynalazku do czego Urząd Patentowy RP był obowiązany zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Urząd ogólnikowo i łącznie omówił przeciwstawione opisy patentowe o nr [...] i [...] nie wskazując, z których to patentów i jakie rozwiązania skarżący zastosował w swoim wynalazku. Istotnym mankamentem obu decyzji jest uchylenie się Urzędu Patentowego od powinności rozpatrzenia zgłoszonego wynalazku pod kątem jego nieoczywistości w świetle stanu techniki. Urząd Patentowy ograniczył się bowiem do zastosowania swoistego domniemania faktycznego, że skoro w wynalazku zastosowano elementy znanych rozwiązań, tym samym zgłoszony projekt jest oczywisty w świetle stanu techniki. Natomiast ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd, że zarzut oczywistości powinien być stawiany całemu rozwiązaniu, a nie tylko jego poszczególnym elementom, gdyż nawet połączenie znanych urządzeń czy metod postępowania może wymagać wkładu wynalazczego. Urząd nie zbadał czy to domniemanie jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, tym bardziej w sytuacji gdy skarżący temu zaprzeczał i wskazywał na nieoczekiwane efekty jakie można uzyskać dzięki jego wynalazkowi. Mimo skomplikowanych zagadnień technicznych obrazujących istotę wynalazku urząd w zaskarżonej decyzji odniósł się zaledwie do kilku elementów z obszernego opisu technicznego wynalazku i 16 zastrzeżeń patentowych reasumując, że nadesłane zastrzeżenia nie spełniają warunków nieoczywistości w świetle przeciwstawionych opisów patentowych. Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwala na skontrolowanie prawidłowości stanowiska Urzędu Patentowego. Metodą zmierzającą do ustalenia, czy wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości, jest ustalenie najbliższego stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku. Następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, zmierza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo i rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania? Wprawdzie w niniejszej sprawie Urząd Patentowy podjął próbę przeprowadzenia analizy, o której wyżej mowa, niemniej uczynił to nie dość wnikliwie. W sytuacji zaistniałego sporu pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania a Urzędem Patentowym, zwłaszcza w kwestii nieoczywistości rozwiązania, odmawiając udzielenia patentu Urząd Patentowy zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska.. Ponadto może wchodzić też w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, co miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145§1 pkt. 1lit.c) p.p.s.a.