II OZ 117/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1153/03 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego W. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Rozpoznawana sprawa została zakończona prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2006 r., a zatem postępowanie nie jest już w toku i nie można przyznać skarżącemu prawa pomocy. W zażaleniu na postanowienie skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia adwokata. Skarżący podniósł także zarzuty niedotyczące wprost zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy wiążę się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Zapewnia ono osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem administracyjnym, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Stosowanie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowoadministracyjnego, aż do czasu zakończenia go prawomocnym wyrokiem. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 18 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Kwestia odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2007 r., ponieważ zażalenie skarżącego na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II OZ 467/07. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2007 r. stwierdzono, że wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2006 r. jest prawomocny od dnia 17 listopada 2006 r. W takich okolicznościach sprawy skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosi się w toku postępowania, ma on bowiem zagwarantować stronie rozpoznanie sprawy przez sąd. Mając na uwadze, że sprawa została już rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2006 r., a także okoliczność, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który został złożony w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, został już rozpoznany (prawomocnym postanowieniem z dnia 22 lutego 2007 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym), to Sąd pierwszej instancji słusznie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jakkolwiek ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest dopuszczalne, z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony, to rozpoznanie ponownego wniosku w tej sprawie nie jest możliwe, ponieważ postępowania nie jest już w toku, bowiem sprawa została rozpoznana prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2006 r., a nowe okoliczności, które w ocenie skarżącego w sposób zasadniczy zmieniają jego sytuację materialną pojawiły się już po rozpoznaniu sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.