IV SA/Wr 336/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA -Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania B. J. od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. , z dnia [...] r., Nr [...] , odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na Ł. , syna B. J. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), według którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 17 ust. 2). Organ wskazał także na przesłanki negatywne ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b) ustawy, zgodnie z którym świadczenie to nie przysługuje, jeżeli została umieszczona w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Organ ustalił, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że B. J. (bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych) wychowuje wraz z mężem troje dzieci, w tym syna Ł. , legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ uznał zatem, że z uwagi na to B. J. spełnia wszystkie pozytywne ustawowe wymagania uprawniające do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna Ł. J. określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ podkreślił, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego. Otrzymanie takiego świadczenia uzależnione jest bowiem od łącznego spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, a ponadto od niewystąpienia przesłanek negatywnych, uniemożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, do których zalicza się między innymi umieszczenie osoby wymagającej opieki w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy). Organ stwierdził jednak, że zaistniała przesłanka negatywna, wykluczająca możliwość jego otrzymania, określona w cytowanym wyżej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że Ł. J. w roku szkolnym [...] przebywa w Ośrodku Szkolno - Wychowawczym Dzieci Niesłyszących we W. oraz uczy się w Zasadniczej Szkole Zawodowej. Jest zameldowany w internacie ośrodka. W ośrodku przebywa do poniedziałku do piątku. Organ stwierdził, że ośrodek ten zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Organ uznał, że podnoszone przez B. J. przebywanie syna Ł. w ośrodku krócej niż 5 dni w tygodniu, nie ma znaczenia dla oceny możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stąd organ II instancji przyjął, że organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy i zgodnie z prawem uznał, że brak możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzależniony jest nie od rzeczywistego czasu przebywania dziecka w placówce, ale od faktycznego zapewnienia przez placówkę opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Zdaniem organu II instancji, przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) dotyczy bowiem charakteru placówki, o charakterze całodobowym, zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Odnosząc się do regulacji przepisu art. 10 ust. 4 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego B. J. nawiązała w odwołaniu od decyzji I instancji, organ II instancji stwierdził, że przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) wykluczająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, została sformułowana nieco inaczej niż przesłanka negatywna z art. 10 ust. 4 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotycząca ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W zakresie dodatku do zasiłku rodzinnego ustawodawca położył nacisk na przebywanie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu, podczas gdy w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit b) ustawy, na fakt umieszczenia dziecka w takiej placówce w takim okresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. J. wyraziła niezadowolenie z wydanych decyzji. Zarzuciła, że organ I instancji przyjął błędne dane na temat funkcjonowania placówki, kwalifikując ją błędnie jako specjalny ośrodek szkolno-wychowawczym, a organ II instancji to rozumowanie zaakceptował. Syn skarżącej przebywa natomiast w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym we W. . Organ I instancji wskazał też, a organ II instancji to także zaakceptował, że ten ośrodek szkolno-wychowawczy zapewnia wychowankom całodobową opiekę w okresie ferii i innych przerw w nauce. W rzeczywistości ośrodek, w którym przebywa syn skarżącej, takiej opieki nie zapewnia. Na dowód tego skarżąca załączyła zaświadczenie ze szkoły z dnia [...] r. Skarżąca powołała się także na inną decyzję organu II instancji, na podstawie której przyznano świadczenie pielęgnacyjne na dziecko, które chodzi do tej samej szkoły, co jej syn i przebywa w tym samym internacie. Skarżąca uważa, że w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na jej syna istotne są łącznie dwa czynniki, a mianowicie: charakter placówki zapewniającej dziecku całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu oraz faktyczny okres przebywania dziecka w takiej placówce, przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Z uwagi na to, że placówka, w której przebywa jej syn, nie zapewnia 5 dniowej opieki w tygodniu oraz na to, że syn skarżącej przebywa tam krócej, niż 5 dni w tygodniu, zdaniem skarżącej, zaskarżone decyzje odmawiające jej wnioskowanego świadczenia są zatem niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podniósł ponadto, że B. J. jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, gotową do podjęcia pracy. Stąd jest osobą rezygnującą z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad chorym synem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Artykuł 17 ust. 1 tej ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W postępowaniu administracyjnym ustalono, że zachodzą przesłanki pozytywne przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenia tego nie można jednak przyznać z uwagi na to, że zaszła równocześnie przesłanka negatywna. Przyjęto, że syn skarżącej został w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, umieszczony w roku szkolnym [...] w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Jest to Ośrodek Szkolno - Wychowawczy Dzieci Niesłyszących we W. z Zasadniczą Szkołą Zawodową. Ośrodek ten zapewnia całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Syn skarżącej jest zameldowany w internacie ośrodka. W ośrodku przebywa jednak tylko od poniedziałku do piątku, a więc krócej niż pełnych 5 dni w tygodniu. Sąd podkreśla, że warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa.). W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przedstawionych zasad procedury administracyjnej. Mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia było przyjęcie przez organy obydwu instancji ustalenia, że ośrodek szkolno-wychowawczy, w którym przebywa syn skarżącej, zapewnia całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu. W konsekwencji tego organy uznały, że zachodzi negatywna przesłanka z art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Z zaświadczenia Nr [...] z dnia [...] r., wydanego przez dyrektora Ośrodka Szkolno Wychowawczego Dzieci Niesłyszących we W. wynika jedynie, że syn skarżącej przebywa w tym ośrodku od poniedziałku do piątku. Nie wynika natomiast istotna dla rozstrzygnięcia sprawy informacja, ile dni w tygodniu ośrodek ten zapewnia opiekę, w jakim zakresie i czy to jest opieka całodobowa. Skarżąca na rozprawie przed Sądem oświadczyła, że jej syn może przebywać w Ośrodku Szkolno Wychowawczym jedynie od poniedziałku rano do piątku. Wynikałoby z tego, że ośrodek nie zapewnia opieki przez 5 dni w tygodniu. Organy orzekające nie wyjaśniły tej sprawy w postępowaniu administracyjnym przy pomocy innych środków dowodowych. Postępowanie dowodowe organów obydwu instancji narusza zatem przepisy art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa. Uniemożliwiło to Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu pełne odtworzenie procesu myślowego, który doprowadził organy orzekające do uznania, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka negatywna, uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zatem przeprowadzić postępowanie zgodne z regułami procedury administracyjnej, ustalające czasowy i przedmiotowy zakres opieki zapewnianej przez ośrodek, w którym przebywa syn skarżącej. Należy także ustalić, czy skarżąca spełnia wymogi niezbędne do uzyskania, przyjęte w postępowaniu administracyjnym, a zakwestionowane w odpowiedzi na skargę. Należy także sporządzić prawidłowe uzasadnienie podjętej decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.