I SA/Sz 718/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2006 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] i z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] wydane na podstawie art. 34 § 4 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej p.e.a., zgłoszone przez S. O. dotyczące nieistnienia obowiązku /art. 33 pkt 1/ i niedopuszczalności egzekucji /art. 33 pkt 6/. Egzekucję administracyjną wobec S. O. organ I instancji wszczął na wniosek wierzyciela, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Inspektorat w W. w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] do [...] wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, i w dniu [...] dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego wobec P. W ocenie organów obu instancji tytuły wykonawcze wystawione zostały zgodnie z wymogami art. 27 ustawy o p.e.a. a wykazany w nich obowiązek podlegał egzekucji administracyjnej z mocy art. 2 § 1 pkt 5 tej ustawy w związku z art. 24 § 2 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. Nr 137, poz.887 ze zm./. oraz art.3a § 1 pkt 3 ustawy o p.e.a Tym samym zarzut niedopuszczalności egzekucji /art. 33 pkt 6/ uznano za nieuzasadniony. W odniesieniu do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, jego wygaśnięcia, czy też braku wymagalności /art. 33 pkt 1 i 2/ organy obu instancji wyjaśniły, że organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela, który postanowieniem z [...] uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Wierzyciel wyjaśnił też zasadność naliczenia odsetek od zaległości wobec zobowiązanego wskazując, że skoro wierzytelność nie została zaspokojona z funduszów masy upadłości, wierzyciel może dochodzić odsetek od upadłego po ukończeniu upadłości. Organ odwoławczy, poza stwierdzeniem wiążącego charakteru wypowiedzi wierzyciela, potwierdził też zasadność tego stanowiska wskazując na przepisy art. 169, art. 223 i art. 220-222 prawa upadłościowego /rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934r. - Dz.U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm/, w świetle których po ukończeniu upadłości nie ma przeszkód do dochodzenia wierzytelności nie uwzględnionych wtoku upadłości bezpośrednio od upadłego. W świetle powyższego za nieuzasadnione uznano zarzuty zobowiązanego zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o p.e.a. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchylił zaskarżone postanowienie. Skargę częściowo uwzględnił a mianowicie w części dotyczącej zarzutu z art. 33 pkt 6 ustawy o p.e.a. tj. niedopuszczalności egzekucji. Zgodnie z art. 29 § 1 omawianej ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. Badając przedłożone przez wierzyciela tytuły wykonawcze organ egzekucyjny stwierdził, że spełniają one wymagania określone w art. 27 ustawy o p.e.a. Organ egzekucyjny pominął jednak istotny warunek dopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozpatrywanej sprawie przewidziany w art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z tym przepisem /wprowadzonym ustawą z 6 września 2001r. - Dz.U. Nr 125, poz. 1368 i obowiązującym od 30 listopada 2001r/ w przypadkach, o których mowa w § 1, a więc także składek na ubezpieczenie społeczne /i zdrowotne - art.1a pkt 11 ustawy o p.e.a/ wynikających z deklaracji rozliczeniowych złożonych przez płatnika tych składek stosuje się egzekucję administracyjną jeżeli w deklaracji zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Oznacza to, że niedopuszczalna jest egzekucja administracyjna składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wynikających z deklaracji rozliczeniowych, w których nie zawarto pouczenia, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zaś tytuł wykonawczy wystawiony mimo braku powyższego pouczenia nie może być uznany za odpowiadający wymaganiom art. 27 ustawy egzekucyjnej. Nie zbadanie powyższego warunku dopuszczalności egzekucji stanowi o naruszeniu art. 29 § 1 i art. 3a § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a tym samym o przedwczesnym, naruszającym art. 34 § 4 tej ustawy, uznaniu zarzutu niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony. W odniesieniu do zarzutu zasadności i wymagalności obowiązku /art. 33 pkt 1 i 2/ skarga nie jest zasadna, bowiem - jak trafnie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika z jednoznacznej treści art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, a ponadto jest związany wypowiedzią wierzyciela w tym zakresie, co wynika z art. 34- § 1 tej ustawy. Jeśli więc wierzyciel stwierdził, że zgłoszone do egzekucji należności są wymagalne, organ egzekucyjny nie może kwestionować tego stanowiska. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] uchylił w części zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji uznając za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach[...] , [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie tych tytułów wykonawczych. Pismem z dnia [...] S. O. wniósł o uzupełnienie postanowienia i jego uzasadnienia co do ustalenia w sentencji postanowienia, którą część zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji w odniesieniu do tytułów egzekucyjnych wystawionych przez wierzyciela Z. organ uchyla. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 123 § 1w zw. z art. 111 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 18 ustawy p.e.a uzupełnił rozstrzygnięcie postanowienia z dnia [...] uznając za uzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej również w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...]i umarzając postępowanie egzekucyjne w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S.O. zarzucając rażące naruszenie art. 2§ 3, 3 § 1, 12, 13 § 1, art. 26 § 5, art. 27 § 1, art. 29 § 1 i 2, 32, 33pkt 1,3,6,10, 45 § 1 i 2, 56 § 1 pkt 5, 59 § 1 pkt 2,3,7,62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 33 § 1, 61,131 § 1 pkt 10, 169, 170, 204, 217 prawa upadłościowego, wniósł o uchylenie postanowienia Izby Skarbowej w części nie umorzonej, orzeczenie o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu [...]i orzeczenie o nieważności postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: W niniejszej sprawie przedmiotem skargi S. O. jest w istocie brak rozstrzygnięcia co do jego zarzutów kierowanych do tytułu wykonawczego numerze [...] . O ile bowiem organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] rozstrzygnął co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów o numerach[...] , [...] i na skutek wniosku skarżącego o uzupełnienie rozstrzygnięcia, uzupełnił co do zarzutów kierowanych przeciw tytułom o numerach[...] , to w istocie nie załatwił wniosku skarżącego w całości, brak jest bowiem, co zasadnie podnosi skarżący, stosownego rozstrzygnięcia co do tytułu wykonawczego o numerze[...] . Zgodnie z art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) –zwaną dalej kpa, Strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Stosownie do art. 126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Uzupełnienie dotyczyć może dwóch składników postanowienia odmiennych od siebie co do treści i znaczenia w załatwieniu sprawy, tj. rozstrzygnięcia i pouczenia. Uzupełnienie rozstrzygnięcia sprawy ma miejsce wówczas, gdy z powodu błędu w ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy lub niedbalstwa przy sporządzaniu postanowienia wydano postanowienie w samej rzeczy częściowe, chociaż w ocenie organu je wydającego miało ono załatwiać sprawę. Niekompletność rozstrzygnięcia sprawy powinna być widoczna przy porównaniu go z materiałami zawartymi w aktach sprawy, a więc z żądaniami strony, zakresem postępowania wyjaśniającego, z zebranymi w sprawie materiałami i dowodami (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wyd. C. H. Beck 1996, s. 503-510). Zestawienie takie w niniejszej sprawie nie budzi, zdaniem Sądu, żadnych wątpliwości i wniosek skarżącego w tym zakresie był uzasadniony. Organ odwoławczy nie rozstrzygnął jednakże w całości o żądaniach wniosku skarżącego. Zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy –odpowiednio w niniejszej sprawie- wydaje postanowienie, w którym: - utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie albo - uchyla zaskarżone postanowienie w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając te postanowienie - umarza postępowanie pierwszej instancji albo (...). W niniejszej sprawie sądząc z podstawy prawnej (art. 138 § 1 pkt 2 kpa), a także użytego sformułowania "uchyla zaskarżone postanowienie w części" organ odwoławczy wydał postanowienie częściowe. Dotyczy to tytułów wykonawczych o numerach [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów wykonawczych oraz na wniosek S. O. organ odwoławczy uzupełnił postanowienie o rozstrzygnięcie co do tytułów wykonawczych o numerach [...] i również umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie. Z postanowienia jednakże nie wynika, jakie rozstrzygnięcie wydał organ odwoławczy w pozostałym zakresie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji tj. co do tytułu o numerze [...] a w szczególności, czy utrzymał w mocy (przeczyłaby temu podstawa prawna), czy też umorzył postępowanie (za czym to podstawa mogłaby przemawiać). Wprawdzie częścią składową postanowienia jest też uzasadnienie faktyczne i prawne, to przecież "rozstrzygnięcie stanowi istotę postanowienia (osnowę), bowiem w tym fragmencie przesądza się o udzielonym stronie uprawnieniu względnie nałożeniu obowiązku (L. Żukowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Wyd. Prawnicze PWN - Warszawa 1998), a wówczas treści rozstrzygnięcia organu nie można domniemywać. W rozstrzygnięciu (osnowie) postanowienia zostaje wyrażona wola organu administracyjnego załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydane rozstrzygnięcie bez uzasadnienia (stosownie do art. 107 § 4 kpa albo art. 107 § 5 kpa) o tyle nie można wydać postanowienia bez rozstrzygnięcia". Z tej też przyczyny nie można tolerować takich wad postanowienia odnoszących się do jej istoty stwierdzając, że są one nieistotne i nie mają wpływu na wynik sprawy. Dotyczy to w rzeczywistości takich rozstrzygnięć organu odwoławczego, których rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odnosi się do wielu rozstrzygnięć cząstkowych, z których każde może być zawarte w samodzielnym postanowieniu. O istotności takiej wady postanowienia organu odwoławczego świadczy i ta jej cecha, że rozstrzyga ono o zakończeniu bądź nie, sporu w danej sprawie. W niniejszej sprawie sposób sformułowania rozstrzygnięcia w części uchylającej i orzekającej co do istoty sprawy budzi wątpliwości odnoszące się do tytułu wykonawczego o numerze [...] co czyni uzasadnione zarzuty skargi w tym zakresie. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie, uniemożliwia w istocie poddanie kontroli sądowej jego zasadności. Przy ponownym rozstrzyganiu z wniosku S. O. z dnia [...] organ odwoławczy winien zawrzeć w rozstrzygnięciu – w osnowie postanowienia, swoje stanowisko również co do zarzutów skarżącego co do tytułu wykonawczego o numerze [...] W tym stanie sprawy zaskarżone postanowienie z dnia[...] . zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 123 § 1, art. 138 § 1, art. 111 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - z uwagi na to, że strona skarżyła właśnie ową brakującą część rozstrzygnięcia - i dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.