IV SA/Gl 382/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant staż. Anna Michalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2006r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Kierownika Urzędu d/s. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej o d d a l a s k a r g ę Wnioskiem z dnia [...] M. R. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395). Według twierdzeń zawartych we wniosku w okresie od [...] r. do [...] r. pracował on przymusowo w gospodarstwach rolnych w miejscowościach M.-K., Z., M. Decyzją z dnia [...] odmówiono uwzględnienia żądania, albowiem zdaniem organu administracyjnego wnioskodawca nie wykazał faktu deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP, stąd nie można mówić o represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a cytowanej powyżej ustawy. Dlatego na tej podstawie i na zasadzie art. 1 ust.1 i art.4 ust.1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. orzekł jak w osnowie. Od powyższej decyzji M. R. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy akcentując fakt wykonywania przymusowej pracy oraz wywodząc, że miejscowość M. – K. została przyłączona do III Rzeszy, zaś jego dom rodzinny znalazł się w granicach G. G. Zdaniem odwołującego się powyższe okoliczności oraz fakt przyjęcia go do Stowarzyszenia A i uznania za osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania z tytułu poniesionych szkód, jak również fakt uzyskania świadczenia w wyniku decyzji podjętej przez Fundację B, powinny być wystarczające do pozytywnego załatwienia jego żądania. Zaskarżoną tu decyzją, nr [...] z dnia [...]r., na podstawie art.138 §1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art.4 ust.1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r.. Podzielił bowiem poprzednio zaprezentowane ustalenia i rozważania, które doprowadziły do wniosku, że odwołujący się wykonywał pracę w miejscowościach, tj. K., Z., M. (gm. M.), które znajdowały się na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Zatem praca ta nie była wykonywaną w wyniku deportacji, nie była więc represją w rozumieniu cytowanej ustawy i uprawnienie do świadczenia z niej wynikającego mu nie przysługuje. Dodatkowo naprowadził, iż kwestia przyznania świadczenia przez Fundację B nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż w obu wypadkach decydują inne przepisy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. R. nie kwestionował ustalenia, iż nie był deportowany, co zresztą sam przyznał w kierowanych do organu pismach, zarzucił natomiast organowi nieuwzględnienie faktu wykonywania przez okres [...] lat pracy przymusowej, która w jego ocenie miała taki sam bezlitosny dla niego przebieg jak dla osób deportowanych. Sama deportacja, zdaniem skarżącego, ma znaczenie marginalne, zasadnicze znaczenie ma bowiem fakt wykonywania pracy przymusowej. Dlatego uważa, iż należy mu się sporne świadczenie. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o oddalenie skargi, przytaczając argumenty zawarte w motywach zaskarżonej decyzji i powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając w oparciu o powyższe uregulowania ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało prowadzić do konkluzji, iż zaskarżona decyzja nie podlegała wzruszeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), świadczenie pieniężne przysługuje osobom podlegającym represjom i spełniającym inne jeszcze wymogi w nim określone. Natomiast przepis art. 2 tej ustawy stanowi w punkcie 2 lit. a, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Literalne brzmienie cytowanej normy wskazuje na spełnienie przesłanki deportacji w razie wywiezienia poza ówczesne granice Polski. Przemawia za tym użycie zwrotów: "z terytorium państwa polskiego" oraz "na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych...". Gdyby za represjonowanych ustawodawca chciał uważać także osoby przesiedlone w granicach państwa polskiego, to dałby temu jednoznaczny wyraz w treści przepisu. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie wskazać, że skarżący wykonywał przymusową pracę w okresie wojny w gospodarstwach rolnych położonych w miejscowościach K., Z., M. – gmina M., a zatem na terytorium państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 r. Nie ma przy tym znaczenia, że były to miejscowości okupowane przez III Rzeszę, bo to nie należy do przesłanek wspomnianego przepisu. Również tylko dodatkowo zauważyć można, że skarżący, co zresztą sam przyznaje, nie został deportowany do wskazanych miejscowości, lecz znalazł się tam jeszcze przed wojną, a po jej wybuchu, na skutek okoliczności, które spowodowały niemożność opuszczenia tych terenów, wykonywał tam pracę przymusową. W konsekwencji czego trafny jest wniosek organu, że nie została spełniona przesłanka deportacji w rozumieniu cytowanej ustawy, gdyż skarżący nie został wywieziony z terytorium państwa polskiego. Wobec tego nie ma już znaczenia dla sprawy, że skarżący wykonywał pracę przymusową przez okres prawie [...] lat. Wbrew twierdzeniom skarżącego brak spełnienia przesłanki deportacji niweczy możność uzyskania uprawnienia do świadczenia. Samo wykonywanie pracy przymusowej nie rodzi bowiem uprawnienia do przedmiotowego świadczenia, gdyż musi ona być wykonywana przez określony okres w warunkach deportacji. Trzeba przy tym podkreślić, że jakkolwiek wiele było osób dotkniętych różnymi formami represji w okresach objętych regulacją omawianej ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...), to jednak przepisy tej ustawy nie przewidują objęcia wszystkich świadczeniami z niej wynikającymi, ani wszystkich form represji. Zatem mimo pokrzywdzenia skarżącego, jakiego doznał on w wyniku wykonywania w okresie wojny przymusowej pracy oraz mimo uzyskania z tego tytułu innych świadczeń, jego sytuacja nie odpowiada ustawowym przesłankom uzasadniającym przyznanie przedmiotowego świadczenia. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi