IV SA/Wa 1019/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2006 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przejęte gospodarstwo rolne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi P. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych należnego podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2006r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003r, którą umorzono wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania odszkodowania w trybie art. 160 k.p.a. na rzecz K. K., w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego od J. K. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa o Rozwoju Wsi wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 1996r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w N. z dnia [...] maja 1984r. uzupełnionej postanowieniem z dnia [...] lutego 1985r., dotyczącej przejęcia na własność Państwa od J. K., w zamian za emeryturę, gospodarstwa rolnego (z wyłączeniem własności działki gruntu, na której wzniesione zostały budynki) o pow. 7,80 ha położonego we wsi N. gm. N. w części dotyczącej 15/40 udziału w gospodarstwie. W związku z ww. decyzją nadzorczą Wojewoda [...] wszczął z urzędu, w dniu [...] stycznia 2003r. postępowanie dotyczące ustalenia na rzecz K. K. odszkodowania w oparciu o art. 160 k.p.a. Organ naczelny podał w uzasadnieniu, że w dniu [...] marca 2003r. K. K. złożył oświadczenie, że "domaga się zwrotu przejętych gruntów, a nie odszkodowania". W tej sytuacji decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. Wojewoda [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a. dotyczące K. K. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego było prawidłowe, ponieważ uregulowania zawarte w art. 160 k.p.a. nie przewidują przyznawania odszkodowania w naturze i w związku z tym zasadne było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, K. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że nie zna przepisów prawa i sądził, że najprostszą formą odszkodowania będzie zwrócenie mu ziemi, która należała do jego ojca. Skoro jednak nie jest to możliwe to zaakceptowałby również wypłatę odszkodowania pieniężnego. Skarżący stwierdził jednak, że nie może zgodzić się z "całkowitym oddaleniem sprawy z powodu jej bezprzedmiotowości". W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniósł o jej oddalenie oraz poparł argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie od początku prowadzone było wadliwie. Zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a. stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba, że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przepis art. 160 § 6 k.p.a. stanowi natomiast, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że postępowanie dotyczące przyznania odszkodowania za szkodę powstałą na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, może być prowadzone wyłącznie na wniosek strony postępowania nie zaś z urzędu. Pomimo tego organ wojewódzki wszczął takie postępowanie z urzędu nie biorąc pod uwagę brzmienia przepisu art. 160 § 6 k.p.a. Umorzenie tego postępowania nastąpiło, jak podały organy obu instancji, w związku z oświadczeniem K. K. z dnia [...] marca 2003r., iż domaga się on zwrotu przejętych gruntów a nie odszkodowania. W tej sytuacji należy stwierdzić, że z notatki (k- [...] akt administracyjnych) nie wynika, czy sporządził ją sam zainteresowany, czy też pracownik Urzędu Wojewódzkiego a następnie notatka ta podpisana została, przez K. K. Z akt administracyjnych nie wynika również, aby strona postępowania została poinformowana o ewentualnych konsekwencjach prawnych wynikających ze złożenia tego rodzaju oświadczenia. Niepoinformowanie zaś strony postępowania o tego rodzaju konsekwencjach stanowi poważne naruszenie określonej w art. 9 k.p.a. zasady informowania stron postępowania. Powyższe działanie wskazuje także na naruszenie przez organ administracji określonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Kolejną bardzo istotną w niniejszej sprawie kwestię stanowi okoliczność, że organy obu instancji niedokładnie przeanalizowały materiały znajdujące się w aktach sprawy. W aktach sprawy (k-[...]) znajduje się bowiem wniosek z dnia [...] stycznia 1999r. K. K. oraz sześciu innych osób, skierowany do Starostwa Powiatowego w L., o wypłatę odszkodowania lub przyznanie nieruchomości zamiennej. Wniosek ten został przekazany przez Starostwo do [...] Urzędu Wojewódzkiego w kwietniu 2001 r. Wszczęcie zatem postępowania "z urzędu" w przedmiocie odszkodowania z art. 160 k.p.a. przez Wojewodę [...] w 2003r. było bezcelowe w sytuacji, gdy od 2001 r. organ ten dysponował wnioskiem K. K. (oraz innych osób) dotyczącym przyznania odszkodowania. W aktach sprawy nie ma żadnego pisma, czy też oświadczenia K. K., z którego wynikałoby, że wycofuje on swój wniosek z 1999r. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że umorzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania odszkodowania w trybie art. 160 k.p.a. na rzecz K. K., w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego od J. K. -uznać należy za niezgodne z prawem. W związku z powyższym zaskarżona decyzja jak też decyzja organu I instancji musiały zostać wyeliminowane z porządku prawnego. W toku ponownego postępowania właściwy organ winien rozpoznać sprawę dotyczącą odszkodowania w trybie art. 160 k.p.a. w oparciu o wniosek złożony przez K. K., badając jednocześnie uprawnienia do odszkodowania innych osób wymienionych w tym wniosku. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm) orzekł jak w sentencji.