I SA/Wa 1456/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Irena Wronka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r., nr [...] dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego Huty [...] w K. nieruchomością położoną w K. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części odnoszącej się do nabycia własności budynku stacji transformatorowej i w tym zakresie odmówił stwierdzenia nabycia własności tego budynku przez Przedsiębiorstwo Państwowe Hutę [...] w K., w pozostałym zaś zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2004 r. wydaną na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe Hutę [...] w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K., oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m² oraz nieodpłatne nabycie własności budynku stacji transformatorowej o powierzchni zabudowy [...] m² znajdującego się na tym gruncie. [...] Zakład Elektroenergetyczny S.A. w G. złożył odwołanie od wskazanej decyzji uwłaszczeniowej. Minister Infrastruktury zaznaczył, że wymieniona w decyzji uwłaszczeniowej działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...], powstałej w wyniku podziału działki nr [...]. Działka nr [...] była własnością Skarbu Państwa i istniało prawo zarządu na rzecz uwłaszczonego przedsiębiorstwa – KW nr [...], stwierdzone na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] marca 1987 r., nr [...] ustalającej cenę gruntu będącego przedmiotem zarządu (obejmującego m.in. działkę nr [...]) i opłatę za zarząd. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami uwłaszczenie dokonane z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. nie może naruszać praw osób trzecich. Minister Infrastruktury podkreślił, że strona odwołująca się nie posiadała prawa zarządu do gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej. Z kopii wyciągu z Księgi Inwentarzowej Majątku Trwałego [...] Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w G. wynika natomiast, że sporny budynek stacji transformatorowej, znajduje się w ewidencji [...] Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w G. od dnia [...] grudnia 1976 r. i na posiadane prawo własności tego obiektu wskazano w odwołaniu. Organ drugiej instancji podniósł, że w myśl art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Minister Infrastruktury zaznaczył, że również w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt II CK 259/2003 stacja trafo składająca się z instalacji energetycznych oraz z budynku, bez którego urządzenia te nie mogłyby prawidłowo funkcjonować, jest urządzeniem do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 k.c. i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Oznacza to zdaniem Ministra Infrastruktury, że budynek stacji transformatorowej stał się z mocy art. 49 k.c. własnością zakładu energetycznego i był nią także w dniu 5 grudnia 1990 r. Tym samym nie było podstaw do wymienienia go w decyzji uwłaszczeniowej. Organ odwoławczy uznał zatem, że decyzja uwłaszczeniowa, w części odnoszącej się do nabycia własności budynku stacji transformatorowej jest wadliwa, co skutkowało jej uchyleniem w przedmiotowym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Syndyk Masy Upadłości Huty [...] S.A. w K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury, bądź też stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 100 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w związku z art. 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi przedstawiono szereg argumentów na poparcie przestawionych zarzutów. Wskazano m.in., że na skutek uchybień proceduralnych Ministra Infrastruktury strona skarżąca nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym, co "narusza zasadę kontradyktoryjności i sporności postępowania administracyjnego, godzi w zasadę zaufania stron i organów Państwa, narusza obowiązki informacyjne ciążące na organach administracyjnych". Podniesiono, że sentencja zaskarżonej decyzji wbrew dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a. nie zawiera podstawy prawnej jej wydania. Zdaniem skarżącego wymogu tego nie spełnia powołanie się przez organ administracyjny na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Powoduje to, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera uzasadnienia prawnego, co w sposób znaczący utrudnia jej zrozumienie i kontrolę. Zaznaczono ponadto, że strona odwołująca się od decyzji Wojewody [...] nie przedstawiła żadnego dokumentu, który mógłby być uznany za dokument potwierdzający jej tytuł prawny do budynku. Za dokument potwierdzający prawo własności do jakiegokolwiek składnika majątku trwałego nie może być uznany - w ocenie skarżącego - wyciąg z księgi inwentarzowej majątku trwałego. Księga inwentarzowa jest dokumentem o charakterze wtórnym i porządkowym, nie stanowi więc dowodu własności. Zdaniem strony skarżącej Minister Infrastruktury powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i w trybie art. 100 § 1 k.p.a. zobowiązać [...] Zakład Elektroenergetyczny S.A. w G. do wystąpienia ze stosownym powództwem do sądu cywilnego o ustalenie kwestii własności spornego budynku. Samo powołanie w toku postępowania wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt II CK 259/2003 nie stanowi prawomocnego orzeczenia o własności przedmiotowego budynku. Podkreślono, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zwłaszcza art. 200 tej ustawy "nie stanowią podstawy kompetencyjnej dla organów administracyjnych do orzekania, w szczególności wbrew zasadzie wynikającej z art. 46 § 1 k.c., czy dany budynek stale związany z gruntem stanowi bądź nie stanowi własności właściciela lub użytkownika wieczystego samego gruntu". W ocenie skarżącego wyłącznie w przypadku legitymowania się przez [...] Zakład Elektroenergetyczny S.A. w G. prawomocnym wyrokiem potwierdzającym, że budynek stacji transformatorowej przy ul. [...] stanowi jej własność, dawałby podstawę organom administracyjnym do odmowy stwierdzenia nabycia własności tego budynku przez poprzednika prawnego skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. nie narusza prawa. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2004 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe Hutę [...] w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, będącego w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie Przedsiębiorstwa Państwowego Huta [...] w K., położonego w K. przy ul. [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni [...] m² oraz nieodpłatne nabycie własności budynku stacji transformatorowej o powierzchni zabudowy [...] m² znajdującego się na tym gruncie. Minister Infrastruktury uznał zaś, że przedmiotowa decyzja w części dotyczącej stwierdzenia nabycia prawa własności budynku znajdującego się na gruncie wydana została z naruszeniem prawa, tj. art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zgodnie z którym uwłaszczenie dokonane z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. nie może naruszać praw osób trzecich. Zdaniem organu odwoławczego budynek stacji transformatorowej nie mógł być objęty decyzją uwłaszczeniową, bowiem zgodnie z treścią art. 49 k.c. nie należał do części składowych gruntu, lecz stanowił własność zakładu energetycznego tj. [...] Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w G. Skutkowało to uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji w przedmiotowym zakresie. W ocenie sądu rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest prawidłowe. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. W wyroku z dnia 18 czerwca 2004 r. sygn. akt II CK 259/03 Sąd Najwyższy uznał, że stacja trafo składająca się z instalacji energetycznych oraz z budynku, bez którego urządzenia te nie mogłyby prawidłowo funkcjonować, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 k.c. i wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego (Wspólnota z 2004 r., nr 16, poz. 59). Z kolei w wyroku z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt II CK 359/03 Sąd Najwyższy stwierdził, że trwałe, fizyczne i funkcjonalne połączenie konstrukcji ścian, dachu i podłoża z instalacjami energetycznymi przeznaczonymi do doprowadzania, przetwarzania i rozdzielania prądu elektrycznego przesądza o tym, że zarówno budynek, jak i instalacje energetyczne należy uznać za części składowe całości w postaci rzeczy złożonej (art. 47 § 2 k.c.) i że dopiero ta całość wyczerpuje treść pojęcia "urządzenie". Po rozłączeniu sama instalacja ani sam budynek nie mogłyby funkcjonować jako stacja transformatorowa. Funkcja jaką mogły spełniać obydwa wyżej wymienione elementy tylko w zespoleniu oraz cel gospodarczy, dla osiągnięcia którego zostały one skonstruowane, wykluczają możliwość traktowania jako urządzenia w rozumieniu art. 49 k.c. tylko instalacji wewnątrz budynku (LEX nr 146060). Z tez powołanych orzeczeń, które sąd w obecnym składzie w pełni podziela, jednoznacznie wynika zatem, że budynek stacji transformatorowej stanowi urządzenie w rozumieniu art. 49 k.c. Tym samym budynek taki nie należy do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzi w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż końcowe zastrzeżenie art. 49 k.c., uzależniające zastosowanie tego przepisu od przesłanki, aby objęte nim urządzenia wchodziły w skład przedsiębiorstwa lub zakładu, jest kwestią faktu. Przesłanka ta jest spełniona z chwilą podłączenia wymienionych w art. 49 k.c. urządzeń do sieci należącej do przedsiębiorstwa lub zakładu. W rezultacie urządzenia te przestają być częścią składową nieruchomości, na której zostały zbudowane i nie stanowią na podstawie art. 191 k.c. własności właściciela tej nieruchomości. Z chwilą bowiem połączenia ich w sposób trwały z przedsiębiorstwem w taki sposób, że nie mogą być od niego odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości lub przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 i § 3 k.c.), stają się częścią składową tego przedsiębiorstwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt I SA 2082/98, LEX nr 47367). Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 24 października 2006 r. pełnomocnik [...] Zakładu Elektroenergetycznego S.A. w G. wyjaśnił, że znajdujące się na gruncie objętym decyzją uwłaszczeniową urządzenie transformatorowe, używane do dzisiaj, jest podłączone do sieci energetycznej. Urządzenie to podłączone zostało w celach zapewnienia dopływu energii elektrycznej do okolicznych osiedli mieszkalnych. Budynek do transformatora został zaś wybudowany przez Hutę [...] w K. prawdopodobnie w 1957 r. W świetle powyższego oczywiste jest, że budynek stacji transformatorowej nie mógł być objęty decyzją uwłaszczeniową. Z chwilą bowiem podłączenia stacji transformatorowej do sieci energetycznej w sposób umożliwiający rozprowadzanie energii, przedmiotowa stacja przestała być częścią składową gruntu i weszła w skład przedsiębiorstwa energetycznego. Tym samym słusznie Minister Infrastruktury uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. w części odnoszącej się do nabycia przez Przedsiębiorstwo Państwowe Hutę [...] w K. własności budynku stacji transformatorowej jest wadliwa, co skutkowało jej uchyleniem w przedmiotowym zakresie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury jest zgodna z prawem. Dodatkowo podnieść należy, że w ocenie sądu podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 107 § 1 i § 3 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 100 § 1 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa w związku z art. 1 kpa są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając przedmiotową sprawę, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji publicznej powołanych przepisów kpa, co mogłoby stanowić ewentualną przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.