II SA/Rz 1059/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 24 października 2006 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] września 2005 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. T. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. do wyroku z dnia 24 października 2006 r. Decyzją z dnia [...] października 2005 r., Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 9 a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. T. od decyzji Starosty z [...].09.2005 r., Nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o zwrot nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 601, stanowiącej własność Gminy C., pozostającej w użytkowaniu wieczystym A w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu podano, że J. T. jako spadkobierczyni J. K. złożyła do Starosty wniosek o zwrot działki nr 601 położonej w W., wywłaszczonej orzeczeniem PWRN w R. z dnia [...].11.1955 r., Nr [...] twierdząc, że działka ta w chwili obecnej nie jest wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Starosta wskazaną decyzją umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wnioskodawczyni J. T. złożyła od niej odwołanie podając, że działka nie jest wykorzystana zgodnie z jej przeznaczeniem w chwili wywłaszczenia, a budynek wybudowany na działce nie służy za mieszkanie dla osób pracujących w stacji uzdatniania wody w W. Powołując się na art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami żądała zwrotu działki nr 601 lub wypłacenia "rekompensaty w wysokości dwukrotnej wartości". Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestię zwrotów nieruchomości regulują obecnie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r. nr 261, poz.2603, z późn. zm.). Według przepisu art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei przepis art. 229 ustawy stanowi, iż roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (t.j. przed dniem 1.01.1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z akt wynika, że sprawa zwrotu nieruchomości położonej w W. oznaczonej jako działka nr 601, była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez Starostę na wniosek z dnia [...].03.1999 r. złożony przez J. T. i Z. K.. Wówczas postępowanie w sprawie zwrotu wymienionej działki zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...].09.1999 r., Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...].05.1999 r., Nr [...] dotyczącą umorzenia postępowania o zwrot zabudowanej nieruchomości położonej w W., oznaczonej w chwili wywłaszczenia jako p.gr. l.kat. 260/2 i 260/3 o łącznej powierzchni 38a 39m2 a następnie stanowiącej działki ewidencyjne nr : 601 i 603. Prowadzone w 1999 roku postępowanie jak również obecne wykazało, że nieruchomość o której zwrot ubiega się J. T. stanowi własność Gminy C. i pozostaje w użytkowaniu wieczystym A w Ł. Prawo użytkowania wieczystego jak wynika z zawiadomienia z dnia [...].03.1996 r. Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych Ł., zostało ujawnione w księdze wieczystej Nr [...] w 1996 r. Zatem, Starosta rozpatrując nowy wniosek J. T. o zwrot działki nr 601 położonej w W. ponownie umorzył postępowanie w sprawie zwrotu, z powodu, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania zmierzającego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ustosunkowując się do kwestii dotyczącej przyznania rekompensaty za wywłaszczoną działkę stwierdzono, iż obecnie brak jest podstaw prawnych do jej przyznania. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła J. T. domagając się zwrotu objętej postępowaniem działki. W uzasadnieniu skargi podała, że nieruchomość została zabrana jej rodzicom bez stosownego odszkodowania w celu wybudowania mieszkania dla pracowników stacji uzdatniania wody w Ł. Następnie bezprawnie przekazano ją Gminie C., która z kolei bezprawnie przekazała ją Urzędowi Miasta w Ł. Działka nie jest użytkowana zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem. Od kilkunastu lat nie mieszkają na niej osoby związane z pracą nie tylko w stacji uzdatniania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje w obrocie prawnym ostać się nie mogą. Artykuły 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 z 1980 r. z późn. zm.) nakładają na organy administracji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wkracza w sferę sposobu wykonywania prawa własności i w strefę wykonywania prawa wieczystego użytkowania. W świetle art. 28 KPA stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu orzekającego, że postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy interesu właściciela nieruchomości oraz jej użytkownika wieczystego, dlatego tej grupie osób przysługuje uprawnienie do występowania w sprawie o zwrot nieruchomości, której są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi, w charakterze strony na podstawie art. 28 KPA. Taki kierunek wykładni jest prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. W przedmiotowa sprawa dotyczy działki oznaczonej nr 601 położonej w miejscowości W. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego właścicielem tej działki jest Gmina C. Jej użytkownikiem wieczystym - wbrew ustaleniom organów obu instancji - nie może być jednak A w Ł., bo podmiot taki w czasie trwania objętego kontrolą Sądu postępowania nie istniał. Użytkownikiem wieczystym objętej postępowaniem nieruchomości jest najprawdopodobniej Gmina Miasto Ł. Kwestii tej nie wyjaśniły organy obu instancji. Mając na uwadze takie ustalenia stwierdzić należy, iż w postępowaniu administracyjnym nie wziął udziału użytkownik wieczysty działki nr 601, co pozwala na konkluzję, że nie występowały w nim wszystkie strony w rozumieniu przepisu art. 28 KPA. Brak uczestnictwa strony, bez jej winy w postępowaniu może być przyczyną jego wznowienia, dlatego decyzje organów obu instancji musiały zostać uchylone. Zauważyć również należy, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinien pochodzić od wszystkich uprawnionych, tzn. od wszystkich współwłaścicieli bądź ich następców prawnych. Charakter stwierdzonego naruszenia prawa (brak udziału strony w postępowaniu) nie pozwala Sądowi na merytoryczne ustosunkowanie się do zarzutów skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ustalą krąg osób, które w oparciu o przepis art. 28 KPA występować muszą w sprawie w charakterze strony. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.