IV SA/Wa 1328/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstw niskotowarowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej L. G. kwotę 200 - (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Kierownik Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w C. z dnia [...] marca 2006r. odmawiającą L. G. przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni ubiegając się o pomoc finansową na wsparcie gospodarstwa towarowego zadeklarowała we wniosku z dnia 7 marca 2005r. nie tylko nieruchomości gruntowe stanowiące jej własność ale także nieruchomości będące przedmiotem dzierżawy oraz użyczenia. Gospodarstwo L. G. ze wszystkich deklarowanych gruntów (własnych oraz dzierżawionych) osiągnęło żywotność ekonomiczną o wielkości początkowej na poziomie 2,36 ESU (EJW) w rozumieniu decyzji [...] z dnia [...] czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L [...] z dnia 17siepmia 1985r. ze zm.). Zgodnie z § 3 ust.1 pkt 3 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870) płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie stanowiącym odrębną własność producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU),w rozumieniu powołanej powyżej decyzji [...] z dnia [...] czerwca 1985r. Przepisy powołanego powyżej rozporządzenia nie regulują możliwości włączenia do gospodarstwa rolnego gruntów dzierżawionych, dlatego należy odwołać się do art. 5 ust.1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), który w zakresie definicji "producenta rolnego" odsyła do art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji przyznanie płatności ( Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz.76), w myśl którego, za producenta rolnego uznaje się m.in. osobę fizyczną będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego. A to oznacza, iż przy obliczaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego mogą być uwzględnione powierzchnie gruntów będące przedmiotem dzierżawy - dzierżawca jest bowiem posiadaczem zależnym. Niemniej jednak warunkiem przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego jest prowadzenie działalności w gospodarstwie (w tym na gruntach dzierżawionych) przez okres co najmniej trzech lat przed dniem złożenia wniosku, wobec tego do obliczenia wielkości ekonomicznej można uwzględnić tylko grunty dzierżawione przez okres minimum trzech lat. Przedstawione przez wnioskodawczynię umowy dzierżawy oraz użyczenia zostały zawarte w dniu 1 sierpnia 2003 roku oraz w dniu 29 września 2004r., a ponieważ wniosek o przyznanie płatności wpłynął w dniu 7 marca 2005r., to nie można było, zdaniem organu odwoławczego, uznać, iż warunek o trzyletnim okresie dzierżawy został przed dniem złożenia wniosku, został spełniony. Wskazane okoliczności powodują, iż gospodarstwo wnioskodawczyni nie osiągnęło wymaganego progu 2 ESU (EJW), a to oznacza ,iż nie zostały spełnione warunki - określone w cytowanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r- do przyznania płatności z tytułu gospodarstw niskotowarowych. Skargę na powyższą decyzję wniosła L. G., podnosząc, iż ustawa nie wyłącza rolników dzierżawiących ziemię poniżej trzech lat ze składania wniosków o wspieranie gospodarstwa niskotowarowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zadaniem sądu jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dacie ich wydania. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Na gruncie prawa krajowego podstawę prawną przyznania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych stanowi ustawa z dnia 28 grudnia 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz wydane na podstawie delegacji zwartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870), zwane dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 3 ust. 1 cytowanego rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który: jest osobą fizyczną; prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb; w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym: a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz b) będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji [...] z dnia [...] czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L [...] z 17.08.1985, z późn. zm.)1); 4) zobowiąże się do: a) realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego: dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, b) nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające obu instancji przyjęły, iż skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jej pomocy finansowej, ponieważ nie prowadziła działalności gospodarczej przez okres 3 lat, jak tego wymaga przepis § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, na gruntach dzierżawionych oraz gruntach użyczonych, wchodzących w skład jej gospodarstwa rolnego, Innymi słowy, zdaniem organów, skoro umowa dzierżawy została zawarta dniu [..] sierpnia 2003r. a umowa użyczenia w dniu [...] września 2004r., to mimo ,iż w dniu złożenia wniosku skarżąca prowadziła na tych gruntach działalność gospodarczą, o jakiej mowa w pkt 2 ust.1 art. 3 rozporządzenia, to z uwagi na to, iż nie upłynął, wynikający z tego przepisu trzyletni okres prowadzenia tej działalności na gruntach dzierżawionych i użyczonych, to brak było podstaw do uznania, iż zostały spełnione wymogi z § 3 ust.1 pkt 2 i pkt 3 lit. a rozporządzenia. Brak podstaw do uwzględnienia tych gruntów skutkuje tym, iż gospodarstwo skarżącej nie osiągnęło minimalnego - 2 ESU ( EJW) - progu wielkości ekonomicznej, wymaganego dla gospodarstwa niskotowarowego, o którym stanowi § 3 pkt 3 lit. b rozporządzenia, a który jest warunkiem udzielenia płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Z przedstawionym powyżej stanowiskiem organów orzekających nie można się zgodzić. Przepis § 3 ust.1 rozporządzenia zawiera zamknięty katalog warunków jakie musi spełnić producent rolny występujący z wnioskiem o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W ocenie Sądu, analiza przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia prowadzi do wniosku, iż ustanowiony w tym przepisie warunek odnosi się wyłącznie do wykazania się przez producenta rolnego co najmniej trzyletnim okresem prowadzenia działalności rolniczej w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej. Innymi słowy, warunek ten należy rozumieć jako wymóg wykazania się przez producenta rolnego posiadaniem kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy czym normodawca postanowił, iż kwalifikacjami tymi może wykazać się producent rolny, który co najmniej przez okres trzech lat prowadził działalność rolniczą w zakresie określonym w tym przepisie. Za przyjęciem takiej interpretacji przepisu pkt 2 ust.1 § 3 rozporządzenia przemawia przepis § 6 ust 4 rozporządzenia, w myśl którego do wniosku o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego producent dołącza dokument potwierdzający prowadzenie działalności gospodarczej przez okres trzech lat, o którym mowa w § 3 ust.1 pkt 2, przy czym dokumentem tym jest dokument potwierdzający okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 3 latach przed dniem złożenia wniosku, lub dokument potwierdzający okres posiadania gospodarstwa rolnego wraz z oświadczeniem o okresie prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie (ust. 5 pkt 1 i 2). Przechodząc do dalszych rozważań podnieść należy, iż w świetle treści pkt 3 ust.1 § 3 rozporządzenia kolejnym warunkiem przyznania płatności jest wykazanie przez producenta rolnego, iż w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, a więc działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w gospodarstwie rolnym, stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności (lit. a). W ocenie Sądu, z literalnego brzmienia powołanego przepisu w żaden sposób nie można wyprowadzić wniosku, jak to uczyniły organy obu instancji, iż producent ma się wykazać nie tylko prowadzeniem działalności rolniczej, o której mowa w pkt 2, ale również wykazać, że działalność tę prowadził przez okres trzech lat i to nie tylko na gruntach stanowiących własność jego, jego małżonka, lub ich współwłasność, ale również na gruntach dzierżawionych, czy też użyczonych. Z przeprowadzonej analizy treści powołanego przepisu wynika jedynie to, iż kolejnym warunkiem przyznania płatności jest wymóg wykazania przez producenta rolnego, że na wszystkich gruntach wykazanych we wniosku, które w dniu złożenia tego wniosku wchodziły w skład jego gospodarstwa rolnego, prowadził działalność rolniczą, o jakiej mowa w pkt 2, a więc w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb. Za taką interpretacją tego przepisu przemawia, to, iż po pierwsze -normodawca w treści tego przepisu nie użył sformułowania " co najmniej trzech lat", którym się posłużył w pkt 2 ust.1 § 3 rozporządzenia, a po drugie użyte w tym przepisie wyrażenie " o jakiej mowa w pkt 2" wyraźnie odnosi się do działalności gospodarczej, której zakres został określony w tym pkt 2. W świetle powyższego należy zgodzić się ze skarżącą, że dokonana przez organy orzekające interpretacja przepisu § 3 rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z powołaną wyżej ustawą z dnia 28 listopada 2003r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), której podstawowym celem jest wspieranie gospodarstw rolnych niskotowarowych, poprzez udzielenie pomocy finansowej rolnikom indywidualnym prowadzącym własne gospodarstwa rolne dla ich restrukturyzacji. W ocenie Sądu wskazana powyżej argumentacji przemawia za przedstawioną interpretacją § 3 ust.1 pkt 2 i 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Dz. U. Nr 286, poz. 2870). Niezależnie od powyższych wywodów wskazać zasadnym jest podnieść, iż w niniejszej sprawie organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa strony do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 kpa), które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zawartej w art. 10 kpa. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 k.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.