I SA/Wa 541/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...] Okręgowego Zarządu [...] na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]), po rozpatrzeniu odwołania S. W., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] uchylającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz A. i S. W. wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] oraz orzekł o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2000 r. orzekającą o zwrocie na rzecz A. i S. W. wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 listopada 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3399/00 oddalił skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił ocenę prawną zawartą, w wydanym w tej samej sprawie, wcześniejszym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 30 marca 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1315/97, który wskazał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, ponieważ zbycie nieruchomości przez S. i A. W. nastąpiło w związku z planowaną trzecią rozbudową Przedsiębiorstwa [...] "C." [...] w T., do której jednak nie doszło. W odrębnym postępowaniu ostateczną decyzją stwierdzono bowiem wygaśnięcie decyzji z dnia [...] września 1975 r. o zatwierdzeniu planu zagospodarowania tej rozbudowy. Sąd ten uznał za błędny pogląd, że przeszkodą do zwrotu nieruchomości jest jej wykorzystanie pod [...], urządzone na przedmiotowej nieruchomości w sposób sprzeczny z celem wywłaszczenia, przepisami prawa oraz ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczającego ten grunt pod zieleń o charakterze izolacyjnym w strefie uciążliwości przemysłu. W związku z powyższym zdaniem Sądu orzekającego ponownie, w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego i prawnego, która zdezaktualizowałaby ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2000 r. Wobec tego podnoszone przez skarżącego kwestie dotyczące likwidacji [...] i wzajemnych rozliczeń z tego tytułu nie mają żadnego wpływu na realizację roszczenia o zwrot nieruchomości. W ocenie Sądu celem wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] była jedynie trzecia rozbudowa Zakładów "C." [...] w T., a nie urządzenie [...], dlatego też żądanie zwrotu było zasadne, gdyż pomimo upływu 7 lat od wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z tak określonym celem wywłaszczenia, ponieważ – czego nie kwestionują skarżący – trzecia rozbudowa nie została zrealizowana. Wnioskiem z dnia 28 lutego 2003 r. Polski Związek [...] Okręgowy Zarząd [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu działki nr [...] uzasadniając wniosek wyjściem na jaw nowych, nieznanych dotychczas, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, w szczególności dotyczących dokonania przed upływem 7 lat od wykupu nieruchomości trzeciej rozbudowy Z. "C." [...] w T. (decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] września 1975 r. z załącznikiem mapowym, pismo Przedsiębiorstwa E. S.A. z dnia 21 lutego 2003 r., informacje prasowe) oraz założenia w tym okresie strefy ochronnej w postaci [...] (decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia [...] września 1977 r., decyzja Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w T. z dnia [...] listopada 1979 r. decyzja Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w T. z dnia [...] marca 1984 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie w sprawie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2005 r. orzekł w punkcie 1 o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2000 r. orzekających o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oraz w punkcie 2 odmówił zwrotu na rzecz S. W. przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. S. W. wniosła odwołanie do organu wyższego stopnia. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. W uzasadnieniu, organ stwierdził, że obecna zmiana stanowiska Przedsiębiorstwa E. S.A., iż cel wywłaszczenia został zrealizowany nie uzasadnia zmiany decyzji w sprawie, bowiem nie są to nowe, nieznane organowi dowody w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA. W dotychczasowym postępowaniu w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości Przedsiębiorstwo E. S.A. (wcześniej Zakłady [...] "C." [...]) wskazywało bowiem na fakt niezrealizowania "trzeciej rozbudowy". Poza tym fakt wzniesienia szeregu budynków i obiektów budownictwa przemysłowego był powszechnie znany, co podkreślone zostało również w piśmie członków Polskiego Związku [...] w [...] w T. z dnia 31 lipca 2000 r. Równocześnie w aktach sprawy znajduje się pismo Urzędu Miejskiego w T. z dnia 16 czerwca 1992 r. z załącznikiem w postaci fragmentu mapy, na którym uwidoczniona jest część budynków wskazanych w piśmie Przedsiębiorstwa E. S.A. w T. z dnia 25 sierpnia 2005 r. Tym samym nie można uznać wzniesienia szeregu budynków w ramach realizacji trzeciego etapu rozbudowy Zakładu za nową okoliczność, nieznaną organowi administracji, który wydał decyzję w sprawie. To, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz A. i S. W. był zasadny potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 marca 2000 r. i z dnia 20 listopada 2002 r., wydanych we wcześniejszych postępowaniach dotyczących działki nr [...]. W dniu 23 lutego 2006 r. Polski Związek [...] Okręgowy Zarząd [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 r., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja Ministra jest niezgodna z prawem, ponieważ jako podstawę prawną wydanej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 KPA. Z przepisu tego wynika, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Skoro Minister Transportu i Budownictwa, jako organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję winien - orzekając co do istoty sprawy przy przyjęciu, że w jego ocenie nie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA - rozstrzygnąć w sposób wynikający z art. 151 § 1 pkt 1 KPA tzn. odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej, a nie odmówić zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. Powyższe oznacza, że decyzja Ministra Transportu i Budownictwa w części orzekającej co do istoty sprawy została wydana bez podstawy prawnej, skoro przepis art. 151 KPA nie przewiduje, aby decyzja kończąca wznowione postępowanie zawierała rozstrzygnięcie o odmowie zmiany decyzji dotychczasowej. Ponadto w ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie fakt iż trzeci etap rozbudowy miał miejsce jest nową, istotną okolicznością faktyczną a przedłożone dowody są nowymi dowodami w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 KPA. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy bowiem rozumieć, zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Mapa z 1992 r. na której zaznaczona została część budynków, które jak się dopiero teraz okazało zrealizowane zostały w ramach trzeciego etapu rozbudowy Zakładu nie może oznaczać, że zrealizowanie tego etapu rozbudowy nie jest nową okolicznością faktyczną, skoro podstawą dotychczasowych rozstrzygnięć było przyjęcie, że trzeci etap rozbudowy w ogóle nie miał miejsca. Żaden z organów rozstrzygających w sprawie nie oceniał zatem, czy budynki naniesione na mapie realizowane były w ramach trzeciego, czy innego etapu rozbudowy Zakładu, skoro podstawą rozstrzygnięcia było założenie, że ten etap rozbudowy E. nie miał miejsca. Mapa ta nie może zatem być oceniana jako znany organowi, na etapie postępowania zwykłego, dowód na okoliczność, że trzeci etap rozbudowy miał miejsce, bowiem dopiero nowe dowody i nowe okoliczności pozwalają na odniesienie treści tej mapy do zakresu realizacji trzeciego etapu rozbudowy E. Ujawnienie nowych dowodów wskazujących na to, że ten etap rozbudowy E. w znacznej części został zrealizowany prowadzi w przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżącego, nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale również do zmiany oceny stanu faktycznego, co stanowi przesłankę wznowieniową, o której mowa wart. 145 § 1 pkt 5 KPA. Przesłankę taką stanowi również błędne ustalenie stanu faktycznego, co w rezultacie w niniejszej sprawie miało miejsce. W tej sytuacji zaskarżona decyzja narusza nie tylko przepis art. 145 § 1 pkt 5 KPA, ale również podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 KPA tzw. zasadę prawdy obiektywnej. Stanowisko przyjęte przez organ w zaskarżonej decyzji przeczy tej zasadzie, gdyż w istocie jest przejawem zastosowania prawdy formalnej, a nie prawdy obiektywnej. Skoro trzeci etap rozbudowy E. miał istotnie miejsce, co potwierdzają, zdaniem skarżącego, nowe dowody nie można powołując się na względy formalne okoliczności tej nie uwzględnić. Takie postępowanie organu narusza również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 KPA). W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Minister Transportu i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie sprostowania rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. w ten sposób, że zamiast zwrotu "orzekam o odmowie zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. winno być "orzekam o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. W odpowiedzi na skargę S. W. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu strona podzieliła argumentację przedstawioną przez organ w zaskarżonej decyzji oraz wskazała, że fakt utworzenia strefy ochronnej dla trzeciej rozbudowy Z. "C." [...] w T. nie nastąpił, ponieważ ówczesne przepisy prawa zabraniały utworzenia w strefie ochronnej [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie mogła być uwzględniona. Dokonując kontroli decyzji Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2006 Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które mogłyby mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana przez właściwy organ, w oparciu o prawidłową podstawę prawną, z zapewnieniem stronom udziału w postępowaniu poprzedzającym załatwienie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał motywy swego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Minister Transportu i Budownictwa prawidłowo uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. i orzekł o odmowie uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2000 r. Trzeba bowiem zauważyć, że sprawa dotycząca zwrotu na rzecz S. i A. W. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] została zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2002 r. oddalającym skargi Polskiego Związku Okręgowego Zarządu [...] oraz E. S. A. w T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. W powyższym wyroku Sąd podzielił ocenę prawną wyrażoną we wcześniejszym wyroku tego Sądu z dnia 30 marca 2000 r. i stwierdził, że celem wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej wówczas jako działka nr [...] była jedynie trzecia rozbudowa Zakładów "C." [...] w T., a nie urządzenie [...]. Zdaniem Sądu w takim przypadku żądanie zwrotu było zasadne, gdyż pomimo upływu 7 lat od wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z tak określonym celem wywłaszczenia, ponieważ – czego nie kwestionują skarżący – trzecia rozbudowa nie została zrealizowana. Przy rozpatrywaniu sprawy o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. Minister Transportu i Budownictwa był związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2002 r. Stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego związany jest również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie (art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). W tym stanie rzeczy podnoszone przez Polski Związek [...] Okręgowy Zarząd [...] nowe okoliczności i dowody, które zostały ujawnione dopiero po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2002 r. mogłyby wskazywać na zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania sądowego zakończonego powołanym wyżej orzeczeniem (art. 270 tej ustawy w związku z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające...). Odnosząc się natomiast do podnoszonego w skardze zarzutu wydania zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej należało zauważyć, że co prawda w rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. jest mowa o "odmowie zmiany decyzji", jednakże w jej uzasadnieniu wyraźnie stwierdzono, że "skoro powołana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność nie wypełnia przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 KPA, należało odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej". Należało więc uznać, że jest to oczywista omyłka pisarska, która zresztą została już sprostowana postanowieniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.