II OZ 1110/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA – Alicja Plucińska-Filipowicz (spr) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2006 r., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. działającego z upoważnienia J. i E. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 784/05 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi J. B. oraz J. i E. B. reprezentowanych przez J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 5 lipca 2005 r., [...] w przedmiocie wylesienia działki postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. IIOZ 1110/06 U z a s a d n i e n i e Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 784/05 po rozpoznaniu wniosku skarżącego J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych orzekł o zwolnieniu skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego do kwoty 150 zł oraz w całości od pozostałych kosztów sądowych zaś w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy J. B. domagał się przyznania tego prawa w zakresie zwolnienia od uiszczania kosztów sądowych w sprawie. Podał, że ma ciężką sytuację materialną i rodzinną. Zamieszkuje wraz z żoną, synem, synową i dwójką małoletnich wnuków w domu wolnostojącym o pow. 45 m2 na nieruchomości o pow. 1,28 ha. Żona jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z emerytury pobieranej przez skarżącego w kwocie 1169 zł miesięcznie oraz wynagrodzenia synowej w kwocie 825 zł miesięcznie. Skarżący i jego żona chorują i są zmuszeni do zażywania drogich leków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynikają dwie zasady: 1. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych obejmuje swym zakresem wyłącznie tę ich część, której strona z uwagi na swoją sytuację majątkową i rodzinną nie jest w stanie uiścić, 2. Ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na brak możliwości partycypacji strony w kosztach sądowych spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie wpis sądowy został ustalony na 200 złotych. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione we wniosku strony uzasadniają przyznanie prawa pomocy - zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu do kwoty 150 zł oraz całościowego zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych, bowiem skarżący posiada środki i możliwości do uiszczenia pozostałej części wpisu, to jest kwoty 50 złotych, uwzględniając dochód na sześcioosobową rodzinę skarżącego w kwocie 1994 złote miesięcznie. Kwota ta mając na uwadze podane we wniosku wydatki rodziny, nie jest tak niska, aby uznać, iż nie ma możliwości wygospodarowania z niej nawet ułamkowej części wpisu. Całościowe zwolnienie od wpisu winno być przyznane jedynie wówczas, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, należy bowiem mieć na uwadze, iż każde zwolnienie od kosztów sądowych stanowi uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa. Skarżący przy dołożeniu należytej staranności i zapobiegliwości jest w stanie uiścić kwotę 50 słotych. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł J. B. podnosząc, iż jego rodzina jest tak uboga, iż nie stać jej nawet na opłacenie pozostałej kwoty 50 złotych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując we wniosku, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, stosownie do przesłanki określonej w art. 246 ( 1 pkt 2 ppsa. W sprawie nie jest sporne, że stan majątkowy i rodzinny skarżącego uprawnia do zaliczenia strony do osób ubogich, którym należy prawo pomocy przyznać, sporną kwestią jest jedynie to, czy skarżący ma możliwość wygospodarować kwotę 50 zł, z poniesienia której nie został zwolniony zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, czy też jest tak, jak twierdzi się w zażaleniu, iż faktycznie uiszczenie nawet tej kwoty przekracza możliwości finansowe strony. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża przekonanie, że uwzględnienie zaskarżonym postanowieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy przesądzające o tym, że wnioskodawca ma co do zasady prawo skorzystać z dobrodziejstwa przepisu art. 246 ( 1 pkt 2 ppsa, z ograniczeniem tej pomocy do kwoty 150 zł i pozostawienie ciążącego na stronie obowiązku uiszczenia kwoty 50 zł, nie usprawiedliwiają argumenty przywołane przez Sąd I instancji. Zwłaszcza wskazanie, iż "każde zwolnienie od kosztów sądowych stanowi uszczuplenie dochodów Skarbu Państwa", a nadto, iż "skarżący przy dołożeniu należytej staranności i zapobiegliwości jest w stanie uiścić kwotę 50 złotych" nie są adekwatne do ujawnionej w sprawie sytuacji, że wnioskodawca jest osobą ubogą, co nie jest kwestionowane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentne w sprawie w odniesieniu do przyjęcia, że skarżący wykazał zaistnienie przesłanki z art. 246 ( 1 pkt 2 ppsa jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia z mocy art. 185 w zw. z art. 197 ( 2 ppsa.