I GSK 386/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Chromicki Maria Myślińska Protokolant Anna Wróblewska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Wejherowie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 611/05 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Wejherowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 19 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 611/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. w Wejherowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 19 sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż zaskarżona decyzja doręczona została stronie w dniu 29 sierpnia 2005 r., termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 28 września 2005 r., zaś skarga została nadana w polskim urzędzie pocztowym w dniu 29 września 2005 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Uzasadniało to odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Wejherowie zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż zaistniały przesłanki dla odrzucenia skargi, co wyczerpuje wymogi określone w art. 174 § 2 p.p.s.a. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oraz zasadzenie kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Skarżąca spółka podniosła, iż wobec wszystkich decyzji doręczonych pełnomocnikowi w dniu 29 sierpnia 2005 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zostały opracowane w dniu 27 września 2005 r. W dniu 28 września 2005 r. skarga została nadana jako list polecony o numerze R 14194. Skarżąca wskazała, że przedmiotowa sprawa zarejestrowana została w kancelarii pełnomocnika pod numerem 9. Wskazano również, że w dniu 29 września 2005 r. nadano na adres Izby Celnej w Gdyni trzy przesyłki o numerach R 14470, R 14471 i R 14472, zawierające łącznie skargi w dziewięciu kolejnych sprawach. Skarżąca zarzuca, że Sąd wydając postanowienie o odrzuceniu skargi jako wniesionej po terminie nie dokonał analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, podając, że w aktach znajduje się oryginał skargi datowany na dzień 27 września 2005 r., zaopatrzony w oryginalną pieczęć potwierdzającą datę wpływu skargi do organu, tj. Izby Celnej w Gdyni w dniu 29 września 2005 r. Nie jest zatem możliwe by skarga wpłynęła tego samego dnia, w którym była nadana w urzędzie pocztowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej zasługują na uwzględnienie. Istota niniejszej sprawy zawiera się w odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie tej zostało należycie wykazane, iż skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku została wniesiona z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. i czy w związku z tym zasadne jest jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. Aby móc udzielić odpowiedzi na tak postawione pytanie zauważyć na wstępie należy, iż w art. 83 § 3 p.p.s.a. ustawodawca zrównał w skutkach prawnych z wniesieniem do sądu skargi, oddanie jej w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym. Potwierdzeniem oddania pisma jest w takim wypadku, umieszczona na kopercie, urzędowa pieczęć poczty wraz z widniejącą na niej datą. Oznacza to, iż o zachowaniu terminu do wniesienia skargi na ostateczną decyzję organu administracji publicznej będzie decydowała data jej nadania w polskim urzędzie pocztowym. Na gruncie tak orzecznictwa, jak i piśmiennictwa, nie budzi wątpliwości, iż nadanie pisma przez stronę postępowania na poczcie musi – dla swojej prawnej skuteczności – nastąpić przed upływem określonego terminu oraz, że adresat pisma (sąd lub organ, za pośrednictwem którego jest wnoszona skarga) musi być co do zasady prawidłowo przez nadawcę wskazany. Problem z dokonaniem właściwej oceny przez sąd administracyjny zachowania terminu procesowego w konkretnej sprawie może pojawić się wówczas, gdy w aktach sprawy brak jest koperty, w której zostało przesłane pismo, lub też koperta dołączona do akt, nie odpowiada tej, w której została wysłana przez stronę skarga. Powody takiego stanu rzeczy – na przykład błąd pracownika organu, który kompletując akta nie przyporządkował określonych dowodów nadania do konkretnych pism procesowych - nie mają w tym zakresie prawnego znaczenia w tym sensie, iż nie można takich okoliczności tłumaczyć na niekorzyść skarżącego. W takim bowiem przypadku twierdzenie strony postępowania, iż nadała pismo w terminie do tego przewidzianym za pośrednictwem polskiego urzędu pocztowego, powinno spowodować przyjęcie przez sąd, iż termin został zachowany. Dokonanie takiej oceny powinno być ułatwione, gdy skarżący swoje twierdzenie popiera przedstawieniem stosownej dokumentacji, np. wpisami w książce nadawczej lub dowodami nadania pisma na poczcie, za pomocą której udowadnia, lub jedynie uprawdopodabnia, fakt złożenia pisma na poczcie przed upływem ustawowego terminu. Jak bowiem wskazano wszelkie niejasności i kwestie wątpliwe powinny być zawsze oceniane na korzyść tej strony procesu, która domaga się ochrony jej praw w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a to z uwagi na negatywną konsekwencję procesową (odrzucenie skargi przez sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), która dotyka wyłącznie stronę skarżącą, pozbawioną prawa do sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Powyższy pogląd – ograniczający możliwość odrzucania przez sądy skarg z uwagi na ich wniesienie z sugerowanym wprawdzie naruszeniem ustawowego terminu, lecz w niejasnych sytuacjach faktycznych – wypływa wprost z istoty, sprawowanego przez sądy administracyjne wymiaru sprawiedliwości. Z tym z kolei zagadnieniem wiąże się prawo do sądu rozumiane jako prawo do otrzymania wyroku rozstrzygającego określoną sprawę. Wszelkie inne sposoby (formalne) zakończenia przez sądy spraw sądowoadministracyjnch (np. poprzez odrzucanie skargi) powinny być traktowane jako wyjątki od tej zasady, zaś podstawy faktyczne, które prowadzą do wydania takich rozstrzygnięć, muszą mieć charakter bezsporny i oczywisty. W przeciwnym wypadku w sytuacji, gdy organ – z różnych przyczyn – nie dołączyłby do akt koperty z adnotacją poczty i uniemożliwił przez to dokonanie przez sąd jednoznacznej oceny tego aspektu sprawy, zaś strona nie byłaby w stanie wykazać, iż nadała skargę za pośrednictwem poczty w terminie, mogłoby dojść do zamknięcia drogi sądowej. Precyzując powyższe rozważania na gruncie niniejszej sprawy należy podkreślić, iż WSA w Gdańsku odrzucając wniesioną skargę [...] Spółki z o.o. z siedzibą w Wejherowie naruszył wspomniane zasady, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał bowiem, iż Spółka nadała skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni Nr [...] z dnia 19 sierpnia 2005 r. w UP nr 2 w Gdyni w dniu 29 września 2005 r. Podstawę do ustalenia przez Sąd pierwszej instancji takiego stanu faktycznego dała treść datownika umieszczonego na kopercie (Nr R 14472, wysłanej w dniu 29 września 2005 r.), znajdującej się na karcie nr 16 i 17 akt III SA/Gd 611/05. Takie ustalenie nie jest prawidłowe, bowiem Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, iż okoliczność, czy koperta R 14472 jest tą, w której została wysłana skarga na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni Nr 320000[...] z dnia 19 sierpnia 2005 r. (doręczoną pełnomocnikowi Spółki w dniu 29 sierpnia 2005 r.), czy też nie, jest w istocie sporna. Według bowiem pełnomocnika skarżącej Spółki skarga w sprawie została nadana w UP nr 2 w Gdyni listem poleconym (oznaczonym numerem R 14194) na adres Izby Celnej w Gdyni w terminie, tj. w dniu 28 września 2005 r. Taki też wpis widnieje w książce nadawczej kancelarii radcy prawnego Piotra Kubika, przedstawionej w sprawie. W tym przypadku ustalenie przez Sąd, iż skarga została nadana na poczcie już po upływie terminu do jej wniesienia, mogło by mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby organ udowodnił, iż w kopercie Nr R 14472 istotnie znajdowała się skarga na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni Nr [...]. Taki dowód nie został przez organ przeprowadzony. Dodatkowo zauważyć trzeba, na co wskazuje doświadczenie życiowe, iż nie zdarza się w praktyce, aby nadane jednego dnia pismo w urzędzie pocztowym jeszcze tego samego dnia trafiło do adresata (nawet w tej samej miejscowości). Także i ta okoliczność przemawiać powinna za odrzuceniem tezy organu, wedle której przedstawiona koperta, oznaczona Nr 14472 (z datownikiem 29.09.2005 r.) jest tą samą, w której została nadana przez pełnomocnika Spółki skarga z dnia 27.09.2005 r. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni Nr [...] z dnia 19 sierpnia 2005 r. Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.