I SA/Wr 1578/05

Dnia 7 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Asesor WSA Marek Olejnik Protokolant Katarzyna Motyl po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 1996 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz H. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...] H. P. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem "anulowania – skorygowania wszystkich decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wystawionych w latach od [...] do [...] pomniejszając powierzchnię gruntu". Żądanie swoje sprecyzował ostatecznie w piśmie z dnia [...], stwierdzając, iż domaga się wznowienia postępowań podatkowych dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości, w tym za rok 1996. Podał wnioskodawca, iż do podstawy wymiaru podatku przyjęto powierzchnię dzierżawionej przez niego działki na podstawie umowy z Gminą W. – [...], gdy tymczasem w toku procesu cywilnego jaki prowadzi z Gminą okazało się, że rzeczywista powierzchnia działki jest mniejsza i wynosi [...]. Decyzją z dnia [...] (nr [...]), wydaną na podstawie art. 243 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 1996 rok, zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] (nr [...]). Wskazał organ, że w odniesieniu do osób fizycznych, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, to jest w sposób o jakim mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji. Powoduje to, że w takich sprawach ma zastosowanie termin o jakim mowa w art. 68 § 1 tej ustawy, według którego zobowiązanie podatkowe nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W ocenie Kolegium upływ wskazanego 3-letniego terminu spowodował, że wznowienie postępowania podatkowego za 1996 r. nie mogło mieć miejsca, skoro według art. 243 § 1a Ordynacji, wznowienie postępowania jest niedopuszczalne po upływie terminów przewidzianych w art. 68 lub w art. 70. Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] (nr [...]) utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie, przedstawiając analogiczną argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. P. zarzucił, Sygn. akt I SA/Wr 1578/05 że terminy przedawnienia mogą być liczone dopiero od daty, kiedy dowiedział się o zawyżeniu przez urzędników metrażu dzierżawionej działki. Wskazał również na naruszenie art. 8 i 9 K.p.a. oraz Konstytucji RP, poprzez niewypełnienie przez Gminę swoich obowiązków w zakresie prawidłowej gospodarki nieruchomościami oraz obciążenie jego osoby podatkami za grunty, których nigdy nie posiadał. Wskazał również na przewlekłe rozpatrywanie jego sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Domagał się skarżący uchylenia decyzji organu podatkowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie ponawiając dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga była uzasadniona. Podstawę odmowy wznowienia postępowania podatkowego przez orzekające w obydwu instancjach Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stanowił przepis art. 243 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) według którego, wznowienie postępowania jest niedopuszczalne po upływie terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 (tej ustawy – przypis). Należy na wstępie wskazać, że postępowanie podatkowe – co do zasady – wznawia się na wniosek strony bądź z urzędu (art. 241 § 1 Ordynacji). W razie wniosku strony, dają się wyróżnić dwa etapy wznowienia: w pierwszym etapie, badaniu podlega dopuszczalność wznowienia postępowania, zaś etap ten kończy się bądź to wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 Ordynacji), bądź to postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1). Jeżeli się okaże, że wznowienie jest dopuszczalne, to po wydaniu w tym zakresie postanowienia, rozpoczyna się drugi etap, którego przedmiotem jest faktyczne wystąpienie podstaw wznowienia, wymienionych enumeratywnie w art. 240 § 1 oraz istota sprawy (art. 243 § 2). Decyzję w sprawie odmowy wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje w razie stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia. Niedopuszczalność ta wynikać może z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Gdy chodzi o przeszkody wznowienia mające charakter przedmiotowy, to zaliczyć tu należy: upływ Sygn. akt I SA/Wr 1578/05 terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 240 § 2 pkt 1 i 2), sformułowanie przez wnioskodawcę zarzutów nie mieszczących się w katalogu z art. 240 § 1, jak również złożenie wniosku w sprawie, w której nie wydano decyzji, bądź decyzja ta nie jest decyzją ostateczną (art. 240 § 1 in principio). Obok tego ustawa Ordynacja podatkowa przewidywała w art. 243 § 1a, jeszcze jedną przesłankę przedmiotową niedopuszczalności wznowienia, a mianowicie upływ terminów przewidzianych w art. 68 lub w art. 70 Ordynacji. Jak już wskazano, przytoczony przepis stanowił jedyną, wskazaną przez organ podatkowy, przyczynę wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Należy zatem stwierdzić, że przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w II instancji, przepis art. 243 § 1a Ordynacji podatkowej został uchylony przez art. 1 pkt 87 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199). Ustawa zmieniająca, w zakresie przedstawionej modyfikacji stanu prawnego, weszła w życie z dniem 1 września 2005 r., co wynikało z jej art. 27. Tymczasem decyzja odwoławcza organu podatkowego wydana została w dniu [...]. Przypomnieć też trzeba, że w pierwszej instancji Kolegium decyzję odmawiającą wznowienia postępowania, opartą na przepisie art. 243 § 1a Ordynacji, wydało w dniu [...]. Okoliczność, że stan prawny uległ zmianie (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia) po wydaniu decyzji w pierwszej instancji, a przed wydaniem decyzji odwoławczej w tej sprawie, musi rzutować na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej do Sądu decyzji, albowiem zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego, wyrażona w art. 127 Ordynacji podatkowej oznacza, że sprawa podatkowa jest w takim samym zakresie i w takim samym stopniu przedmiotem orzekania organów obydwu instancji, a przeto także organu odwoławczego. Jeżeli zatem w dacie orzekania przez organ odwoławczy nie było podstawy do odmowy wznowienia postępowania z powodu upływu terminów o jakich mowa w art. 68 oraz art. 70, to organ ten ponownie załatwiając sprawę, nie mógł uznać zasadności takiej odmowy (wznowienia), czemu dał wyraz utrzymując w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. W przedstawionym powyżej zakresie doszło zatem do naruszenia art. 233 § 1 Sygn. akt I SA/Wr 1578/05 pkt 1, a także art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 200 wskazanej obok ustawy.