II OSK 553/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia NSA Tadeusz Geremek ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Bd 140/06 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego oddala skargę kasacyjną. Decyzją z dnia [...], nr [...] Burmistrz R. na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K/20/01 (Dz.U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716), orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R.. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało oparte na ustaleniu, że M. K. nie przebywa w spornym lokalu od [...] roku oraz na interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K/20/01, który wskazuje, że prowadzenie ewidencji ludności ma charakter czysto rejestracyjny, a pojęcia "zamieszkanie" i "przebywanie" związane są z fizycznym pobytem osoby w danym miejscu. Z uwagi na fakt, iż nie było znane miejsce pobytu M. K., na wniosek organu administracji Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w R. postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt [...]) ustanowił "przedstawiciela do toczącego się postępowania administracyjnego dla nieznanego z miejsca pobytu M. K. ostatnio zamieszkałego w R. ul. [...] - w osobie K. K. zam. R. ul. [...]". W związku z powyższym, organ I instancji dokonał doręczenia zastępczego wydanego przez siebie orzeczenia ustanowionemu sądownie przedstawicielowi strony - K. K., której podpis wraz z datą odbioru - [...] widnieje na "zwrotnym potwierdzeniu odbioru". W odwołaniu z dnia [...] M. K. oświadczył, że przebywał w więzieniu od [...], o czym Policja zawiadomiła jego żonę - M. K., a on został "oficjalnie zawiadomiony" o treści decyzji Burmistrza R. w dniu [...]. Natomiast pismem z [...] M. K., działając zgodnie z informacją organu I instancji, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania i wskazał na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania ze względu na oficjalne otrzymanie decyzji organu o jego wymeldowaniu dopiero dnia [...], w związku z czym nie uchybił terminowi do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie zostało złożone po terminie i odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, przewidzianego dla jego wniesienia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja Burmistrza R. z dnia [...] w sprawie wymeldowania M. K. z pobytu stałego została prawidłowo dostarczona stronie odwołującej w dniu [...] wraz ze stosownym pouczeniem w przedmiocie złożenia odwołania od otrzymanej decyzji, co potwierdza załączone do akt organu I instancji "zwrotne potwierdzenie odbioru", dokonane przez K. K. - ustanowionego sądownie przedstawiciela strony. W związku z tym czternastodniowy termin, w którym można było złożyć odwołanie upłynął w dniu [...], a decyzja Burmistrza R. z dnia [...] uprawomocniła się z dniem [...]. Tym samym organ stwierdził, że od prawomocnej decyzji nie przysługuje środek zaskarżenia, a pismo z dnia [...] zawierające odwołanie należy pozostawić bez rozpoznania. Organ odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zwrócił uwagę, iż nawet gdyby przyjąć wymienione, nieudowodnione oświadczenie strony i zakwestionować zgodne z prawem działanie przedstawiciela strony, to i tak przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] czyli w dniu, w którym przedmiotowa decyzja została przyjęta do wiadomości przez odwołującego (według jego własnego oświadczenia), a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upłynął w dniu [...], natomiast pismo odwołującego w tym względzie zostało wniesione w dniu [...], a więc po terminie przewidzianym do jej wniesienia określonym w art. 58 § 2 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. K. wniósł o uchylenie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżący podniósł zarzuty odnoszące się do bezzasadności orzeczenia o wymeldowaniu i wskazał, że nie zostały przez niego uchybione żadne terminy procesowe, ponieważ o treści decyzji organu I instancji dowiedział się w dniu [...], ze względu na okoliczność pobytu od [...] w więzieniu. Błąd w rozstrzygnięciu sprawy z jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, polega jego zdaniem, na nieuzasadnionym liczeniu wymaganych terminów procesowych nie od daty nadania pisma, lecz wpływu do organu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. K. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że bezsporną okolicznością w sprawie jest fakt, iż w momencie orzekania przez organ I instancji, nie było znane miejsce pobytu M. K. w związku z czym organ słusznie wystąpił w trybie art. 34 § 1 K.p.a. do Sądu Rejonowego w R. o ustanowienie przedstawiciela strony. W tej sytuacji doręczenie wydanej decyzji ustanowionemu sądownie przedstawicielowi strony - K. K. zostało potraktowane w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, jako uzasadnione i zgodne z przywołanymi wyżej przepisami procedury administracyjnej, a w rezultacie decyzja organu I instancji uzyskała walor ostateczności z upływem terminu do wniesienia odwołania, który nastąpił w dniu [...]. Natomiast dokonane po tej dacie zawiadomienie strony o treści dotyczącej decyzji organu I instancji nie otworzyło na nowo biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, gdyż późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 K.p.a., któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu wniesienia odwołania, a czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi (por. NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1283/99; ONSA 2001/3/115). Ponadto Sąd podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w kontekście ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych miało ustalenie spełniania przez skarżącego wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Zdaniem Sądu skoro decyzja Burmistrza R. z [...] dotarła do strony w dniu [...], to złożenie przedmiotowego wniosku w dniu [...] (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym C.), stanowiło oczywiste i wyraźne uchybienie wskazanemu, 7 - dniowemu terminowi, co w pełni uzasadniło podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Dnia 8 stycznia 2007 roku pełnomocnik M. K. złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wskazując na naruszenie przepisów : art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uwzględnienie skargi pomimo naruszenia przepisów postępowania przez organ tj : art. 58 § 2 kpa w zw. z art. 9 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa. art. 141 § 4 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia z punktu widzenia zarzutów podniesionych w skardze. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, że Sąd rozpoznając sprawę pominął fakt, iż skarżący został pouczony przez organ o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu dopiero po doręczeniu decyzji organu i dlatego skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania dopiero po otrzymaniu pisma od organu, w którym poinformowano go o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podczas gdy w doręczonej skarżącemu wcześniej decyzji było jedynie pouczenie o prawie do złożenia odwołania od decyzji, co skarżący uczynił. Ponadto skarżący nie był świadomy, iż po doręczeniu mu decyzji, która okazała się być decyzją prawomocną przysługuje mu prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji i że wniosek taki złożyć należy w terminie zawitym 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, gdyż na etapie wnoszenia odwołania od decyzji jak i następnie na etapie wnoszenia skargi do sądu działał bez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik podniósł również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do przywołanych wyżej okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, a wcześniej zostały one pominięte również przez Wojewodę [...], który wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zdaniem strony dzień, w którym skarżący dowiedział się o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji jak również i dzień, w którym dowiedział się on o fakcie prawomocności tej decyzji ma kluczowe znaczenie dla ustalenia dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z kolei dopiero prawidłowe ustalenie dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania umożliwia prawidłowe ustalenie dnia upływu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodziła nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 cytowanej ustawy. W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd; uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadającą tym wymogom, pozbawiona jest konstytuujących ją elementów treściowych i uniemożliwia ocenę jej zasadności. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut oparty na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skierowany musi być przeciwko wyrokowi Sądu, a nie przeciwko decyzji organu administracji. W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania skierowano przeciwko wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wskazując na naruszenie art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt. lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie spór dotyczy właściwego doręczenia decyzji organu I instancji oraz pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W tym zakresie należy przypomnieć po raz kolejny, że w toku rozpoznawania sprawy organ I instancji nie mógł ustalić miejsca pobytu M. K. (Burmistrz Miasta R. uzyskał informację z dnia [...] z Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości, że Pan M. K. nie figuruje w kartotece osób pozbawionych wolności oraz poszukiwanych listem gończym) i dlatego wystąpił do Sądu na podstawie art. 34 kpa z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Postanowieniem Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w R. z dnia [...] (sygn. akt [...]) ustanowiono "przedstawiciela do toczącego się postępowania administracyjnego dla nieznanego z miejsca pobytu M. K. ostatnio zamieszkałego w R. ul. [...] - w osobie K. K. zam. R. ul. [...]". Ustanowiony sądownie kurator dla strony nieznanej z miejsca pobytu - K. K. - odebrała doręczoną jej decyzję Burmistrza R. w dniu [...] o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R., a ponieważ w ustawowym terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie - zgodnie z art. 129 § 2 kpa - nie zostało wniesione odwołanie, decyzja organu I Instancji stała się ostateczna. W tym zakresie należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że doręczenie wydanej decyzji ustanowionemu sądownie przedstawicielowi strony - K. K. w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności należy traktować jako uzasadnione i zgodne z przepisami procedury administracyjnej. Natomiast zawiadomienie M. K. w dniu [...] o treści decyzji nie otworzyło na nowo biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, gdyż 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi" (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1283/99) i w tej sytuacji odwołanie M. K. złożone dnia [...] nie mogło zostać uznane za złożone w sposób skuteczny. Odnosząc się do zarzutu strony, że skarżący został pouczony przez organ o przysługującym mu prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania dopiero pismem z dnia [...], a więc po uzyskaniu informacji na temat treści decyzji organu I instancji, należy przypomnieć, że wprawdzie art. 58 K.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia, ale organ administracji jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, przy czym przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. W rozpatrywanej sprawie skarżący M. K. wskazuje, że pomimo wcześniejszego doręczenia decyzji Burmistrza R. ustanowionemu sądownie przedstawicielowi strony, został on poinformowany o treści decyzji dopiero w dniu [...], co oznacza, że ten dzień należy przyjąć jako moment, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia odwołania i od tego dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W tej sytuacji należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który uznał, że złożenie przedmiotowego wniosku przez M. K. w dniu [...] stanowiło oczywiste i wyraźne uchybienie wskazanemu wyżej siedmiodniowemu terminowi, bez względu na datę pouczenia skarżącego o terminie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W tym zakresie należy jeszcze raz podkreślić, że możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie wskazane wyżej warunki i z tego względu niespełnienie chociażby jednego z nich uniemożliwia przywrócenie terminu do dokonania czynności, co powoduje, że bezprzedmiotowe staje się badanie pozostałych przesłanek. Z tego też względu organ administracji po stwierdzeniu wskazanego uchybienia w przedmiotowej sprawie zasadnie uznał, że nawet spełnienie pozostałych przesłanek przez skarżącego nie będzie miało wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie i dlatego nie odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować ewentualnym uchyleniem postanowienia stwierdzającego, że odwołanie zostało złożone po terminie i odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez M. K. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.