I FZ 70/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Zając po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P. P." w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2007 r., o sygn. akt I SA/Gl 1837/05 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "P. P." w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 września 2006 r., Nr [...] w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/GL 1837/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił "P. P." Sp. z o.o. w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od zażalenia. W motywach postanowienia Sąd opisał stan sprawy. Wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł strona wniosła o zwolnienie jej z tej opłaty. W uzasadnieniu wniosku oraz w nadesłanych licznie pismach wskazano, że spółka została pozbawiona środków finansowych przez organy skarbowe, zablokowano rachunki bankowe, które "prawdopodobnie zostały zlikwidowane", a cały majątek ruchomy oraz nieruchomy również został zajęty i stanowi przedmiot licytacji. Strona nadesłała zeskanowane kopie odpisów ksiąg wieczystych, dokumentujących obciążenie nieruchomości hipotekami o znacznej wysokości oraz kopię protokołu zajęcia samochodów, jak również kopię odpisu postanowienia z dnia 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność. Strona zaprezentowała również kopię postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1465/06 i zaznaczyła, że w kilku sprawach zawisłych przed tamtejszym sądem zwolniono ją od kosztów sądowych. Ustalono, że kapitał zakładowy spółki wynosi 1 700 000 zł, a wartość środków trwałych wnioskodawcy – 4.362.182,77 zł. Wskazano ponadto, że w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości 5.169.319,24 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w skarżonym postanowieniu uznał, że mając na względzie treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: u.p.p.s.a., spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. W opinii Sądu poważne problemy finansowe spółki nie budzą wątpliwości, czego dowodem są prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne, a w ich ramach m.in. dokonywane opisy i oszacowania nieruchomości. Powyższe nie może jednak przesądzać kwestii, że wnioskujący nie jest w stanie wygospodarować dostatecznych środków na koszty sądowe wymagane na obecnym etapie postępowania. Dalej Sąd zaznaczył, że spółka nie nadesłała części wymaganych dokumentów, mających kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku, tj. dokumentów dotyczących aktualnego stanu na rachunkach bankowych oraz aktualnych wersji odpisów z ksiąg wieczystych. Sąd zwrócił też uwagę, że strona przedstawiła po raz kolejny postanowienie komornika sądowego z 8 grudnia 2006 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, przy czym Sąd zauważył, że jest to dokument pochodzący sprzed roku i jego wartość dowodowa nie może mieć znaczenia przesądzającego w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że strona skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie i uzyskuje przychody z prowadzonej działalności, co odzwierciedlają dokumenty finansowe spółki załączone do rozpatrywanej sprawy, jak również znajdujące się w aktach innych spraw spółki zawisłych przed WSA w Gliwicach. Końcowo Sąd zwrócił uwagę, że w szeregu innych spraw spółki Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymał postanowienia WSA w Gliwicach odmawiające spółce zwolnienia od kosztów. Na powyższe postanowienie prezes skarżącej spółki wniósł zażalenie. Wskazał w nim na fakty związane z postępowaniem kontrolnym i podatkowym prowadzonym wobec spółki. Podkreślił, że w związku uchyleniem decyzji odmawiającej skarżącemu zwrotu podatku VAT "Skarb Państwa jest jego dłużnikiem w kwocie 583.253 zł". Autor zażalenia dodał, że Sąd namawia skarżącego do usunięcia majątku lub pożytków z niego spod zajęcia komorniczego i dokonania wymaganych opłat sądowych, co w ocenie skarżącego jest karalne. Podkreślono, że spółka posiada majątek, ale nie może on generować przychodu, co potwierdzają przedstawione postanowienia komornicze. Skarżący funkcjonuje tylko i wyłącznie dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli, który pożyczy środki również na żądane przez Sąd opłaty, jednakże dopiero po wyczerpaniu możliwości uzyskania zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione, bowiem strona nie przedstawiła w nim żadnych nowych okoliczności, które mogłyby podważyć podjęte przez Sąd I instancji rozstrzygnięcie. Sąd I instancji dokonał szerokiej analizy podnoszonych przez stronę argumentów i odniósł się do wszystkich okoliczności, które w ocenie spółki świadczą o jej słabej kondycji finansowej, uniemożliwiającej opłacenie wymaganego w sprawie wpisu. Ponadto, słusznie Sąd zwrócił uwagę, że strona wbrew wezwaniu nie przedstawiła wszystkich dokumentów, które w pełni zobrazowałyby jej rzeczywistą sytuację finansową. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. A zatem użyty przez ustawodawcę zwrot "gdy wykaże" wyraźnie wskazuje, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek jak najpełniejszego zobrazowania swej rzeczywistej sytuacji finansowej poprzez przedłożenie stosownych dokumentów. Tutejszy Sąd podziela również pogląd wyrażony uprzednio w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FZ 128/07, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi 1 700 000 zł, a wartość środków trwałych wnioskodawcy – 4.362.182,77 zł stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Należy mieć bowiem na względzie, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których nadzwyczaj trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca spółka nie wykazała, że zasługuje na dofinansowanie jej z budżetu państwa (a prawo pomocy jest w istocie taką formą dotowania) w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł, a zatem rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe. Ponadto tutejszy Sąd zauważa, że sam skarżący w zażaleniu przyznał, że jest w stanie pozyskać środki na uiszczenie niezbędnych kosztów sądowych od jednego z wierzycieli, a zatem nie sposób stwierdzić, że nie przyznanie pomocy prawnej stanowić będzie zamknięcie skarżącej spółce dostępu do sądu. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.