III SA/Wa 1439/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę Na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (dalej: ZUS) Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec M. W. celem wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na brak możliwości wyegzekwowania należności. Następnie postanowieniem z [...] stycznia 2006 r., wydanym na podstawie art. 64 c § 1, § 3 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm., dalej: p.e.a.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. obciążył ZUS, jako wierzyciela, kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 173,48 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że ww. kwota kosztów egzekucyjnych powstała w związku z faktem, iż 15 września 2005 r. poborca skarbowy doręczył zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych oraz sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanej. Pismem z 20 kwietnia 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przedstawił wierzycielowi strukturę powstałych w związku z prowadzoną egzekucją kosztów egzekucyjnych w stosunku do każdego z wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych, wskazując jako koszty m.in. opłatę manipulacyjną. Pismem z 24 stycznia 2006 r. ZUS wniósł zażalenie na postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 64 § 6 p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. W myśl art. 64 § 10 ww. ustawy, obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w dniu 20 stycznia 2005 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. Zajęcie okazało się jednak nieskuteczne, ponieważ dłużniczka w 2005 r. nie była już zatrudniona. Zatem w momencie dokonywania czynności egzekucyjnej, pracodawca nie był już dłużnikiem zajętej wierzytelności. W związku z powyższym, w opinii ZUS obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było niezasadne. Postanowieniem z [...] lutego 2006 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 64 c § 1 i § 4 p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały dokonane określone czynności egzekucyjne takie jak doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym, złożenie wniosku do Sądu Rejonowego w P. o wyjawienie majątku, które spowodowały powstanie kosztów egzekucyjnych. Ponieważ koszty te nie mogły być ściągnięte od zobowiązanej, na podstawie art. 64 c § 4 p.e.a. obciążono nimi wierzyciela. Organ za niezasadny uznał również zarzut zażalenia, iż opłata manipulacyjna nie powinna być w sprawie naliczona, gdyż w sprawie doszło do zajęcia wierzytelności. Organ odwoławczy stwierdził, iż faktem jest, że 20 stycznia 2005 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, lecz powyższe zajęcie dotyczyło zaległości objętymi tytułami wykonawczymi wystawionymi przez innego wierzyciela. Tym samym zarzut, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstał równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podkreślił również, iż w stosunku do zaległości objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez ZUS organ egzekucyjny nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego ponieważ wszystkie podejmowane działania zmierzające do jego zastosowania i zrealizowania okazały się bezskuteczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2006 r. naruszenie art. 64 § 6 p.e.a. poprzez jego błędną interpretację oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi, nawiązując do zawartego w postanowieniu organu odwoławczego argumentu, iż w sprawie nie dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej (zajęcie dokonane na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez innego wierzyciela), skarżący stwierdził, że organ egzekucyjny nie zastosował w niniejszej sprawie żadnego ze środków egzekucyjnych, czyli nie dokonał czynności związanych z ich stosowaniem. Zobowiązanej wyłącznie doręczono odpisy tytułów wykonawczych, spisano protokół o stanie majątkowym zobowiązanej oraz wystąpiono do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku. Opłatę manipulacyjną pobiera się natomiast w związku z czynnościami związanymi ze stosowaniem środków egzekucyjnych. W związku z powyższym, w opinii strony skarżącej, organ egzekucyjny mógł domagać się od wierzyciela jedynie opłaty za spisanie dwóch protokołów o stanie majątkowym zobowiązanej oraz opłaty za wydatki egzekucyjne organu egzekucyjnego. Niezasadne jest natomiast obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Organ dodał, iż w sprawie zastosowano środek egzekucyjny określony w art. 1a pkt 12 lit. a) p.e.a. w postaci egzekucji z pieniędzy w miejscu zamieszkania zobowiązanej. Środek ten okazał się jednak bezskuteczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił tytuły wykonawcze na M. W. Tytuły te zostały doręczne prawidłowo zobowiązanej w dniu 15 września 2005 r. W momencie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych powstały zatem koszty egzekucyjne w wysokości 1 % egzekwowanej kwoty . Dokonano także sporządzenia protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej oraz wystąpiono do Sądu Rejonowego w P. o nakazanie wyjawienia majątku zobowiązanej. Po ustaleniu, że u zobowiązanej brak jest składników majątkowych do zajęcia i prowadzenia dalszej egzekucji zostało wydane postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doszło do niezasadnego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Skoro wobec zobowiązanej organ egzekucyjny nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego, to brak było podstaw prawnych do pobrania opłaty manipulacyjnej. Należy przede wszystkim wyjaśnić, że zgodnie z art. 64 §6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Powyższa regulacja oznacza, że zasadą jest pobieranie opłaty manipulacyjnej niezależnie od tego, czy kwota została wyegzekwowana, czy też nie. Opłata wynosi bowiem 1 % kwoty "egzekwowanych należności", a nie "wyegzekwowanych należności". Podobnie rzecz się ma, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności, natomiast zobowiązany wpłacił egzekwowaną należność bezpośrednio wierzycielowi (por. Piotr Przybysz. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2006, s. 204). Opłata manipulacyjna zatem nosi szczególny charakter, ponieważ pobiera się ją z tytułu wszystkich wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Nie ma zatem racji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który uważa, iż obciążenie opłatą manipulacyjną było niezasadne, bowiem organ egzekucyjny nie zastosował żadnego ze środków egzekucyjnych. W przepisie tym bowiem nie chodzi o zastosowanie środka egzekucyjnego, ale o czynności związane ze "stosowaniem środków egzekucyjnych". Niewątpliwie do czynności związanych ze stosowaniem środka egzekucyjnego należy czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Powyższego rozumowania nie wyklucza także zdanie drugie art. 64 §10 p.e.a. W zdaniu drugim jest mowa o obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej wraz z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnej. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej prawidłowo także organ II instancji wyjaśnił stronie skarżącej, że w dniu 20 stycznia 2005 r. dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę na zaległości M. W., ale powyższe zajęcie dotyczyło zaległości objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez innego wierzyciela, tj. [...] Urząd Skarbowy L. Prawidłowo także przyjęto w rozpatrywanej sprawie, że skoro koszty postępowania egzekucyjnego nie mogły być ściągnięte od zobowiązanej, to kosztami tymi obciążono wierzyciela (art. 64c §4 p.e.a.). Sąd jednocześnie wskazuje, że w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] stycznia 2006 r. powinna być przedstawiona szczegółowa struktura powstałych w związku z prowadzoną egzekucją kosztów egzekucyjnych w stosunku do każdego z wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych, w tym m.in. sporna opłata manipulacyjna. Uzasadnienie postanowienia powinno zawierać trzy elementy - wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej ( por. J. Borkowski (w : ) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck Warszawa 1996, s.489). Należy jednocześnie wskazać, że strona skarżąca była poinformowana o sposobie wyliczenia kosztów egzekucyjnych pismem z 6 stycznia 2006 r. - "zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych". Dlatego też w tej sytuacji Sąd uznał, że powyższe naruszenie przepisów postępowania (art. 107 §3 K.p.a.) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.