II OSK 198/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska -Filipowicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 877/06 w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia w sprawie wstrzymania robót budowlanych – wydanego w postępowaniu wznowieniowym oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 877/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r. znak: [...] o odmowie uchylenia wydanego w postępowaniu wznowieniowym postanowienia własnego z dnia [...] sierpnia 2005 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy budowie ogrodzenia posesji nr [...] w S. bez wymaganego zgłoszenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, na którą powoływał się w swoim wniosku o wznowienie postępowania J. L.. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, iż występuje tu przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nieznanych organowi w dniu orzekania. Sąd wskazał bowiem, iż oświadczenia podpisane przez A. K., A. N., F. P., J. K., E. K. oraz M. Ś., które skarżący dołączył do wniosku o wznowienie postępowania, nie zawierają nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, istniejących w dniu wydania postanowienia, nieznanych organowi, który je wydał. Jak podniósł Sąd, w świetle tych oświadczeń, J. L. wybudował ogrodzenie w latach 1993 – 1994, zaś w 2002 r. zostało ono jedynie zakonserwowane poprzez pomalowanie i pokrycie olejem konserwującym. Okoliczności te, na co wskazał Sąd, były znane organowi, który wydał postanowienie z dnia [...], gdyż skarżący poinformował o nich podczas oględzin przedmiotowego ogrodzenia w dniu [...], co zostało zapisane w protokole oględzin. Ponadto Sąd wskazał, iż nowe dowody to takie, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu administracyjnym, ale organ orzekający nimi nie dysponował, jeżeli jednak organ dowodami tym dysponował, ale nie zapoznał się z nimi i nie uwzględnił, to nie można w postępowaniu wznowieniowym uważać tych dowodów za nowe. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł działający przez profesjonalnego pełnomocnika J. L., zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie punktu pierwszego i zarzucając: 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) w ten sposób, że Sąd nie dostrzegł, iż organ administracji naruszył w toku postępowania art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 78 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z dnia [...] przy błędnym założeniu, że nowym dowodem w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mają być nie zeznania świadków, którzy podpisali oświadczenie dołączone do wniosku o wznowienie postępowania, ale jedynie oświadczenie z dnia [...]. 2) naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w ten sposób, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż postępowanie wznowieniowe dotknięte było brakami dowodowymi, a w konsekwencji nie skorzystał z regulacji zawartej w art. 106 § 3 p.p.s.a., dającej możliwość przeprowadzenia przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego. W związku z powyższym skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed NSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż organ administracji w postępowaniu wznowieniowym miał obowiązek wysłuchać wskazanych przez skarżącego świadków w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zaniechanie tego obowiązku – zdaniem skarżącego – stanowi rażące naruszenie prawa i powinno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2005 r. bądź stwierdzeniem jego wydania z naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji powinien był dostrzec brak postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i skorzystać z normy art. 106 § 3 p.p.s.a. Przy czym, zdaniem skarżącego, za dowód z dokumentu prywatnego powinno być uznane oświadczenie z dnia [...], z którego wynika, że istnieją świadkowie potwierdzający stanowisko skarżącego. Zdaniem skarżącego, Sąd powinien ocenić wiarygodność ich wypowiedzi zgodnie z art. 80 k.p.a., tym bardziej, że nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednak bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy, jak ma to miejsce w rozpoznanej sprawie, to Sąd, rozpoznając sprawę, związany jest granicami skargi. W niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie przyjął brak wskazanej przez J. L. przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania postanowienia, nie znane organowi, który wydał postanowienie. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ ostatecznego postanowienia, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 29 października 1999 r., I SA/Łd 1440/97, POP 2001/2/29). Dowody i fakty, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą być nowe, tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i prawnie doniosłe, istniejące w dniu wydania postanowienia, ale nie znane organowi, który wydał to postanowienie. Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy. Ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu postanowienia, pod warunkiem, że rzecz dotyczy faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w dacie wydawania postanowienia (wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 125/99, Prok. i Pr. 2000/5/36). W tym miejscu zaznaczyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie przyjął, iż nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. miało być dołączone do wniosku o wznowienie postępowania oświadczenie z dnia [...], podpisane przez A. K., A. N., F. P., J. K., E. K. oraz M. Ś.. W istocie ten nowy dowód miały stanowić zeznania wskazanych w tym oświadczeniu świadków, na co słusznie zwrócił uwagę autor skargi kasacyjnej. Nie można jednak zaaprobować stanowiska skarżącego, iż Sąd I instancji powinien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., uwzględniając oświadczenie z dnia [...], gdyż, jak zostało wyżej wskazane, nowym dowodem miały być zeznania podpisanych pod oświadczeniem osób, a nie treść tego oświadczenia. W trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może – wyjątkowo – przeprowadzić jedynie dowód uzupełniający z dokumentów. Nie ma zatem kompetencji do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków i oceny wiarygodności ich stwierdzenia, zgodnie z żądaniem skarżącego, zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Stąd, zarzut zawarty w punkcie drugim skargi kasacyjnej uznać należy za bezzasadny. Odnośnie zarzutu z punktu pierwszego skargi kasacyjnej wskazać należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które miały być stwierdzone zeznaniami podpisanych pod oświadczeniem świadków, były znane organowi orzekającemu w chwili wydania zaskarżonego postanowienia. Stąd wniosek, iż przeprowadzenie dowodu z zeznań tych świadków nie wpłynęłoby na zmianę stanowiska organów w niniejszej sprawie. Okolicznością, która miała być udowodniona zeznaniami tych świadków, była bowiem budowa przedmiotowego ogrodzenia w latach 1993 – 1994 oraz konserwacja tego ogrodzenia w 2002 roku. Nie ulega wątpliwości, że okoliczność ta została już stwierdzona w protokole oględzin dokonanych przez organ I instancji w dniu [...] (karta 8 akt administracyjnych). Zatem okoliczność, którą skarżący w niniejszej sprawie chciał udowodnić zeznaniami świadków, była już znana organom obu instancji. W związku z powyższym, należy uznać za słuszne stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne ani też nowe dowody istniejące w dniu wydania postanowienia, nie znane organowi, który wydał zaskarżone postanowienie. Podsumowując, stwierdzić należy, iż wyrok Sądu I instancji, mimo uchybień uzasadnienia, nie narusza prawa. Z tych względów, z powodu braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpozna, stosownie do art. 250 p.p.s.a., zawarty w skardze kasacyjnej wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu.